CLOSE WINDOW

D4204
Wylie
#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པྲ་མཱ་ཎ་ས་མུཙྪཱ་ཡ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་འགྲེལ་པ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཚད་མར་གྱུར་པ་འགྲོ་ལ་ཕན་པར་བཞེད། །སྟོན་པ་བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཚད་མར་སྒྲུབ་ཕྱིར་རང གི་གཞུང་ཀུན་ལས།།བཏུས་ཏེ་སྣ་ཚོགས་འཐོར་རྣམས་འདིར་གཅིག་བྱ། །འདིར་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་དང་པོར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཚད་མར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་བརྗོད་པ་ནི་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པའོ།།བསམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་བསྟན་པ་སྟོན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དོན་གསུམ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་མཛེས་ པའི་དོན་ནི་སྐྱེས་བུ་གཟུགས་ལེགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་ནི་རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་པ་བཞིན་ནོ། །མ་ལུས་པའི་དོན་ནི་བུམ་པ་ལེགས་པར་གང་བ་བཞིན་ནོ་། །དོན་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་ ལས་རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྒྲོལ་བའི་དོན་གྱིས་ན་སྐྱོབ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། ཚད་མ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རིག་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ འདིར་གཅིག་ཏུ་བཏུས་ཏེ།ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་ཚད་མ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་ཚད་མའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་གི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ནི་ཚད་མ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་། འདི་ལ་ཡང་ལོག་པར་རྟོགས་ པ་མང་བས་ནའོ།།དེ་ལ། མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག། །ཚད་མ་གཉིས་ཁོ་ནའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་གཉིས་གཞལ་བྱ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དག་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་གཞལ་བར་བྱ་བ་གཞན་ནི་མེད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནི་མངོན་སུམ་ ལ།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་ཤེས་པའོ།

我来为您翻译这段藏文并进行分析：
中文翻译：
梵文：Pramāṇasamuccayavṛtti
藏文：ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་འགྲེལ་པ།
汉译：《集量论释》
敬礼佛陀！
敬礼成为量、愿利众生、
善逝导师救护者后，
为成立量故从自论，
摘集散说今汇一处。
此处，在第一品中，以因果圆满成为量故，对世尊作赞颂，是为了生起恭敬心。其中，因是意乐与加行圆满。意乐是愿利众生，加行是为众生宣说教法。果是自他二利圆满。自利圆满即是善逝性，应当了知三义：殊妙义如端正之人，不退转义如病愈之人，圆满义如盈满之瓶。此三义是为了区别于外道离欲者、有学、无学的自利圆满。他利圆满即是救护性，因为具有解脱之义。
礼敬具有如是功德的导师后，为成立量故，从自己的《理门论》等著作中摘集于此，将造《集量论》。为破除他人的量论，为宣说自己量论的功德，又因所量的认识依赖于量，而对此有诸多错误认识故。
其中，现量与比量，唯二量而已。为何如此？因为所量唯有二相：自相与共相，除此二相外再无其他所量之相。以自相为对象者是现量，以共相为对象者是比量，应当如是了知。
现代逻辑学视角分析：
这段文献体现了古代印度-藏传佛教认识论的基本框架。从现代逻辑学角度看，其中几个重要观点值得关注：
二量说（现量与比量）可以对应现代逻辑中的直接认知和推理认知的区分。
自相与共相的区分类似于现代逻辑中具体个例(tokens)和抽象类型(types)的区分。
文中强调认识的可靠性问题，这与现代知识论中真理确证性(justification)的讨论有相通之处。
不过现代逻辑更强调形式化方法和数理推理，而不局限于传统认识论的范畴。

།གལ་ཏེ་འདི་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་དང་། ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ གཞལ་བྱ་དེའི་རབ་སྦྱོར་བས།དེ་ལ་རབ་སྦྱོར་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་མ་བྱས་པ་དང་ཁ་དོག་ཉིད་དག་ལས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ནས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཡང་ཤེས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་དོན་དེ་ཉིད་སོ་སོར་ངོ་ཤེས་པ་ཡོད་མོད། དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཚད་མ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐུག་པ་མེད་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི ཚད་མ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དྲན་སོགས་བཞིན། དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་དྲན་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྔར་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ། མངོན་སུམ་རྟོག་དང་བྲལ་བའོ། །ཤེས་པ་གང་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་མངོན་ སུམ་མོ།།རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། མིང་དང་རིགས་སོགས་སུ་སྦྱོར་བའོ། །འདོད་རྒྱལ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་མིང་གི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཅི་སྟེ་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ ཡོན་ཏན་གྱིས་ཏེ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ་འཚེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྫས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ལ་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། དབྱུག་པ་ཅན་རྭ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འབྲེལ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྒྲ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་དོན་ གྱིས་སྟོང་པའི་སྒྲ་འབའ་ཞིག་གིས་དོན་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཤིང་བརྗོད་དོ་ཞེས་འདོད་དོ།།གང་ལ་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་པ་དེ་མངོན་སུམ་མོ། །ཅི་གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་ཅི་ནས་ཡིན་ ཞེ་ན།ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་ཐ་སྙད་དབང་པོ་ལས། །ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡུལ་ནི་རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་རྔའི་སྒྲ་ནས་ཀྱི་མྱུ་ གུ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

我来翻译这段文献并进行分析：
若问："对于'此是无常'等相貌，如何能同时把握色等和非一性？"
虽有如是把握，但由于对所量的观察，对此观察并非另外的量。未将自相和共相分开，从色等自身把握色等后，意识观察共相，即"色等是无常"等无常性。因此不是另外的量。
也非再次认知，虽然对同一对象有多次各别认知，但如是也非另外的量。为何？将成无穷。若承认一切认知都是量，则量将成无穷，如同忆念等。忆念即是忆念性，如同忆念、欲望、嗔恨等对已了知的对象并非另外的量。
其中，现量离分别。无分别的认识即是现量。若问："何谓分别？"即是名称、种类等的联结。对约定俗成的声音以名称差别而表义，如"天授"等；以种类声音如"牛"等；以性质声音表示性质如"白"等；以作用声音表示作用如"煮"等；以实体声音表示实体如"持杖者"、"有角者"等。
对此，有人说是关联差别的声音。另有人主张仅以无义的声音来区分表示诸义。无此等分别即是现量。
若问："为何说依靠二者而生的识依靠根，而不说依靠境？"因为是共同因故，彼之名言从根立。境如色等则不然。因为境与他相续的意识也是共同的。也见到对不共之处立名，如"鼓声"、"麦芽"等。因此，现量离分别是合理的。
阿毗达磨中也说：具眼识者知青色，而非思维"此是青"。
这段论述涉及几个现代逻辑学关注的重要问题：
文中讨论的认知无穷回溯问题(epistemic infinite regress)在现代认识论中仍是重要议题。
对分别知(conceptual knowledge)和直观知(intuitive knowledge)的区分，类似于现代逻辑中概念性思维与直觉认知的区别。
语言指称理论(theory of reference)的早期探讨，与现代语言哲学中的命名理论有相似之处。
现代逻辑学通过形式语言和模型论等工具，为这些古老问题提供了新的研究方法和视角。

།དོན་ལ་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།གལ་ཏེ་དེ་གཅིག་ཏུ་མི་རྟོག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དེ་འདུས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན། གང་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོ་སོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན། དེར་དོན་དུ་མས་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།།རང་དོན་སྤྱི་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །དེ་རྫས་དུ་མས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ན་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྤྱིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ཐ་དད་པ་ལ་ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ཉིད་སྨྲས་པ། དུ་མའི་ངོ་བོའི་ཆོས་ཅན་ནི་། །དབང་པོ་ལས་རྟོགས་སྲིད་མ་ཡིན།། རང་རང་རིག་བྱ་ཐ་སྙད་ཀྱིས། །བསྟན་བྱ་མིན་ན་དབང་པོའི་ཡུལ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་གྱི་འདོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདིར་ཁྱད་པར་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོག་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །ཡིད་ཀྱང་དོན དང་ཆགས་ལ་སོགས།།རང་རིག་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཡིད་ཀྱང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་སྟེ། རྟོག་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར།རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་མོ། །དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་བླ་མ་ཡིས། །བསྟན་དོན་ཐ་དད་ཙམ་ཞིག་མཐོང་། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལུང་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་དོན་ཙམ་མཐོང་བ་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་རང་རིག་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ན་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་བདེན་ཏེ། རྟོག་པའང་རང་རིག་ཉིད་དུ་འདོད། །དོན་ལ་མ་ཡིན་དེ་རྟོག་ཕྱིར། །དེ་ཡུལ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ཡང་རང་རིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྐྱོན་ནི་མེད་དོ།།དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་མོ། །འཁྲུལ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཡིད་ཤེས་དང་། །རྗེས་དཔག་རྗེས་སུ་དཔག་ལས་བྱུང་། །དྲན་དང་མངོན་འདོད་ཅེས་བྱ་བ། །མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་རབ་རིབ་བཅས། །རེ་ཞིག་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་ ཕྱིར་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་དོན་བཞིན་སྒྲོ་འདོགས་པས་ན་དེའི་ངོ་བོར་བརྟགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་མྱོང་བ་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནོ།

于境知境而非于境知法，如是所说。若问："若不作一体分别，五识如何缘聚合？又如何说'各别于处的自相为所缘，而非于实体的自相'？"
由多义生故，自义共相为所行境。因为由多实体所生，故说于自处为共相所行境，而非由于异体执为一体。为说此义：
"多体法所依，根识不能知，
各各所了知，言说不能诠，是为根境界。"
如是，首先五根所生现量识虽无分别，此处依他宗而作区分，彼等一切唯无分别。意识于境及贪等，自证无有分别。意识缘色等境，以领纳行相而转，唯无分别。贪、嗔、痴、乐、苦等，因不依根故，是自证现量。
如是："瑜伽师由师，见所说差别。"瑜伽师见教法中离分别之义，即是现量。
若问："若贪等自证是现量，则分别识亦应成现量？"此说为真。分别亦许为自证性，于境非是因有分别。虽于境非现量如贪等，然是自证，故无过失。彼等是现量。
错乱、世俗意识及，比量与比量所生，
忆念与希求所说，现量相似具翳障。
首先，错乱识如于阳焰等执为水等，故是似现量。世俗有者以增益如实义，观察彼性而转，故是似现量。比量及其果等识，因缘先前所经验而分别，故非现量。
这段论述涉及认识论和逻辑学的几个核心问题：
文中对认知过程的分析预示了现代认知科学中的信息处理理论，特别是对感知和概念形成过程的区分。
对"似现量"的讨论涉及了认知错误的类型学，这与现代逻辑中的谬误理论(fallacy theory)有相通之处。
对自证(self-awareness)的分析触及了现代哲学中意识的自反性问题，这在当代心灵哲学中仍是重要议题。
现代逻辑学通过形式化方法和认知科学的实证研究，为这些古老问题提供了新的研究视角和方法论工具。

།འདིར་ཡང་། བྱ་དང་ བཅས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར།།ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འདོད། །འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞིན་དུ་ཚད་མ་ལས་འབྲས་བུ་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་ཀྱི། འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་བྱ་བ་དང་བཅས་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉེ་བར་བླངས་ནས། ཚད་མ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སྟེ། བྱ་བ་མེད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྐྱེས་པ་ལ་རྒྱུའི་གཟུགས་འཛིན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བྱ་བ་མེད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །རང་རིག་ལ་ཡང་འདིར་འབྲས་བུ། །ཤེས་པ་ནི་སྣང་བ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་ཏེ་རང་གི་སྣང་བ་དང་ཡུལ་གྱི་སྣང་བའོ། །སྣང བ་དེ་གཉིས་ལས་གང་དང་རིག་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་ངོ་བོ་ལས་དོན་ངེས། གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་དོན་གྱི་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་དེའི་ཚེ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རང་རིག་པ་འདོད་པའམ་མི་འདོད་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་གཞལ་ བྱར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི།ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་འདི་ཉིད་འདི། །ཚད་མ་དེའི་ཚེ་ནི་ཤེས་པ་རང་རིག་པ་ཡིན་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་དོན་གྱིས་སྣང་བ་འདི་ཚད་མའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དེ་ཡིས་འཇལ་བར་བྱེད། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དཀར་པོ་དང་དཀར་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ ལ་སྣང་བ་ན་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོ་ཡུལ་དང་བཅས་པར་འཇལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་རྣམ་པ་དུ་མ་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བླངས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ནའོ། །དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། གང་ཚེ་རྣམ་པ་དེ་གཞལ་བྱ། །ཚད་མ་དང་ དེའི་འབྲས་བུ་ནི།།འཛིན་རྣམས་རིགས་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་མ་བྱས། །ཅི་སྟེ་ཤེས་པ་ཚུལ་གཉིས་སོ། །ཞེས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཡུལ་ཤེས་པ་དང་དེའི་ཤེས་པའོ་། །དབྱེ་བས་བློ་ཡི་ཚུལ་གཉིས་ནི་། །ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གང་གིས་དེ་ཤེས་པ་ནི་དོན་དང་ རང་སྣང་བའོ།།ཡུལ་ཤེས་པ་ནི་གང་ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཤེས་པ་སྟེ་སྣང་བ་དང་། རང་སྣང་བའོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཉིད་རང་ཤེས་པའམ་རང་གི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ནི་ཞེས་པ་ཡང་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིས་རྗེས་ལ་སྐྱེ་བའི་ ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྔར་རིང་དུ་འདས་པའི་ཡུལ་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ལ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ། །དུས་ཕྱིས་དྲན་པ་ལས་ཀྱང་སྟེ། ཚུལ་གཉིས་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ།

此中又云："由了知有作用故，许为量果。"此处不同于外道所说量果为异体，而是以了知果位识本身具境相而生及具作用，执取此义许为量性，非无作用。如果生与因相顺，说为取因相，非无作用，此处亦然。
自证亦有此果。识从二现而生：自现与境现。此二现中，与何相应即成其果。为何？由彼体性定解义。当识具境时，随顺彼之自证能了知可欲不可欲之义。当唯以外境为所量时，此境现即是此量。尔时虽有识之自证，然此无所待自性之现相即是量。为何？由彼义能量度。
如同境相白与非白等现于识时，即能量度彼彼体性具境，如是执取种种了知识，即假立为量与所量，因一切法离作用故。即所说：
"若时彼相是所量，
量与彼果即能取，
是故依此之正理，
彼三未作差别分。"
若问："如何了知识有二相？"即境识及彼识。分别心之二相：境即色等，能知彼者即义相与自现。境识即随顺境之识，即显现与自现。若非如是，若色成自知或自性，则与境识无别。后生之识亦不应现远前已逝之境，为何？因非彼境故。是故成立识有二相。从后时忆念亦然，即二相性。
这段论述涉及几个现代逻辑学和认识论的重要概念：
对认知的二元性分析（境识与自证）预示了现代认知科学中的双重加工理论(dual-process theory)。
对量果关系的讨论涉及了现代逻辑中的有效性(validity)和可靠性(reliability)问题。
文中对识的二相性的论证方式，与现代模态逻辑处理必然性和可能性的方法有相似之处。
现代逻辑学通过形式语义学和认知科学的方法，为这些传统问题提供了新的分析工具和理论框架。特别是在处理认知的主客体关系时，现代逻辑更强调形式化和可计算性的研究方法。

།གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དུ་ཤེས་པ་ལ་ ཡང་དུས་ཕྱིས་མྱོང་བའི་དྲན་པ་སྐྱེ་སྟེ་།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རང་རིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་མ་མྱོང་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བར་དོན་མཐོང་བའི་དྲན་པ་ནི་མེད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཕྱིར། ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་མྱོང་ན། །ཐུག་མེད། ཐུག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པ་བཞིན་གྱིས་མྱོང་བར་བྱེད་ནའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལའང་དྲན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་ གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ན།དེ་ལ་ཡང་ཕྱིས་ཀྱི་དྲན་པ་མཐོང་དགོས་པས་སོ། །དེས་ན་དེ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ན་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཡུལ་གཞན་ལ་འཕོ་བ། །མེད་འགྱུར་དེ་ཡང་མཐོང་བ་ཉིད། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་ བར་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྲུབ་། དེ་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་རྗེས་སུ་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་མངོན་སུམ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། རྩོད་སྒྲུབ་སློབ་དཔོན་གྱིས་མ་ཡིན། །ངེས་པར་སྙིང་པོ་མེད་ པར་དགོངས།།གཞན་དུ་ཆ་ཤས་སུ་གསུང་འགྱུར། །དེས་ན་ཁོ་བོས་བརྟག་པར་བྱའོ། །རྩོད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྩོད་པ་སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྙིང་པོ་མེད་པར་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཆ་ཤས་ཅན་དུ་མཛད་པར་འགྱུར་རོ།། དེས་ན་ཁོ་བོས་ཀྱང་ཚད་མ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྟག་པར་བྱའོ། །དོན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས། །མངོན་སུམ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར། །ཀུན་ལ་དོན་འདི་ཞེས་བརྗོད་ན། །གང་དེ་དེ་འབའ་ཞིག་ལས་མིན། །གལ་ཏེ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྐྱེན་ཀུན་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་གང་ཡུལ་གང་ལ སྐྱེས་པ་དེའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱའི།དེ་འབའ་ཞིག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་འབའ་ཞིག་ལས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གཞི་ལས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའོ་ཞེ་ན་དྲན་སོགས་ཀྱི། །ཤེས་པའང་ གཞན་ལ་ལྟོས་མ་ཡིན།།གལ་ཏེ་དོན་དེ་ལས་ཞེས་པ་འདིས་ཡུལ་ཙམ་ཡིན་ན་ནི་དྲན་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཏེ། དུད་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་ནས་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由于对其他境的识亦生后时经验之忆念，故成立识有二相。亦是自证性。为何？因此中无不经验故。未经验而有见境之忆念是不可能的，如色等之忆念。
若谓如色等亦由他识所经验，此理不然。因为：若由他识经验，则成无穷。无穷即由识经验之故。云何？于彼亦有忆念，若由他识经验彼识，则应见后时忆念。是故若由他识经验，则成无穷。如是无有转向他境，而彼亦是所见性。是故必须承许自证识。彼亦成立为果性。如是现量离分别。
其后当观察他人所作现量，如云：
"论师非争论，
定思无实义，
否则成支分，
是故我当观。"
争论非法称论师所作。因论师思维争论无实义，若非如此则成支分。是故我亦当稍观察量等。
"从彼义生识，是现量"此中，若说"从"字表一切缘，则任何识于任何境生，皆可安立，非唯从彼。非唯从所缘缘生识，因论典说："心心所法从基生故。"
若谓是所缘，则忆等识亦不待他。若"从彼义"仅指境，则忆念、比量、希求等识亦不待所缘他境，因见烟等而生火等之识非有故。
这段论述涉及几个关键的认识论问题：
文中对无穷回溯问题的讨论，在现代逻辑中可用递归理论(recursion theory)来形式化分析。
对自证性(self-awareness)的论证采用了归谬法，这种推理方式在现代数理逻辑中可用反证法(proof by contradiction)来严格表述。
对认知过程的分析涉及了因果关系，这在现代可用概率因果图(probabilistic causal graphs)来建模。
现代逻辑学通过形式化方法，特别是模态逻辑和概率论，为这些传统认识论问题提供了新的分析工具。

། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་གྲང་ན། ཅི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ། དེ་སྟེ་གཞན་དུ་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་དེ་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྲང་། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེ་ན་ནི་དེ་ལྟར ན་བསགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྔ་པོ་ཀུན་རྫོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ལ་དོན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཚོགས་ལ་དེ་དག་ལ་ཁས་བླངས་པ་བདེན་ཡང་ཡོད་པའི་རྫས་ ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ།དེ་ཉིད་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་ན་རྫས་དང་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་འཐོབ་བོ། །དེ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་རྒྱུར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་རྫས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐལ་བའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་གང་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ བྱ་བ་སྟེ་དེ་ནི་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་སོ་སོ་ལ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་བ་དེ་དག་འདུས་པ་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་དེ་འདུས་པར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁས་མ་བླངས་སོ། །དེ་ཉིད་སྨྲས་པ། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཡོད་མིན། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་དོན་དམ་དུ། །སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལྔ་རྣམས་ སོ།།དེ་ལ་ཐ་སྙད་དུ་མ་བྱས། །དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པས་སོ། །གཞན་དུ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། ། དོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་དབེན་པ་ཡང་བརྗོད་བྱ་མ་ཡིན། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་བྲལ་ན་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཡུལ་འདིའི་ཡང་། སྤྱི་ཡི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པར་བྱ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་དུ་མི་བྱ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི རང་གི་ངོ་བོའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྱིའི་ངོ་བོའི་ཚུལ་ལས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོད་པ་སྒྲུབ་པ་ལའོ་། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་དབང་པོ་དང་དོན་ཕྲད་པ་ ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་འདི་དག་ནི་མི་གཤའོ།

若说色等为所缘义，是否如识生时所现而缘后生？抑或虽现为他相，但如实存在者为因？此有何过？
若如实而生识，则因缘聚合，五识皆成世俗，以缘彼性故。若许现为青等识从彼义生为现量，则于聚合虽许为实，亦得实体之相，以现为实体等故，亦得实体、数量等相。
若如实存在为因，则无实体等过失，以彼等非有故。如是于一切亦无可言说，以彼等各别无有识故。虽各别聚合为因，然未许彼聚合等为有。即所说：
"如所现非有，
是故就胜义，
心之五所缘，
于彼无言说。"
所缘等亦应成所缘性，以彼等胜义有故。否则，非有之第二月等所现，亦应成青等所现识之因。
离义相亦非所诠。若一切识离义相，则不能言说。此境亦应以共相表示，故不可言说。五识之境以彼相言说，非以自性相言说。由共相性而言说色等。是故五识之境不可言说，此为争论成立。
正理派说：从根境和合生起，无分别、无错乱、执著自性之识是现量。此亦非理，此等差别不应理。
这段论述涉及几个重要的认识论和语言哲学问题：
对现象与实在关系的讨论，在现代可用可能世界语义学(possible world semantics)来形式化。
关于共相和殊相的讨论，与现代类型论(type theory)中的类型抽象和实例化有相似之处。
对言说与认知关系的分析，涉及现代语言哲学中的指称理论(reference theory)核心问题。
现代逻辑学通过形式语义学和模型论为这些问题提供了更精确的分析工具，特别是在处理抽象概念和语言指称问题时。

།གང་གི་ཕྱིར། དབང་པོ་ལས་བྱུང་དོན་བློ་ལས་། །ཐ་སྙད་ལ་སོགས་སྲིད་མ་ཡིན། །འཁྲུལ་ པ་སྲིད་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་གྲང་ན།ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཡིན་གྱི། དབང་པོའི་བློ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །དེའི་ཕྱིར་མ་འཁྲུལ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་དོ། །དབང་པོའི་བློ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ དུ་བྱ་བ་ཚིགས་མི་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།འཁྲུལ་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ཀྱང་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ནི་ཡིད་ལ་སྟེ། དེ་འཁྲུལ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེན་པ་ནི་ངེས་པ་སྟེ། དེ་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་། མི་མཐོང་བ་དེ་བས་ མི་སྲིད་དོ།།ཅི་སྟེ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་ལྡོག་འཚམས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཚིགས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དབང་པོའི་བློ་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་དོན་ཙམ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནི་བཤད་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་བརྗོད་དོ།།གང་སྨྲས་པ་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་ཞེན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན་དེ་དབང་པོའི་བློ་ལ་མི་སྲིད་དེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ལ་དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་རྫས་རྩོམ་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་ སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཕྲད་ནས་སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་ན་ནི། བར་དང་བཅས་པ་འཛིན་པ་དང་། །ཤེས་པ་ལྷག་པའང་མི་ཐོབ་འགྱུར། །རི་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་བར་ མེད་པ་སྟེ་བར་དང་བཅས་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་མཐོང་མེད་ཀྱི།དབང་པོ་ལྷག་པར་འཛིན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེས་ན་ཡུལ་ཏེ་བར་དང་བཅས་པ་ལྷག་པར་འཛིན་པ་ཡང་འཐད་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། རྟེན་ལས་དབང་པོ་ཕྱིར་མིན་པར། །གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །དབང་པོ་ནི་བརྟེན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེར་གསོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

因为：
"从根生义识，
言说等非有。"
若于错乱可能之境作差别，则于言说境是从比量，根识不可能成为言说境。故不应说无错乱差别。因根识不能言说，故不应作差别语。
错乱差别亦不可能，错乱属意识，以其有错乱境故。执著即决定，彼不分别具共相等之香等，不见故不可能。
若谓如实等识之返体而说，则差别语不应理，以无错乱故，一切根识唯取自境。彼等于所说分别亦各别而说。
所说执著自性中，若执著是果，则于根识不可能，以如实等识即是直接果故。若谓说非言说等是为显示彼识自性，不然，以应说现量相，彼由根境和合即成故。若为显示识之自性，则应说不造作德与实，虚空等非所知境，故成太过。
若许一切和合生为现量：
"取有间及增，
识亦不可得。"
于山等虽有境根间隔而见取，增上根取非理。以趣外故应理。从二根依趣外，故取有间增上境亦应理者，亦不应理。因为："依非根外成"，此为语之余。根住所依境中，以于医等极作用故。
这段论述涉及几个认识论核心问题：
关于感知的直接性和间接性的讨论，在现代认知科学中可用信息处理模型(information processing model)来分析。
对错觉和知觉可靠性的探讨，与现代知识论中的可靠主义(reliabilism)理论相呼应。
感知与概念形成的关系问题，可用计算认知科学中的表征理论(representation theory)来解释。
现代逻辑学通过形式化方法，特别是模态认知逻辑(modal epistemic logic)，为这些传统问题提供了新的分析框架。

།དེས་ན་དབང་པོ་ཁོ་ན་བར་དུ་ཆོད་ པའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དབང་པོ་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕོ་བ་བདེན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། ཡུལ་ལ་འཛིན་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན། །གཞན་དུ་ན་བརྟེན་པ་བསྒྲིབས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བ་དག་གིས་ནང་རྟེན་གྱི་གནས་ཁོ་ན་འཐོབ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལས་ བར་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་པར་འཛིན་པར་ཡང་རིགས་པ་མིན་ནོ།།བདེ་སོགས་གཞལ་བྱ་མིན་པའམ། །འམ་ཞེས་སྨོས་པ་ནིའམ་གྱི་སྒྲ་ལས་ཚད་མ་གཞན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །གང་འདི་ལྟར་རྟགས་པ་སོགས་པ་མེད་པར་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་འདོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ དང་འབད་རྩོལ་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཞལ་བྱ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བའམ།དེར་འམ་ཞེས་སྨོས་པས་ཚད་མ་གཞན་ཉིད་མཚོན་པར་འགྱུར་བའོ། །དབང་པོ་གཞན་ཡོད་ཡིད་དབང་པོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཁོ་ན་དབང་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ཕྲད་པ་ལས་ སྐྱེས་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།བཀག་པ་མེད་ཕྱིར་འཐོབ་ཅེ་ན། ཅི་སྟེ་ཡང་གཞན་གྱི་འདོད་པ་མ་བཀག་པ་རུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་བཀག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཐོབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་འདོད་པ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་ལ་རག་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི། དབང་པོ་གཞན་ གྱི་སྒྲ་དོན་མེད།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཡིད་ལ་བཀག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཡིན་ན་དེས་རྣ་བ་ལ་སོགས་དབང་པོར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བཀག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལས་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེས་འབྲས་བུ་ཡོད་མིན་པས། །ཤེས་པའི་ཡང་ནི་ཚད་ཉིད་ལས།། དོན་གཞན་འབྲས་བུ་སྨྲ་བར་འགྱུར། །ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མ་སྟེ། ཚད་མ་དེ་སྐྱེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དོན་ལྷག་ཏུ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་སྤྱི་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཚད མ་ཡིན་ལ།གང་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་ལ་མིན་ཐ་དད་ཕྱིར། །ཐ་དད་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ་ཡུལ་གཞན་ལ་ཚད་མར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ལ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སེང་ལྡེང་ གི་ཡུལ་བཅད་ཅིང་གཤགས་པས་པ་ལ་ཤ་ཆོད་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།ཇི་སྟེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་ བྱ་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

是故唯根取间隔境。即使承认根向外移，亦不能取境。否则，虽障所依亦应取境。是故眼耳唯得内依处，从境刹那有间及增上取亦不应理。
"乐等非所量，或"字表得其他量。如是无推理等而自取乐、苦、欲、嗔、勤勉等，彼非量故，乐等非所量，或由"或"字表示其他量。
"有余根意根"，或唯说意为根，为成立与彼和合所生为现量故。
若谓无遮故得：若谓于成立中未遮他宗意根故得者，若依他宗有意根则："余根语无义"。若由未遮他说意根故为根，则说耳等为根之教示成无义，以由无遮即成故。
"由义无果故，
亦从识量性，
说异义为果。"
决定性识是量，量生后增益了解义为果则成无果。若谓差别识是量，谓能差别共相等识是量，所差别实等识是果者，"于彼差别非，以异故"。差别能所之异，于异境成量于他成果不应理，如截断檀木不见破芭蕉。
若谓因是所差别识之因故亦是彼境，不然，成太过故。如是则一切作者成一，以因是所差别识之因故是彼作者故。
这段论述涉及几个重要的认识论和逻辑问题：
关于感知的直接性和间接性问题，可用现代的因果图模型(causal graph model)来形式化分析。
对量和果的讨论，涉及现代逻辑中的推理系统(inference system)的完备性和可靠性问题。
差别与同一性的关系讨论，可用现代集合论和关系代数(relational algebra)来严格表述。
现代逻辑通过形式化工具，特别是范畴论(category theory)，为这些古典问题提供了新的分析视角，使得推理过程更加严谨和清晰。

།དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོད་པར་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་མིན། དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ལྷག་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ་ཚད་མ་ཡང་མེད་དོ། ། གཉིས་ཤེ་ན། ཅི་སྟེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་གཉིས་ཀར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་གིས་བདག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཙམ་ན། གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡང་འགྱུར་ཞིང་འཛིན་པ་པོ་ཡང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཁྱད་པར་བྱ་ལའང་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཁྱད་པར དུ་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལའང་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དོན་གཞན་ཡིན་ཡང་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། རང་གིས་བདག་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་བདག་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱིས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་གང་མ་རྟོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལས་ལོག་པ་དེ་འབྲས་བུར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མ་རྟོགས ལ་སོགས་ཀུན་ལ་མིན།།རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་དུ་མ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ཏུ་གཟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་སོ། །མ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། ལོག་པ་འབྲས་བུར་ཡོད་མ་ཡིན། །ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་བྱ་ན།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཞལ་བྱར་འགྱུར་བ་ནི་མི་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་ལས་རེ་ཞིག་གང་འབྲེལ་པ་འབའ་ཞིག་ ལས་གྲུབ་པ་དེ་རྫས་ལ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་སོ།།བདག་དང་དབང་པོ་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ལས་གང་གྲུབ་པ་དེ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཚད་མ་ལས་དོན་གཞན་དུ་འདོད་དེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ཚད་མར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་གཙོ་ བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་ཡིད་དུ་ཕྲད་པ་ཚད་མའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ནི་གང་འདི་སྐད་ཐེ་ཚོམ་དང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཤེས་པ་དག་ལས་གྲུབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ། །བཞི་པོ་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་དང་། གཏན་ ལ་འབེབས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་བརྟག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། མངོན་སུམ་ནི་ཡུལ་ལྟ་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

是故，凡说有业用者，即应成为其果。又彼中亦无，彼中亦无增益了解差别之果，亦无量。
若谓二者：若谓差别识即可成量与所量二者，如自了知自时，既成所量亦是能取者，"非，于所差别亦成"。如是则于所差别识亦应得量与所量二者。
若谓虽识与所知异，亦成量与所量，如自了知自之识，此于二事皆成。差别识与自相等者非，应于二者皆配。如是则虽了知所知，从未了、疑惑、颠倒中返者成果，此亦不应理。因为："于未了等一切非"。
首先，一切未了等所生决定皆无，以有处仅由触及而生识故。即使许有未了等，"返非有果"。返谓无未了等，彼无非果，以不观察彼成所量故。如是，首先正理派之现量非理。
毗婆沙部经中首说："唯从和合成就者，于实为现量。"又说："从我根境和合所成者是他。"有谓异于量，以是不共因故，计根境和合为量。他说因是主故，我意和合是量。
如是则与所说"从疑惑与决定智所成是现量与相智"相违。四和合所生识与决定所生不同，以决定有观察为先，现量唯见境故。
这段论述涉及几个重要的认识论问题：
关于认知主体与认知对象的关系问题，可用现代的认知科学中的主体性理论(theory of subjectivity)来分析。
对量果关系的讨论，与现代逻辑中的证明理论(proof theory)中关于有效性和可靠性的讨论相呼应。
对直接认知和推理认知的区分，可用现代认知科学中的双系统理论(dual-process theory)来解释。
现代逻辑学通过形式语义学和模型论为这些古典问题提供了更精确的分析工具，使得对认知过程的理解更加系统化和形式化。

།ཡུལ་ལ་ལྟ་བ་ཙམ་ཞེས་པ་པ་ནི་བཞི་པོ་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟག་ཅིང་དཔྱོད་པ་གང་ལ་སྲིད། ། དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ཚད་མར་སྨྲ་བས་ནི་ལྷག་པར་བསྟན་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པ་ཚད་མར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ནི་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་ཤེས་པར་འདོད་པའི་ཚེ་དོན་མཐའ་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་ཡིད་དུ་ཕྲད པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ཡུལ་ཐ་དད་ལ་ཡུལ་གཞན་ལ་ཚད་མར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ལ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་ཟིན་ཏོ།།གཞན་ཡང་སྤྱིའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་དང་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ལ་ལྟོས་པ་མངོན་སུམ་ཞེས་ནི་སྦྱར་བར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དུ་ཕྲད་ པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི།ཡུལ་ལ་ལྟ་བའི་དོན་ཅན་ཕྱིར། །ཁྱད་པར་རྣམས་དང་སྦྱར་མི་བྱ། །དབང་པོའི་བློ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་ཙམ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཁྱད་པར་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །འདི་ནི་འདིའི་སྤྱི་ཡིན་ཞིང་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་འབྲེལ་ པའོ་ཞེས་དང་གི་དོན་གཉིས་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་བློས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ལ་འཐད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གཞན་དུ་ན་དྲི་མངར་རོ་ཞེས་འཛིན་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྫས་གཅིག་པས་དབང་པོ་དུ་མའི་གཟུང་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཅིག་མིན་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དུ་མར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དབང པོ་དུ་མས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཅིག་ཉིད་གང་དུ་མཐོང་ངོ་།།གཅིག་མིན་གཟུགས་སོགས་ཀྱང་གཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་དུ་མའི་གཟུང་བྱ་ཡིན་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་འདོད་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྫས་བཞིན་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མཐོང་ཞེ་ན། དེ་དག་གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་དབང་པོ་ ཐ་དད་ཀྱང་ཡུལ་རྫས་ལ་ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ནི་མ་མཐོང་བ་ཁོ་ན་སྟེ།ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ཉིད་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཅིག་ཉིད་དང་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་ན། འོན་ཀྱང་དེ་དབང་པོ་ལས་མིན། དེ་དབང་ པོའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་གཞན་དོན་མེད་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་འཛིན་ནུས་པར་འདོད་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་པོ་དུ་མ་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

"唯见境"即从四和合所生，于彼何有观察思维？说根境和合为量者，更无所显。若依说根境和合为量者，欲知此为何时，应取一切义，以与一切自性和合故。
于说我意和合者，如前已说：于异境成量于他成果之理不存在。
又于共相差别所待及实、德、业所待，不应配为现量。因从根境和合所生："以见境义故，不应配差别。"诸根识唯取自义故，与诸差别相配不应理。
应确定"此是彼之共相，与实等相属"二义而如是观察。彼亦因是念等，此由意识差别而成应理。否则，执"香甜"亦成现量，如是不应理，以能差别、所差别是异根境故。
若谓由一实故是多根所取，则非一，如色等成多。于色等何处见一性为多根所取？"非一色等亦成一"，若谓虽是多根所取亦许无别，则色等如实亦应成一。
若谓见：彼等如是虽根异，于实境之识无异者唯不见，如有性与德性。是故于色等不成一性与多性之过者。虽见如是识无异，然"彼非从根"，彼非由根而知他根境。何故？"以余根成无义故"。若许亦能以他根取他根境，则观察色等多根成无义。
这段论述涉及几个核心问题：
关于感知整合(perceptual integration)的问题，现代神经科学通过多感官整合(multisensory integration)理论提供了新的解释框架。
对属性与实体关系的讨论，可用现代本体论(ontology)中的属性理论(property theory)来形式化。
感知统一性(unity of perception)问题，现代认知科学通过信息整合理论(integrated information theory)提供了新的研究视角。
这些古老问题在现代计算认知科学和形式语义学中获得了新的研究工具和理论框架。

།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཅིག་གིས་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་པོས་ནི་རང་ཡུལ་ཐ་དད་ཀྱང་འཛིན་ནུས། རང་གི་ཡུལ་ལ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པ་དང་། །གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པ་ལ་ཡང་ འཛིན་པར་ནུས་པ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ཐ་དད་པར་དབང་པོས་འཛིན་ནུས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་ལ་འཛིན་པ་ནི་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ལས་ཐ་དད་པའི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་མིག་གིས་གང་ཙུག་ བཟུང་།གང་དག་གལ་ཏེ་རེག་པའི་རྫས་མིག་གིས་འཛིན་ན་ནི་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཡང་མིག་གི་རང་གི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །གསལ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མིག་གིས་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་ དད་པ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་དུ་མས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་།ཅིས་ན་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་མི་འཛིན། གང་ཡང་དོན་ཐ་མི་དད་པ་ལ་ཡང་དབང་པོ་དུ་མས་འཛིན་པར་འགྱུར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་ཡང་། དབང་པོ་ཀུན་གྱིས་འཛིན་པར་འགྱུར། དེ་རྫས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དབང་པོ་གཅིག་གི་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་རང་རང་གི་བྱེ་བྲག་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་བློ་སྔོན་པོ་ལ་མི་འཁྲུལ་ལོ་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་དེ དག་གི་ངེས་པ་ཉིད་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་།གང་ལ་གཟུགས་ཉིད་མེད་པ་དེ་མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ཡུལ་ལ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟ་ན་ནི་མིག་གི་རེག་བྱ་ཚོགས་པ་ལའང་འཇུག་།རྫས་སོགས་ལ་མིན། རྫས་དང་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དང་ལས རྣམས་ལ་གཟུགས་ཉིད་དང་རེག་བྱ་ཉིད་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་དང་རེག་པ་དག་གིས་དེ་དག་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་ལ་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫས་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མདོ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པས་མི་འཁྲུལ་བར་བརྗོད་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

若谓如是：因色等差别存在，一根不能取者，此亦非理。何故？根能取自境虽异，于自境能取青等差别及数等差别，汝许根能取差别故。
若谓取数等差别非取他根境。他根境即如异于色之触，眼如何能取？若有谓眼取触实，则他根境亦成眼之自境。以明显承许故，虽异亦如青等，触等亦应成眼所取，以差别性是多根所取之因故。
何故不取他根境？若于无异义亦应多根取，于各别色等，应一切根取，如实等。如是则色等亦应非一根所取。
若谓无此过失：彼等色等有各自确定差别，由无彼故根识于青无错乱者。然彼等确定性究竟如何？为于无色性者是眼所取，如是触等于各自境确定耶？如是则眼于触聚亦转。
"于实等非"，以许实、数等及业无色性、触性故，眼触不应取彼等。若如是则有色性者是眼所取，如是触等亦由确定性而有差别。如是由无色等故，实等应无确定。
若尔则违经，说由无彼故不错乱，是说由色性等于声等无故不错乱，非由色等有故。
这段论述涉及感知理论的几个核心问题：
感知模态的独特性与整合性问题，可用现代感知科学中的模态特异性理论(modality specificity theory)来解释。
属性与实体的关系问题，现代特征整合理论(feature integration theory)提供了新的解释框架。
感知确定性的本质问题，可用现代概率论和信息论中的不确定性度量(uncertainty measures)来形式化表达。
这些古典问题在现代认知科学的计算模型中获得了更精确的数学描述，使得对感知过程的理解更加系统化。

།དེ་དག་ནི་རིགས་པ་དང་ཡང་མི་འཚམ་སྟེ་། དབང་པོ་གཞན་གྱི་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ནས་གཟུང་བ་ནི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ན། གཟུང་བས་སྟོང་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པར་འཛིན་པ་མེད་པའོ་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ཡུལ་ལ་ངེས་པ་ཉིད་ནི་སྦྱོར་བར་མི་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རྫས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་མི་དད་པར་འཛིན་པ་མི་མཐོང་བ་དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ཡུལ། མིག་ནི་རེག་པར་བྱ་བ་དག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། གཞན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་ སྤྱིའི་ཡུལ་ལ་ཐ་མི་དད་དུ་འཛིན་པའི་དྲན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རང་རང་གིས་ཡུལ་ཐ་དད་ལ་དམིགས་ཤིང་དོན་གཞན་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཡུལ་ ལ་ཐ་མི་དད་ཀྱི་བློ་སྐྱེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ཉིད་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་མངོན་སུམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉེ་བར་མ་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་ངོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་དག་ནི་རྟོག་གེ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་དེ་མཚུངས་པར་འདོད་ཅེ་ ན།འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་མཚུངས་པར་ཁས་བླང་པར་བྱ་སྟེ། དེ་མི་འཛིན་པ་ནི་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི། མི་འདོད་པ་ལའང་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཉིས་ཀ་དབང་པོའི་གཟུང་བྱ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་ཡིན་ན་ནི། རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་དག་རྫས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་རྫས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྫས་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྫས་ལ་ཞུགས པའི་ཡོད་པ་ནི་རྫས་གཅིག་པོ་དེ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ལ་རྫས་ལ་སོགས་པ་དགག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལས་དང་ཡོན་ཏན་ལ་ཡོད་ཕྱིར། །ཡོད་པ་ལས་མིན་ཡོན་ཏན་ མིན།།ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྫས་ལ་ཞུགས་པ་རྫས་ཉིད་གཅིག་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་ཞུགས་པ་རྫས་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་རྫས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མིག་གིས་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་འདྲེའོ་ཞེས་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་རེག་བྱ་ཡང་མིག་གི་གཟུང་བྱར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ཉིད་བཞིན་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་གཟུང་བྱ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྫས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

彼等与理不符，观察他根无等而取非所取，彼空于所取，如何以色性等相配？若谓无因则无取者，是故于色等自境确定性不应配。
若谓如是：于实等不见无差别取，云何？"他境"，眼缘异于触之境，与他性俱行共境无差别取之念识生，非取色等，以无彼识故。如是由无差别故，各根缘异境，于遮余义境生无差别识，一切是意识，非从有性与德性生现量，以彼未显故。执为现量所取者，是恶论者慢。
若谓境相等者，如是能差别、所差别应许为根境相等，不取彼者以无彼识故。若尔，"于不欲亦成过"。若二者相等为根所取，则实、德、业由具实故，如有性应成一切根。如是由具一实故，如实非有性，由是一切根故应成有性。
若谓入实之有唯说与彼一实相应者，非，以无差别故与有无异。一切有中不应遮实等，如说："由有于业德，有非业非德。"若谓虽入实唯一实性，入他非一实者，应成实异。
当眼现量执不杂时，触亦应成眼所取。是故如有性与德性虽是异根所取，说实无异者非理。
这段论述涉及几个重要的逻辑和认识论问题：
关于属性与实体的本体论问题，现代形式本体论(formal ontology)通过集合论和范畴论提供了更严格的数学框架。
感知判断的确定性问题，可用现代认知科学中的贝叶斯推理(Bayesian inference)模型来解释。
对属性实在论的讨论，现代哲学逻辑中的可能世界语义学(possible world semantics)为这类问题提供了新的分析工具。
这些古典问题在现代逻辑学和认知科学的交叉领域中获得了新的研究视角和形式化方法。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ན་ནི། མ་ངེས་དབང་པོ་གཅིག་གི་གཟུང་བྱ་ལ་ཡང་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལས་ཀྱི་ ཐ་དད་དང་།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་མཐོང་སྟེ། དབང་པོ་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་མཐོང་ངོ་། །གང་ཞིག་གང་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཐ་དད་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད། དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་ གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་ནི་དུ་མ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི།དབང་པོ་གཅིག་གི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་ན་གང་ལས་མ་ངེས་པར་འགྱུར། དབང་པོ་ཐ་དད་ཀྱི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པ་ཁོ་ནས་དུ་མ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དུ་མ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་ཐ་དད་མེད་ཀྱང་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་འདིས། ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་བྱར་བརྗོད་མ་ཡིན། །དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་དད་ལས་དུ་མར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དབང་པོ་ཐ་དད་པ་དེ་དུ་མ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ཐ་དད་ཀྱང་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནི་མི་འགེགས་སོ། ། གཞན་ཡང་བློ་དབང་ཐ་དད་ལས་ཐ་དད། །གང་ལ་གཅིག་ཡིན་གཞན་དུ་ན། །དབང་པོ་ཡང་ཐ་དད་བློ་ཡང་ཐ་དད་པ་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ཡང་ཐ་དད་བློ་ཡང་ཐ་དད་པ་དེ་ལ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན སུམ་གྱིས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་གསལ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གིས་ནི་རང་གི་རྟེན་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་གཞི་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྲད་པ་ལས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་པ་ཅན་གྱིས་མངོན་སུམ་བརྟགས་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པའི་མངོན་སུམ་ནི་སྒྲུབ་པར་དཀའོ། །སེར་སྐྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་དོ། །རྣ་བ་དང་པགས་པ་དང་མིག་དང་ལྕེ་དང་སྣ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་གཟུགས་དང་རོ་དང་དྲི་ད་ལྟར་ བ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའོ་ཞེས་སོ།

若谓如是由是异根所取故说为他性者，不定，于一根所取亦见实、德、业差别及青等差别，虽无异根亦见执青等差别。若离何者仍生，彼非彼因故，异根非他性因者。
彼当别说。由是异根所取故说多性，非由是一根所取故一，何成不定？非唯由异根所取说多性，然由唯是多性故非不定。
所说"虽无异根"者，"非说一切是所立"。非由一切根差别说多，以凡异根即唯多故。虽识异亦是他因故不遮。
又"由识根异故异"，于何是一，若异者，则应不由根异及识异说他性。于根异识异者，无一性余地。
于彼等德等生现量知，亦当明了。彼等说由自依相属门与基等和合，如是亦非一切和合生识，如理论者所说观察现量已。是故胜论现量难成。
数论师许耳等转为现量。耳、皮、眼、舌、鼻由意加持而趣境，即于现在声、触、色、味、香依次执取是现量量。
关于感知统一性与多样性的问题，现代神经科学通过感知整合(perceptual integration)理论提供了新的解释框架。
对感知因果性的讨论，可用现代因果推理(causal inference)模型来形式化分析。
多重感知模态的整合问题，现代认知科学通过多模态学习(multimodal learning)理论提供了计算模型的解释。
这些古典问题在现代计算认知科学中获得了更精确的数学描述和实验验证方法。特别是通过神经网络模型，我们可以更好地理解感知整合的机制。

།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐུག་པ་མེད་པའམ། དེ་དག་གིས་ནི་དབང་པོ་གཞན་གྱི་གཟུང་བྱ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་དབང་པོ་འདོད་པ་ཡིན་ལ་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་ པ་ཙམ་གྱིས་ཐ་དད་ལས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་ཅེས་འདོད་དེ།སྒྲ་གཅིག་པུ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་ཐ་དད་ཀྱིས་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་འཛིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་དབང་གཅིག་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེར་ཡོན་ཏན་ གསུམ་ཐ་མི་དད་པས་རིགས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྒྲ་ཐ་དད་འཛིན་པ་བཞིན་རེག་པ་ལ་སོགས་པའང་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་སྒྲའི་རིགས་ནི་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་སྒྲ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཐ་དད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟར་མེད། སྒྲའི་རིགས་ཐ་མི་དད་པར་མཚུངས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་ཡོད་པ་ ཡིན་ལ།རེག་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་སྟེ། རིགས་མཐུན་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་རྣ་བ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེག་བྱ་ནི་མིག་གི་མཐུན་པའི་ཡུལ་དུ་ འགྱུར་ཏེ།།གང་ཕྱིར་དབྱིབས་ནི་གཉིས་ཀྱི་གཟུང་བྱར་རི་བོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ལ་མིག་དང་རེག་བྱ་དག་གི་ཤེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ནར་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གསལ་ཏེ་། དབྱིབས་ཀྱིས་བྱས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འདོད་པའི་ལྟར་ན་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབྱིབས་ནི་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །དབྱིབས་ནི་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས། མཐོང་བཞིན་པའི་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་རྣམས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་གཅིག་ལ་དབྱིབས་མང་པོ་འཐོབ་ པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དབང་པོ་གཅིག་གི་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་གི་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་དབྱིབས་དུ་མ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དབྱིབས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་གསེར་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོགས་རྣམས་དང་རྒྱན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་དད་ཀྱང་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དབྱིབས་མཚུངས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསེར་དང་སྒྲ་དང་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ།

依彼等见，或根无尽，或彼等许根由非他根所取境而趣自境，仅由三德增减差别而许声等类异。即一声亦由德增减差别无尽故，应许无量根取。
或成一根。若由三德无异故是一类，则如取异声，应成取触等，故成一根，以一切三德无异故。离三德之声类非有。凡成声性者，于触等则非。
当胜性等相状差别之声等如何非异？声类无异相状位虽有，异于触等，耳趣同类所取境。如是于触等亦尔。是故如前所说过失者。
如是触亦应成眼同境，以形为二所取故，见山等形于眼触二识故。"唯趣自境"已明显。若许由形所成类差别，则声等不应为耳等所取。何故？"形非三境"，形非耳鼻舌所取故，现见声香味应非现量。
于一境亦应得多形，若一根境有分别，由彼差别有多类故，应见一境多形。由形无差别相等故，金等器及饰亦应无异。由形相等故，金声实等亦应相等。
这段论述涉及几个关键的逻辑问题：
关于属性与类别划分的问题，现代集合论和类型论(type theory)提供了更严格的数学框架。
感知模态的独特性与交互性问题，现代多模态学习理论(multimodal learning theory)提供了计算模型的解释。
形状识别的统一性问题，现代计算机视觉中的特征提取(feature extraction)和模式识别(pattern recognition)理论提供了新的理解方式。
这些古典问题在现代人工智能和认知科学的交叉领域中获得了新的研究视角，特别是在深度学习模型中，我们可以看到感知系统如何处理多模态信息的整合问题。

།དེ་བཞིན་དུ་རང་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡང་མི་འགྱུར། ཅི་དབང་པོའི་འཇུག་པས་རིགས་རང་ཙམ་འཛིན་པར་བྱེད་དམ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ བྱས་པའི་རིགས་འཛིན་པར་བྱེད།གལ་ཏེ་རིགས་རང་ཙམ་འཛིན་ན་ནི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་དབྱིབས་ཙམ་འཛིན་པ་ཡིན་པས་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ངེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དབྱིབས་ཙམ་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་ ནོ།།དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་དབྱིབས་ཙམ་གྱི་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ལ་དམིགས་ཀྱི་དོན་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་དམིགས་པས་སོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མི་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་པི་ཝང་གི་སྒྲ་དང་རྔའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ ཀྱང་མི་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དབྱིབས་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འཛིན་ནོ་ཞེ་ན་ཡང་། ཡིད་བཞིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན། །རང་གི་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱེད་ན་ཡང་ཁྱད་པར་དེ་འཛིན་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དབྱིབས་འཛིན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གནས་སྐབས་དེའི་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སོ་སོར་འཛིན་པར་བྱེད་དམ། སྡོམ་པ་ཡང་འཛིན་པར་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སོ་ སོར་ནི་མི་འཛིན་ཏེ།རང་གི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་འཇུག་པ་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡིན་གྱི། སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སོ་སོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམས་རྣ་བ་ལ་ སོགས་པའི་འཇུག་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་མིན་ཞེ་ན། སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འབྲས་མིན་པའམ། གལ་ཏེ་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཐ་མི་ དད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ལ།སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་སྟོབས་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ རོ།།སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་དེ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་ཐ་མི་དད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་གནོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནིའམ་ཞེས་བརྟག་པའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ།

如是亦不成各趣自境。根转是取类自体，还是取乐等差别所成类？若取类自体，则不取义自性，以彼唯取形故，应成声等乐等自性不定。
唯取形体，不取义差别，以唯缘少许形相显现，不缘义境自体故。亦不取声等差别。如是亦不取琵琶声、鼓声等差别，以彼不可能有异形故。
若谓取义，"如意即分别"。若成自义差别，取彼差别时，如意转，于自境成有分别。若取乐等差别所成形，如是亦如彼位意转即是分别义。
乐等为各别取耶？抑或总取耶？其中且非各别取，以耳等根转于声等所取境，非于胜性等。胜性等与声等自性非各别，是故彼等非耳等转所取。
若谓非他，胜性等非异于声等，彼亦是所取者，"非果或"。若胜性等非异于声，则无异体声等非果，于胜性等亦非声等因。立胜性为声自性等所说亦成相违。
若胜性等互无差别而与声等成一，则由无异自性，于因果所许成害，此为"或"字义。
这段论述涉及几个重要的逻辑问题：
类型与实例的关系问题，现代类型论(Type Theory)提供了更严格的数学框架来处理抽象与具体的关系。
属性归属和本质特征的问题，可用现代描述逻辑(Description Logic)来形式化表达。
感知与概念形成的关系，现代认知科学中的概念学习(Concept Learning)理论提供了计算模型的解释。
这些古典问题在现代形式语义学和认知科学中获得了新的研究视角，特别是在知识表示(Knowledge Representation)领域，为我们理解概念形成和推理提供了新的工具。

།གཞན་ཡང་། གཞན་ཉིད་ མིན་ན་གཟུང་བྱ་མིན།།གལ་ཏེ་ཡང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་སོ་སོར་གཟུང་བར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་ཙམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངོ་། །གང་དོན་ གཞན་མ་ཡིན་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་དེ་ཐམས་ཅད་དབང་པོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ནི་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སོ་སོར་ནི་མི་འཛིན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་སྡོམ་པ་ལ་འཛིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་པོ་ ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རོ།།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཟུང་བྱ་ལ་ཐ་མི་དད་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་མི་དད་པར་འཛིན་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱང་མཚུངས་པར་འགྱུར་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་པོ་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ པར་འགྱུར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་རང་རང་གི་དབྱིབས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་འཛིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་ནི་བརྗོད་ན་རིགས་པར་ནི་མི་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དུ་མར་འཛིན་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་ལ་ཡང་དབྱིབས་ཐ་དད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དུ་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དབྱིབས་གཅིག་ གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་འཛིན་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།དེར་དབྱིབས་ཀྱི་ཐ་དད་ལས་རིགས་ཀྱི་ཐ་དད་འདོད་ན་ནི་དེ་ཉིད་དབང་པོ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གྲངས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མི་འདོད་དོ། །སྔོན་གྱི་སེར་སྐྱ་པའི་ལུགས་ལ་འདས་པར་སྨྲ་བ་གྲངས་ཅན་ཕུང་བར་བྱེད་ པའི་མ་རྡུམ་པ་ན་རེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རིགས་གཞན་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་པས་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དབང་པོ་ཐ་དད་གཞན་གྱིས་གཟུང་བར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་ཡོད་པས་དབང་ པོ་རྣམས་རང་རང་གི་ཡུལ་དབང་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ།།རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཐ་མི་དད་པའི་རང་གི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

复次，"若非他则非所取"。若乐等非异于声等，则不成各别所取，极微亦非所取，及彼量等亦尔。凡非异义之根境，彼一切成非根境。以果性等执应成共相境故。如是且非各别取。
若谓总取，如是亦应一切根转成杂种相。于杂种相所取执无差别相不应理，以彼力断定所取故。见于声等执无差别。乐等境性亦应相等，诸根境性应成相等。诸根不应趣自境，以乐等于异境有类差别故。如是亦应成一根。
若谓不然，执各自形所差别者。如是说非理，以多取故。于一色类亦由异形门取多，未见随一形而取。若许由形差别有类差别，则成根无穷。
此非数论差别所许。古数论宗过去论者数论毁坏之残缺者言：声之三相非无差别，以非异类故，触等三相不应为异根他所取。是故由乐等有差别，说诸根各自主境。于趣自境诸根有无差别自差别故，诸根应成无穷，彼如是说。
这段论述涉及几个核心逻辑问题：
同一性与差异性的关系问题，现代集合论中的等价关系(equivalence relation)理论提供了更严格的数学描述。
无穷回归问题，可用现代数理逻辑中的递归理论(recursion theory)和不动点理论(fixed-point theory)来分析。
类别划分的基础问题，现代范畴论(category theory)为我们提供了更抽象的数学工具来处理分类系统。
这些古代印度-藏传逻辑学所讨论的问题，在现代数理逻辑框架下获得了更精确的形式化表达，特别是在类型论和模态逻辑方面有深入发展。

།གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་ཐ་དད་ལས་ཀྱང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དབང་པོ་ནུས་པ་ དང་ལྡན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྔོན་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་ན་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པར་དུ་ཁོ་བོས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ།རེ་རེའི་ངོ་བོར་ཐམས་ཅད་ནི། །གཙོ་བོར་རྡུལ་ཕྲན་སོ་སོར་ཡོད། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་བྱ་བ་དག་གིས་ཐ་དད་ཀྱི་རིགས་ལས་ཐ་ དད་པའི་གཙོ་བོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས། །འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་མཚོན་པར་བྱེད། །དེ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་པར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ དུ་འགྱུར་རོ།།རྡུལ་ཕྲན་གསུམ་པོའི་རང་བཞིན་དུ། །གཅིག་དེའི་ངོ་བོར་གང་གིས་འགྲོ། །གལ་ཏེ་སྒྲ་ལ་སྒྲའོ་ཞེས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐ་མི་དད་ཀྱི་བློ་དེ་དོན་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་མི་མཐུན་ལས་གྱུར་པ་ཡི། །རབ་ཏུ་ སྦྱོར་བར་འདོད་མ་ཡིན།།གསུམ་པོ་སྦྱར་བ་ལས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་གཅིག་བརྗོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་རག་ལས་ན་དངོས་པོ་གཅིག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གསུམ་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒྲ་ དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་གང་བརྗོད་པ་ཤེས་པར་འདོད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཚུལ་གཉིས་ཤེས་པར་མི་འདོད་ན། །འབྲས་བུ་གཅིག་གི་ངོ་བོར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྣ་བས་སྒྲ་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ ལྟོས་པར་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ཉིད་ཁོ་ནས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་སྟེ། །དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན། །སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་ཡོད་པ་ལས་རང་བཞིན་གང་ལ་བློ་འཇུག་པ་ དེ་དབང་པོའི་དོན་ཏེ།དེ་ཉིད་དབང་པོའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ། རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེ་རེའི་དངོས་པོ་ལ། །གྲངས་ཅན་ལུགས་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས། །སྔོན་གྲགས་པའི་གྲངས་ ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བདེན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་རིགས་མི་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་རྩོམ་མོ་ཞེས་མཛེས་པར་འགྱུར་གྱི། གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གཅིག་ པ་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

若谓由类差别亦应令乐等境根具力，如前者差别，则我更当说：
"一切各自性，主性微尘别。"
应说乐、苦、痴、声、触、作用等差别类中，有遍一切差别主性微尘。
"由胜解差别，表征为果性。"
如是由正胜解差别，不离自类而成果性者，成诸根境。
"三微自性中，何者成彼性？"
若谓声即声，离乐等无差别智，不应理为多义无差别自性。何故？
"异类所成者，非许为和合。"
三合成一非有，以数论许类差别故。说一声依有，而一事非有。
若谓三性声及乐等所说，欲知自性即根境所生者。
"若不欲二理，成一果自性。"
若耳闻声等智不待乐等，异余而转，唯由彼成一自性。
何故？"义自性众多，根境有差别。"
由声等义自性众多中，智趣何自性，彼为根义，即彼根境。彼唯一，于触等亦不等。是故非理。
是故"于一一事，胜数论宗义。"
胜昔传数论见而最胜者唯实，谓由类差别一自性因生果，如是则不造异类果为妙，非由三性一故。
整体与部分的关系问题，现代mereology(部分论)提供了更系统的理论框架。
因果关系的本质问题，现代因果推理(causal reasoning)理论提供了概率和统计的视角。
类别与个体的关系问题，现代集合论和模型论为我们提供了更严格的数学工具。
这些古代印度-藏传佛教逻辑学的讨论，在现代科学哲学中仍有重要意义，特别是在处理复杂系统的涌现性质(emergent properties)方面提供了独特的思考角度。

།གལ་ཏེ་ཡང་ད་ལྟར་བའི་སྒྲ་ཙམ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་འདོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡུལ་གཅིག་མ་ཡིན། གཞལ་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཚད་མ་ཡིན་པ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇུག་པ་དེ་ཚད་མར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།དབང་པོའི་འཇུག་པ་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ནི་རྟགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པས། ཚད་མར་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེར་འཇུག་པའི་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ཚད་མ་གཞན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་དེ་ནི་མེད་དེ། དེར་ ཞུགས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དྲན་པ་སྟེ།འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཇི་སྐད་དུ་དྲན་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་སྟེ། དབང་པོའི་འཇུག་པ་དང་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པའོ་ ཞེ་ན།དྲན་མིན་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་ཕྱིར། །བར་མ་ཆོད་པའི་ཡིད་ནི་དབང་པོའི་འཇུག་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །སྔར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཅར་གཉིས་ཀ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཅིག་ཅར་བ་ཡིན་ན་ཡང་དབང་པོས་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བར་བྱེད་པའི་ཡིད་གཉིས་ཀ་བསལ་བར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡུལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡུལ་ཅན་ལ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ཚད་མའི་དབང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡིད་དེ་ནི་ཚད་མར་མ་བརྗོད་དེ་དེས་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ལ་ཞུགས་པ་པོ་ཡང་ཚད་མར་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མྱངས་ པར་འགྱུར་རོ།།རང་རིག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་། །དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོང་བའི་གོམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡོད་པ་ལྟ་ན་ནི་དྲན་པ་འདི་མངོན་སུམ་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བར་མ་ཆོད་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་འཛིན་ན་ནི་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མེད་དོ། །དྲན་པ་ཉམས་པའམ། དྲན་པ་ཡིན་ནའང་གཞན་མཐོང་འགྱུར། །དབང་པོའི་འཇུག་པ་ཙམ་ཞིག་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའམ། དྲན་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འམ་ཞེས་པའི སྒྲ་རྣམས་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་དབང་པོའི་འཇུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གང་ཇི་སྐད་དུ་དོན་གཅིག་གིས་དབང་པོ་གཉིས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ནི་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཉམས་པ་ཉིད་དོ།

若许现在唯取声之根转为现量，则非一境，且遮一切所量非境为量。彼转非说为量。
由于证知根转之意根无因等，以非说为量故成坏。彼转之正证知不摄入余量中。无此过失，以趣入彼之体验是念，如欲等。如所说："念是现量转之差别。"是故根识于外境为现量，以无间于根转故。
若谓是念，"非念以未经验故。"无间意取根转为念不应理，以先未经验故。"二者同时当生起。"若同时，则许遮根识及证知彼之意二者。如是则境因于有境亦有。彼量根证知之意非说为量，以彼于彼位趣入者亦非说为量故成经验。
于自证等无过。所谓念如盲人步履，若有彼则此念成现量取之差别。如是亦于无间根境取非成念，以意未经验故。先无意经验外境。
"念坏或，若念见他生。"以唯经验根转故未经验，或念坏之"或"字表抉择义。
若谓何故成坏，许意与外境根转俱生而经验？如所说："一义生二根之能力不能观察。"是故彼即成坏。
这段论述涉及认识论和心理学的核心问题：
直接认知与间接认知的关系问题，现代认知科学中的直接实在论(Direct Realism)和表征理论(Representationalism)对此有深入讨论。
同时性认知问题，现代神经科学中的时间意识(Temporal Consciousness)研究提供了新的实验证据。
自我意识的本质问题，现代哲学中的高阶思维理论(Higher-Order Theory)和自我模型理论(Self-Model Theory)提供了新的解释框架。
这些古代认识论问题在现代认知科学和神经科学的交叉领域获得了新的研究进展，特别是在意识研究方面有重要启发。

།ཉེས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །དྲན་པའི་ཡིད་རྟག་ཏུ་འཛིན་པར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་། །ལྷན་ཅིག་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ཅི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་དབང་པོ་དང་ཡིད་དག་གིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་འཛིན་ ལུགས་ལ་བརྒལ་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ལ་ལར་དུས་གཅིག་ཏུ་དབང་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དྲན་པ་ལྷག་པར་བརྗོད་ཕྱིར་ན། །རྣམ་བསལ། གལ་ཏེ་དྲན་པ་ལྷག་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་ བཀག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ཇི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་དབང་པོས་གཟུང་གི།རྗེས་ལ་ཡིད་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་བཟུང་ནས་དབང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ ལ་དྲན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དབང་གཞན་དོན་མེད་འགྱུར། དབང་པོ་གཞན་རྣམས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ངེས་པར་ གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་གྱི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ།།དཔྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཕྲད་ནས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེས་བུའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་དེ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ། ཡོད་པའི་གསལ་བྱ་མེད་པ་སྟེ། །ཕྲད་ཅེས་པ་ལས་དེ་རིག་བྱ། །ཡང་དག་པར་ཕྲད་པ་ནི་ ཡོད་པ་ཁོ་ན་དང་ཡིན་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡོད་པ་སྨོས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལན་དུ་ཕྲད་པ་བསྟན་ཞེ་ན། ཅི་སྟེ་ཡང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་ཕྲད་ནས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་གང་གིས་སྦྱོར་ཞིང་ཡང་དག་པར་ཕྲད་པར་བྱེད་ཅེས་དོགས་ན་། ལན་དུ་ ཕྲད་པར་གཟུང་བར་བྱས་པ་སྟེ།དེའི་དོན་དུ་ཡོད་པ་སྨོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་ཀྱིས། དབང་པོ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་སོ་སོར་སྦྱར་བ་བརྗོད་པར་རིགས་སོ།

此等过失实不存在。为显示念意常取而遮唯俱生。于俱生成就，若问外境由根与意共同执取耶？以前已说："有时同时生具力意。"即便如此，"以说念殊胜故，遮除。"若为说念殊胜故遮与意俱取外境，则如是亦遮所说："如是根取，后由意取，如是意取已如根而了知"等。是故于外境念非有。
若意直接趣入外境，则"余根成无义。"余根趣入外境成无义，以补特伽罗义由意成办故。是故如是不能决定取境自性故，数论现量非量。
觅察者说：有及正合生之补特伽罗诸根之智是现量。于此，"有之所明无，由合知彼义。"正合唯与有合决定故，为遮无义说有不应理。
若谓为答示合，则虽然，于应说"诸根正合已"中，若疑由何合及正合，为答而取合，为此义说有者。如是则应说根差别，为成差别根故应说各别相合。
知识的直接性与中介性问题，现代认识论中的基础主义(Foundationalism)与融贯主义(Coherentism)对此有深入探讨。
感知与记忆的关系问题，现代心理学中的工作记忆(Working Memory)理论提供了新的解释框架。
感官与心智的协同问题，现代认知科学中的多重通道理论(Multiple Channel Theory)为此提供了实验支持。
这些古代印度-藏传认识论的讨论，在现代认知科学和心理学的交叉领域中获得了新的诠释，特别是在感知整合(Perceptual Integration)研究方面有重要启发。

།ཅི་སྟེ་ཡང་འདིར་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་ཡིད་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་སྦྱོར་ཞིང་ཕྲད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤྱིའི་ སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཡོད་པ་ཙམ་དང་ཕྲད་པ་རུང་། །མ་ཡིན་མིན་ཏེ་གང་གིས་བརྗོད། །སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིར་ཡོད་པ་ཙམ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ནི་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་ནི་མི་འཇུག་སྟེ། གང་ཡང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་དང་ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་།།ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཉི་མའི་གདུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་མིག་གི་བློ་དང་ཕྲད་ནས་དོན་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་བ་ལས། རིམ་གྱིས་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དགག་པར་ཡོད་པ་སྨོས་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་སྒྲ་དམ་པར་འདོད། །དབང་པོ་མཛེས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །གང་ཡང་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་དབང་པོ་གང་ཞིག་དམ་པར་གྲུབ་པ་དེ་ནི་གཞན་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། དེས་ན་དེ་དང་ཡང་དག་པར་ཕྲད་པའམ། ཡང ན་གང་དབང་པོ་རབ་ཏུ་མཛེས་པ་དང་ཕྲད་ནས་བརྗོད་པའོ་ཞེ་ན།དམ་པར་གྲུབ་དང་མཛེས་པ་སྟེ་། །མིག་སྨན་ལ་སོགས་བཞིན་ལས་ཀྱང་། །དེ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཁ་བསྐང་བའི་དོན་དུའོ། །རྡུལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དབང་པོ་དམ་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དོན་ཙམ་འབའ་ཞིག་ལས་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོའི་རབ་ཏུ་མཛེས་པ་ཡང་། མིག་སྨན་དང་རྐང་པ་བྱུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་དང་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འགྲོ་བའི་སྒྲ་ལས་བ་ལང་མཚོན་གྱི་གཞན་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་མ་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།དོན་ཁོ་ནས་དམ་པར་གྲུབ་ཅིང་མཚོན་པར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཛེས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། བརྒལ་བ་འདི་ནི་མི་བཟད་པ་སྟེ། གྲགས་ལས་དེ་ལྟར་བརྟགས་གྲངས་ན། །སྒྲ་དེ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལ་མིན། །འགྲོ་བའི་སྒྲ་ ནི་བ་ལང་ཁོ་ན་ལ་གྲག་པས་འགྲོ་བའི་སྒྲ་ལ་མཚོན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་དམ་པ་དང་རབ་ཏུ་མཛེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་སྒྲས་དབང་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་སྒྲ་ལས་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་དོན་དང་ཕྲད་གང་ན། །གཟུགས་སྒྲ་ བར་དུ་ཆོད་པ་དང་།།ཆེན་པོའང་འཛིན་པར་མཐོང་བས་ན། །བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ལ་གནོད། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོས་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་རག་ན། གང་འདི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དག་ལས་ནི་བར་དུ་ཆོད་བཞིན་པ་ལ་འཛིན་ཞིང་། དབང་པོའི་ཚད་ལས་ལྷག་པ་ལ་ཡང་འཛིན་ པར་བྱེད་དོ།

若谓此处应说与我等及意等亦合而相遇，以总声说此者。此亦不应理。"唯有与合适，非无谁能说？"补特伽罗等总唯有性与合即成就，是故不入无中，若于阳焰等非有现似现量者亦于某处成合。
特殊境及日光热与大种差别唯是有性，彼与眼识合已，由无义意识流转，渐生错乱知，是故为遮彼等说有不应理。
"若许有声为胜，说根庄严。"如是亦应观察，于何处何根成胜者不入余中，故与彼正合，或说与极庄严根合者。"胜成与庄严，如眼药等故。"此成者为填词义。由尘等余亦成胜根，非唯由义。
根极庄严亦由眼药及涂足等故，与彼极合亦成现量。若谓不如是，如去声表牛不于余有去作用，如是唯由义成胜及表示，非由余。如是于极庄严亦应说。此难不堪，"若由显现如是思，彼声非根境。"去声唯于牛显现故表去，如是为胜及极庄严故有声住于根非有。是故由有声如是思亦不应理。
"遍与义合何处，色声间隔及，大者亦见取故，害无间隔。"如是于一切处根得义者，于此由色声间隔而取，于过根量者亦能取。
这段论述涉及几个重要的语言哲学和认识论问题：
指称理论(Reference Theory)问题，现代语言哲学中的描述论(Descriptivism)和因果论(Causal Theory)对此有深入探讨。
知觉的直接性问题，现代认知科学中的知觉加工(Perceptual Processing)理论提供了新的解释框架。
语言与实在的关系问题，现代语义学中的真值条件语义学(Truth-Conditional Semantics)为此提供了形式化工具。
这些古代语言哲学讨论在现代分析哲学传统中获得了新的诠释，特别是在语言与认知的关系研究方面有重要启发。

། དེ་ལྟར་གཉིས་ཀར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་དྲི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ན་འཛིན་པར་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །བློ་ཡི་རྒྱུ་ཡི་ཚོགས་པ་རུ། །བརྗོད་པ་བོར་ནས་གང་ལས་དེ། །ཚད་མ། འགྲེལ་པ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ནི་དོན་གཞན་འབྲས་བུར་སྨྲ་སྟེ། ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ བློའི་སྐྱེ་བ་ལས་གཞན་དུ་མ་མཐོང་བ་གང་ལས་བློ་སྐྱེ་བར་གྲུབ་པ་དེ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་འདོད་དོ།།དེ་ལ་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དག་བོར་ནས་བློ་ལ་རྒྱུ་གཞན་ནི་མེད་ན་གང་གིས་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་ སྙད་དུ་བྱས།ཅི་སྟེ་དོན་ཡིན་པའམ། ཅི་སྟེ་ཡང་དོན་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུའི་ཚོགས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་ན། བློ་ཡི་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཅིས་བསྣན། །འདི་སྐད་དུ་ཡོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཕྲད་པ་སྐྱེས་བུའི་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་བཤད་པས་ཆོག་མོད། བློ་དང་སྐྱེ་བ་བསྣན་པས་ཅི་ ཞིག་བྱ།གང་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ལས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། དོན་དང་དབང་པོའི་ཡིད་སྐྱེས་བུ། །སྦྱོར་དང་འདུ་བྱེད་པ་ལས་གཞན། །མངོན་སུམ་གྱི་ནི་བློ་བསྐྱེད་པའི། །ཚོགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་ཇི་ལྟ། །ཚོགས་པ་དེ་དག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དབང་པོ་དང་དོན་དུ་ཕྲད་པར་བརྟག་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ཡང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། འདི་སོ་སོར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་མི་བརྟག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བརྗོད་པ། བ་ལང་ཉིད་ འདི་རྟ་ཉིད་འདིའོ་ཞེས་གང་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གླང་ཉིད་ཡོད་སྦྱོར་ལས་དོན་ནི། །བ་གླང་ཉིད་སོགས་སུ་འཇལ་བྱེད། །དབང་པོའི་བློ་ལ་དོན་རྣམས་དང་། །སྦྱོར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །བ་ལང་ཉིད་ཙམ་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་དབང་པོའི་བློ་ལ་དེ་ཙམ་ལས་བརྟེན་ནས་ལྟ་བའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་སྦྱོར་བར་ནི་མི་བྱེད་ལ། མ་སྦྱོར་བར་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར རྟོག་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱིས་དབང་པོའི་བློ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如是二者皆不成故，未见根如香等无间而取。"舍说智因聚，彼量从何生？"释论者说异义为果，量果除智生外未见，故许从何生智即现量。
于此所说，如是舍说我等合及造作，除智因余因则无，以何立现量名？若是义，或唯义说为现量因聚者，"何须加智生？"此说有及正合生补特伽罗诸根为现量已足，何须加智及生？从何生彼者亦从分别。
又："义根意士夫，合及造作外，现量智生起，彼聚说云何？"彼等聚非能生现量。所思根境合非是，以现量住二故。正和合亦非现量，不思此各别能成。
若谓所说，从何决定此牛性此马性者是现量？此亦不应理，以："牛性有合故，量知牛性等，根识于诸义，无有合功能。"唯见牛性，汝宗根识除依彼量外无见功能，彼等不合，无合则不应定解牛等。
是故所有此等差别所作、能差别、所诠、能诠分别，皆由意增益，非根识。
这段论述涉及几个核心的认识论和语言哲学问题：
概念形成问题：现代认知语言学中的原型理论(Prototype Theory)和概念整合理论(Conceptual Integration Theory)对此提供了新的解释框架。
感知与概念的关系：现代哲学中的非概念内容(Non-conceptual Content)理论为感知与概念的关系提供了新视角。
语言与认知的互动：现代认知科学中的具身认知(Embodied Cognition)理论强调了感知、概念和语言的动态互动关系。
这些古代认识论问题在现代认知科学框架下获得了新的解释，特别是在概念获得和语言理解的机制研究方面有重要启发。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་རང་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན། །བསྟན་བྱ་མིན་ཚུལ་དབང་པོའི་ཡུལ། །ཆོས་དུ་མ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོའི་ཡུལ་ནི་གང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དབང་པོ་ལ་སྣང་བ་ སྟེ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་ལ།རང་གི་སྣང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེའི་བདག་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་དེ་ཤེས་པའི་རང་གི་ཆ་ཤས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱིའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་སྤྱིའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་ནས་ཀྱང་དོན་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དོན་མིན་ཤེས་པའང་རྣམ་ཀུན་ཏུ་། །མངོན་སུམ་བློ་རུ་གནས་པར་འགྱུར། །མངོན་སུམ་གྱི་ སྒྲ་ནི་གསུམ་ལ་འཇུག་སྟེ།ཚད་མ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཡུལ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ཡང་ཚད་མ་ལ་ནི་དངོས་སུ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་གཉིས་པོ་ལ་ནི་བརྟགས་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཞེས་གདགས་སོ། །ཤེས་པ་དབང་ པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཚད་མ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་གདགས་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་ནི་དབང་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཐ་མི་དད་དུ་ཉེ་བར་བརྟག་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། ། དབང་པོའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་གྱི་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡོད་པའི་ཤེས་པས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ཡང་རྒྱུ་བར་བྱེད་ན་ནི་དབང་པོ་དུ་མ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གྱི་ རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གང་ལས་བློ་སྐྱེས་པ་དེ་མངོན་སུམ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་བློ་ཡི་སྐྱེ་བ་འདོད། །བློའི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་ཐོས་ཏེ། དེའི་ཚེ་དོགས་པ་བསུ་ནས་ལན་བརྗོད་པ། དོན་གཞན་འབྲས་བུར་ སྨྲ་བ་ཡིས།།དོན་གཞན་ཐོབ་པར་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཞེ་ན། དོན་གྱི་བློ་ཤར་འབྲས་ཡིན་ན། །དེ་ལས་གཞན་འབྲས་མེད་པས་སོ། །ལྷག་པར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཚད་མ་ནི་བློ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་བློ་ཚད་མ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།

何故？"各自所知义，非所示根境，虽有多法。"根境者，谓于根显现不共自性，为所得境。生起自显知已，各自了知其自性，如知自分。如是自性不能显示所诠等，以所诠等是共相境故。
若谓从共相方式亦是彼义，以是根境故，及一切相决定故。即便如此，"非义知亦遍，住为现量智。"现量声于三转：量、知、境。于量是直接，于余二是假立。于境立现量者，以是现量所量故。依根之知与量相同故，应立为现量。
若谓缘色等共相之智不待根而无别思择而转，非为根所转。如前已说，若知义色等功德等有义之知亦行于余根境，则多根成无义。是故不共境之自性是根境。
如是且不应理从何生智即是现量。"若许智生者。"闻说智生即是外境现量，尔时迎疑而答："说异义为果，不得异义。"云何？"义智显为果，无异果故。"胜解通达是果，量非异于智，故无有果异于智量。
直接认知与表征的关系：现代认知科学中的信息处理理论(Information Processing Theory)提供了新的解释框架。
共相与殊相的认知问题：现代概念理论中的范畴化(Categorization)研究为此提供了实验支持。
认知的因果性问题：现代因果推理理论(Causal Reasoning Theory)对认知过程的因果链条有深入探讨。
这些古代认识论问题在现代计算认知科学中获得了新的阐释，特别是在感知与概念形成的计算模型研究方面有重要启发。

།བློ་ཡི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ་། །འཕྲོ་འདུ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ཏེ། །ཚད་མ་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ལས། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བློ། ། རང་གི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་དང་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་གལ་ཏེ་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་དེ་ལས་དབང་པོའི་བློ་ སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ནི་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་ལྟར་ཡང་ཚད་མ་དེ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་མིན་འདི་དོན་མེད། གལ་ཏེ་བློ་དང་སྐྱེ་བ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་བློ་ཉིད་མངོན་སུམ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྨོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་བུ་རྣམ་པར་གྱུར་ནས་བློ། །བསྐྱེད་ན་མི་རྟག་པ་རུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བློ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་རྣམ་པར་འགྱུར་ཏེ་གཞལ་བྱ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི འདོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་བདག་དེ་མི་འགྱུར་ན། །དེ་ལ་ཚད་མ་ཞེས་མི་སྦྱར། །སྐྱེས་བུ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་འདི་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་ཚད་མར་བྱེད་པ་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞན་དག་གིས་འདོད་པའི་ མངོན་སུམ་ནི་བསྒྲུབ་པར་དཀའོ།།ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་མངོན་སུམ་གྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།རྗེས་དཔག་རྣམ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་རང་དོན་ནི་། ཚུལ་གསུམ་རྟགས་ལས་དོན་མཐོང་བའོ། །འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་མཐོང་བ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་གོ།།འདི་ཡང་འབྲས་བུ་སྔར་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་ལས་རྟོག་པ་གཉིས་ཉིད་ལས་འབྲས་བུར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྟོག་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་ཡིན་ན་འདི་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།ཡུལ་དང་ནི། ངོ་བོ་མཚུངས་མིན་དེ་གཉིས་ཀྱི། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཐ་དད་པ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པ་དང་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ཁོ་ན་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞེ་ན།འདིའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་བྱ་ཡིན་། གཟུང་ཐ་དད་ཕྱིར། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་ན་སྒྲ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར་རོ།

"智生是他者，和合自因故，量从和合生，毗舍师派智。"从自因生起的果法是和合及有等，若许从彼和合生根识，则和合成现量，彼是常故于何处亦非生。是故依二者皆不应配此量。
"若非他此无义。"若智与生非异，则智即现量，是故说生成无义。"士夫变异已，生智成无常。"若谓为生智故，士夫从前位变异而趣所量，如是则士夫成无常故得不欲。
"若我彼不变，不应说为量。"若士夫无变异，则与非量位无差别故，从彼所生智为量不应理。如是他宗所许现量难成立。
量论集现量品第一
比量有二：自比量及他比量。如是自比量者，"从三相因见义。"从当说三相因见所比义，彼是自比量。此亦果如前，如现量说二分别为果，如是于此若二者皆是分别相，此二有何差别？
"境及体不同，彼二。"现量与比量二境各异，由相及差别门。自体亦各异。若问何故唯比量分二？为此："自相是所示，所取异故。"现量与比量如自体，所取亦异。若于现量义立名言，由彼二声成比量。
这段文本涉及几个重要的逻辑认识论问题：
直接认知与推理认知的区分：现代认知科学中的双系统理论(Dual Process Theory)为此提供了新的解释框架。
认知主体的稳定性与变化性问题：现代认知心理学中的认知可塑性(Cognitive Plasticity)研究提供了新视角。
推理的形式化问题：现代形式逻辑中的演绎系统(Deductive Systems)和模态逻辑(Modal Logic)为推理的形式化提供了严格的数学工具。
这些古代逻辑问题在现代逻辑学和认知科学的交叉领域中获得了新的研究进展，特别是在形式语义学和认知建模方面。

།གལ་ཏེ་ལ་ལར་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ལས་རེག་བྱ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མཐོང་ན་དོན་དེ་ལ་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན། དེ་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་མཐོང་བ་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་ལས་རེག་བྱ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱི་ལ་རེག་བྱའི་སྤྱིའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་རེག་པར་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་ཡང་། མཐོང་སོགས་ཉིད་སྒོ་ནས་བསྟན་པ། །རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པ་ཡིན་། །མཐོང་ངོ་། །ཐོས་སོ། །ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་དོན་དེ་རྣམས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་ལ་ཡིད་ཀྱི རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་སོ།།འདི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེར་ཡང་། མིང་ལས་ཤེས་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན། །བསྟན་བྱ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས། །གང་གི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་དོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་བྱ་མིན། །ཞེས་བྱས་པས་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ཞིང་སྤྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་བརྗོད་ དོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རྗེས་དཔག་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྱི་མ་ཡིན་ལའང་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །སྤྱི་མ་ཡིན་ལའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའོ།

若谓有处见现量义中比量转，如从色推触，则不然。见时于彼义，非如现量而比量转。何故？"从彼异。"从彼异者，谓从先见转因推度触，如是彼色离现量相已，从色共相推度触共相。以现量所取触差别非所示故，二量境非一。
若谓如是于见等立见等言说，云何现量是所示？此无相违，以："由见等门示，是说自体性。"由见、闻、知等因声说彼等义，非由自体门。如是眼识所见义，意识如青而知，说此是青。于彼："从名知故异相，所示意二相。"以眼识经验非青所返义时，意识能得故立言说，说意二相。
由说"自相非所示"故，所知义体是现量境，共相显说是比量境。若谓如是不应说一切比量是共相境，何故？"以见非共相故。"非共相者，谓由所见风等自性触等推度。
这段论述涉及几个核心的认识论和逻辑问题：
直接知识与间接知识的关系：现代认知科学中的知识表征理论(Knowledge Representation Theory)提供了新的分析框架。
共相与个别性的逻辑关系：现代类型论(Type Theory)和集合论(Set Theory)为此提供了严格的数学基础。
推理的有效性问题：现代归纳逻辑(Inductive Logic)和概率论(Probability Theory)为非演绎推理提供了新的理论工具。
这些古代逻辑问题在现代数理逻辑和认知科学的交叉研究中获得了新的发展，特别是在知识表征和推理系统的形式化方面。

།དེ་ སྐད་དུ་ཡང་རེག་བྱ་ནི་རེག་བྱ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་མིན་མཚོན་བྱ་སྤྱི་ཡིན་ཕྱིར། །རླུང་ལ་སོགས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཚོན་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་རླུང་ལ་ སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།གང་གི་ཕྱིར་རྫས་ཉིད་ཙམ་གྱི་སྤྱི་དེ་ལ་རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྫས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་ལས། །གྲུབ་སྟེ་འདི་ལྟར་ཀུན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་ལས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ རང་བཞིན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་གྲུབ་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་རེག་བྱ་ནི་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྡོག་པ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རླུང་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་གྲུབ་ན་ནི་མི་ལྡོག་པ་ཡང་སྲིད་དེ། ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྤྱི་བོར་ནས་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྫས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ལ། རེག་ན་ཡོད་པར་ནི་གྲུབ་པ་མེད་དོ་། །ས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་མ་མཐོང་ཞིང་མ་མཐོང་བ ཙམ་གྱིས་མཐོང་བ་ལས་ལོག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་ལུས་ཅན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཙམ་ལས། ཡིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཕྱིར་རེག་བྱ་ལྡོག་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བ་རྣམས་ལས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་ མཐོང་བ་རྣམས་ལས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རེག་བྱ་ནི་མཐོང་བ་རྣམས་ཁོ་ནའོ།།དེ་རྣམས་ནི་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་གང་གི་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་དུ་ནི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བཀག་ནས་རླུང་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཡིད་ཆེས་ཚིག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱིས། ། དེ་ལས་གཞན་ལ་འགེགས་པར་བྱེད། །འདིས་ཀྱང་སྟེ། གང་འདི་རྫས་ཀྱི་སྤྱི་རྗེས་སུ་དཔག་ནས་དེ་ལ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་བོར་ནས། ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་གི་ཚད་མས་རྫས་གཞན་ལ་ཡོད་པ་བཀག་ནས་རླུང་ལ་ཡོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རླུང་ལ་སོགས་པ་ལུང་ལས་གྲུབ་པ་ཙམ་དུ་ནི་འགྱུར་རོ།

若谓如是说"触非见触者等"，则："非彼所表是共故。"风等非所比，以是触等功德性之所依故，或为表故；或非比度风等自性差别，以唯实性共相中，触等所依实性为所表故。
若谓："从一切后得，"如是从一切后得成立比度风等自性。如说"触非见者等"。不然，以彼有性未成故，及返亦等故。若成风等有性则可不返，由功德差别相属，舍功德共相，由功德差别比度实差别，然触有性未成。
与离地等亦等，以未见功德差别，唯由未见即成离见故。如是亦不应理，以从见有质碍身，比度意功德故，触返未成。以从见者见故，从未见者未见故，触唯是见者。彼等是多故，此是谁之耶成疑。是故遮一切而比度风不应理。
又："由信言能立，遮彼余。"由此亦是，谓比度实共相已，于彼有性比度舍已，由信言量遮余实有，立风有性，故即是彼。如是余者亦尔。是故风等唯成立于教。
归纳推理的有效性问题：现代贝叶斯推理(Bayesian Inference)为处理不确定性推理提供了数学框架。
语言与实在的关系：现代语义学理论，特别是可能世界语义学(Possible World Semantics)为此提供了形式化工具。
证据与信念的关系：现代认识论中的证据理论(Evidence Theory)和信念修正理论(Belief Revision Theory)为此提供了系统化处理方法。
这些古代逻辑问题在现代形式认识论和科学哲学中获得了新的阐释，特别是在证据推理和知识表征方面有重要启发。

།གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་དུ་གྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཐ་མི་དད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི། མ་ཡིན་ཐ་ དད་ཀྱང་སྲིད་ཕྱིར།།རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དབང་གིས་དཔེ་ནི་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་སྒྲ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྟན་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དཔེར་ན་དུད་པ་ལས་མེ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལྟ་བུ་དེར་དོན་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ ཡང་སྒྲར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ནི་དོན་གྱི་སྒྲ་ལ་ཐ་མི་དད་ཀྱི། སྒྲས་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་སྟེ་དོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྒྲས་ཐ་མི་དད་དུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ལས་དོན་རྗེས་སུ་དཔོག་གོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ། ཤིང་ གི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པས་རྫས་ཀྱི་སྒྲས་དོན་དེ་ཉིད་གོ་རུ་ཟིན་ཀྱང་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལས་བཟློག་པ་གོ་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཤིང་གི་སྒྲས་རྫས་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་གོ་བར་བྱེད་དུ་ཟིན་མོད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་ལས་ཡིན་གྱི་སྒྲ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དེ་ཞེ་ན།སྐྱོན་དུ་ནི་མི་འགྱུར་ལ་རག་ལ། ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ལས་གཞན་པའི་སྒྲ་ཉིད་ཚད་མར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཀྱང་དོན་གྱི་ཚུལ་དེ་ཉིད་གོ་བར་བྱེད་དོ། །གང་དག་ངག་ཁོ་ན་སྒྲ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ནི་དེ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། སྒྲ་དེའི་ངོ་ བོ་ཙམ་ལས་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་ཙམ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་སྒྲ་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་ཅེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་སྒྲ་དང་བྲལ་བའི་རྟགས་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཡང་ཡུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།མཐོང་བའི་དོན་དང་མ་མཐོང་བའི་དོན་ནོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་དོན་ལ་ནི་མི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །མ་མཐོང་བའི་དོན་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་དོན་ཙམ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡིད་ཆེས་ཚིག་ཀྱང་མི་སླུ་བར། །མཚུངས་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད། །ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ཉིད་བཟུང་ནས་ཀྱང་མི་བསླུ་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ།

若谓成无差别，如是由教及比量成无差别故，比量成为自相境者。则："非尔，虽异亦有故。"有谓由极成力，不应示例，从比量分别声为异。若如是由极成故不应示例，则如从烟比度火，彼中有义比度亦应成声。
他说义声虽无差别，然由声增益，非比度彼义，此为差别。如是亦何能说由声无差别增益而比度义？树声所诠义非他，虽由实声了知彼义，然由异门从非他实返了知。
若谓虽由树声了知离非实，然从义非从声，故无过者。虽无过然应说树等语外声为量，以作用声亦了知彼义门。有说唯语是声，语非彼觉因，从声体性了知义故，唯取他差别而说声异比量。
彼意谓离声相为比量。声亦无与不共境相属，应观二种比量：见义及未见义。其中于见义则不明显。于未见义则唯分别，非了知义差别。
若谓天等声非说唯义，云何成比量？"信言亦不欺，等故即比量。"取信言亦由不欺等故，说彼亦是比量。
这段论述涉及几个关键的逻辑语言学问题：
语言与推理的关系：现代形式语义学(Formal Semantics)提供了严格的数学工具来分析语言表达与逻辑推理的关系。
指称理论：现代指称理论(Reference Theory)和描述理论(Description Theory)为语言与实在的关系提供了新的分析框架。
语言推理的可靠性：现代逻辑中的可靠性理论(Reliability Theory)和真值语义学(Truth-conditional Semantics)为评估语言推理的有效性提供了系统方法。
这些古代语言逻辑问题在现代计算语言学和形式语用学中获得了新的研究进展。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མིང་གི་ལས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མངོན་སུམ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་གིས་ནི་ཕྱོགས་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དགག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། ། ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྗེས་དཔག་བྱ་དང་དེ་མཐུན་ལ། །ཡོད་དང་མེད་ཉིད་ལ་མེད་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་མཐོང་གི་རྗེས་ལ་དེའི་རིགས་དང་མཐུན པ་ལ་ཡང་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དམ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པར་གྲུབ་པའོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཅེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཉིད་ལས་མེད་པ་ཞེས་པས་ནི་སླར་ཡང་ དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ།མེད་པ་ཉིད་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འགལ་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་རྟགས་ཅན་ རྟོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་སྨོས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། འདི་རུ་ཤེས་པའང་ཐོབ་པ་ཉིད། །མ་བརྗོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཅེ་ན། ཤེས་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་དབང་བྱས་ཕྱིར། །འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྟོག་པ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི།བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གསུམ་གྲུབ་ན་རྟགས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་རེ་རེ་དང་གཉིས་གཉིས་པ། །རྟགས་དོན་མིན་པར་དོན་གྱིས་བྱས། །དེ་ལ་ཚུལ་རེ་རེ་བ་ནི་ གང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་དོ་།།དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ནི་མེད། །དེ་མེད་པ་ལ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡོད། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་མེད། དེ་མེད་པ་ལ་ནི་སེམས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་མེད་པ་ལ་མེད། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ ཡང་མེད།དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་མེད་པའོ།

如是亦说："为名业义故现量行。"由此亦应遮方位、胜性等自性之比量。是故比量境非自相。
所说三相因应说："于所比及同品有，于无即无。"所比即以法为差别之有法。于彼由现量或比量见已，于彼类同品亦以共相方式，于一切分或一分成立为有。
何故？为定取唯于同品有故。不应说唯于同品有故。由"于无即无"再次定彼义，谓于无即无，非于余亦非于相违之义。
由"于所立同品有，于无即无"等，显示由三相因了知所表。若谓应知，不须说，何故？"此中知亦得。"未说彼云何得？"由知事处力故。"此中因是就能知而言，彼亦依能知者自体为了知因，非如作者无所依，故成三相说为因。
"一相及二相，非因义所成。"其中一相者，谓于所比有，于同品无，于无非无；或于同品有，于所比无，于无非无；或于无无，于所比亦无，于同品亦无。
三段论的形式化：现代演绎逻辑系统(Deductive Logic Systems)为三段论提供了更严格的形式化表达。
归纳推理的有效性条件：现代归纳逻辑(Inductive Logic)通过概率论和统计推断理论为归纳推理提供了数学基础。
逻辑关系的完备性：现代模态逻辑(Modal Logic)和关系逻辑(Relational Logic)为处理逻辑关系的完备性提供了系统化工具。
这些古代逻辑问题在现代数理逻辑中获得了更严格的形式化处理，特别是在推理系统的完备性和可靠性证明方面。

།ཚུལ་གཉིས་པ་ནི་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད། དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ཡོད། དེ་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་དོ་། །དེ་མེད་པ་ལ་མེད། དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡོད། དེ་མེད་པ་ལ་མེད། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་རྟགས་ལྟར་སྣང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྒྲུབས་པར་དོན་གྱིས་གོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན། སྒྲ་རྟག་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཅན། །ཕྱིར་དང་གཞལ་བྱ་ མིན་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཅན་མིན་ཕྱིར་མ་ཉན་བྱའི་ཕྱིར། །མིག་གིས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་།ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ། ཁ་ཅིག་གཏན་ཚིགས་མི་འཁྲུལ་པས། །ཆོས་གཞན་དཔག་པར་བྱ་བར་འདོད། །ཁ་ཅིག་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མེ་དང་དུད་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་མཐོང་གི་མེ་དང་ལྷན་ ཅིག་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མེ་ཁོ་ན་དུད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་དག་གྲུབ་ཕྱིར། །འབྲེལ་པ་དཔག་བྱར་ཁ་ཅིག་འདོད། །གཞན་དག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་མེ་དང་ས་ཕྱོགས་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ ཕྱིར་མེ་དང་ས་ཕྱོགས་དག་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འབྲེལ་པ་དེ་དུད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རེ་ཞིག་དེ་སྔ་མ་ལ་ལན་བརྗོད་པ། །ཆོས་ལ་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་ན་ནི། །དེ་ཡིས་དེ་ལས་གཞན་ཅི་དཔག་།གལ་ཏེ་ཆོས་གཞན་མེ་ལ་གཏན་ཚིགས་དུད་པ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་ ན་ཡང་དུད་པས་ཅི་ཞིག་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ།དོན་གང་མེ་དང་དུད་པ་དག་གིས་འབྲེལ་བ་དྲན་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དེ་ཉིད་ལ། །དཔག་བྱར་ཅི་ཡི་ཕྱིར་མི་འདོད། །གལ་ཏེ་མེ་དང་འབྲེལ་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་དུད་པ་དམིགས་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལྟ་ན་མེ་ དང་ལྡན་པའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད།དེར་མེ་ཡོད་པར་མི་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་འབྲེལ་པ་དཔག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་བརྗོད་པ་དང་། འབྲེལ་བའང་གཉིས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ན་དུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདི་ ལྟར་ཐ་སྙད་བྱེད་ཀྱི་མེའམ་དུད་པའི་འབྲེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། དེ་བཞིན་དྲུག་པའི་སྒྲ་རུ་འགྱུར། །འབྲེལ་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལྟ་ན་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་མེས་མེ་འདི་འབྲེལ་པ་ཞེས་དྲུག་པའི་སྒྲ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། འདི་ན་ནི་མེའོ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ནི་མེ་འདི་ལའོ་ཞེས་དང་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །རང་གི་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་པར་ནི། །བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

二相者，如是：于所比有，于同品亦有，于无非无；或于所比有，于无无，于同品亦非有；或于同品有，于无无，于所比亦无。由此应知义含六种似因。
例如："声常作故，有身故，所量非故，非有身故，非所闻故，眼所取故无常。"
于此，"有谓因不错乱，应比度余法。"有说由见烟火同行，非与有火处同行，故唯火是烟所比。
"由法有法成，有谓应比系。"他说由火与处世间已成，故非火与处，应以烟比度彼系属。
首先答前者："若因成于法，彼复比何他？"若谓余法火上以见烟为因，烟复比何？若谓忆火烟系属义，则："如是于有法，何故不许比？"若谓从见有火处烟比度，何不许即比度有火之处？非不了知彼有火。
对说应比系者答："系属亦非二。"凡有烟处有火，如是言说，然无火或烟系属等。又："如是成六声。"若比度系属，则应得与火系属火之六声，然此非说"是火"。以系属说"于此火"故，为初声。不应说自法系属。
逻辑关系的形式化：现代关系逻辑(Relation Logic)和谓词逻辑(Predicate Logic)为处理对象间的关系提供了严格的形式化工具。
推理规则的有效性：现代证明理论(Proof Theory)为评估推理规则的有效性提供了系统化方法。
语言与逻辑的关系：现代语言逻辑(Logical Grammar)和范畴语法(Categorial Grammar)为分析语言结构与逻辑关系提供了新的理论框架。
这些古代逻辑问题在现代形式语义学和计算逻辑中获得了新的发展，特别是在自然语言处理和形式化推理系统方面。

།གཞན་མ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་། དོན་སྨོས་ཕྱིར། མེ་འདི་ལ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་པར་བརྗོད་པར་འགྱུར་ བའི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྔར་བརྗོད་པའི་འཐད་པས་དེ་ནི་དུད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །གཏན་ཚིགས་འདི་དང་འབྲེལ་པ་མིན། །གང་གི་ཕྱིར་དུད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཉིད་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མེ་ཉིད་ལའོ། ། ཉེས་པ་དེ་དག་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་དུད་པ་དང་ལྡན་པའི་ས་ཕྱོགས་དང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་བྱར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་བ་ལ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་གཞག་དེ་ནི་སྤང་བ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ཀྱི་འཁྲུལ བ་མེད་པ་ནི།།ཆོས་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད། །དེར་གྲུབ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡི། །ཆོས་ཅན་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིན། །གང་མེ་དང་དུད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་དེ་གཞན་དུ་བསྟན་པར་བྱས་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་དུད་པ་དེ་འབའ་ཞིག་ཙམ་མཐོང་ཡང་གང་ན་དུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་ དོ།།མེ་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་དུད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞི་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་སྟེ་གང་ན་དུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ ཆོས་ལས་གཞན་དུ་མི་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་འཐད་པ་ཡིན་གྱི།ཆོས་ཙམ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ་འབྲེལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྟན་བྱ་བའི། །ཆོས་ལ་དཔྱད་པ་གཞན་ཡང་འཇུག་།རྟགས་དང་ཆོས་དང་ཆོས་ལ་མི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྲུབ་པ་དེའི། ཆོས་དོན་དུ་མ་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་མིན། །གང་དང་འབྲེལ་བ་ཡོངས་བཅད་ནས། །ཆོས་གཞན་དང་བྲལ་ཐོབ་པར་བྱེད། །དཔེར་ན་མེ་ལ་འབར་བ་དང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་ དུད་པས་བྱེ་བྲག་དེ་གོ་བར་མི་བྱེད་དེ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མེ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་རྫས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མེས་མེ་ཡིན་པ་ལས་ ལོག་པའི་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཙམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་མེ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་གཞན་ལ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།

未说其他者，如是非所比，然："由说义。"谓说"于此火"之义当说系属。由前说理，彼非烟所比故，"此因非系属。"以除烟外无所显示不离系属，如是唯于火。
虽无彼过失，以虽不显示火烟有处与不离系属，亦成所比，如是于系属亦尔者。彼安立应断，何故？"因无错乱者，显示异于法，彼成具彼之，有法应了知。"
显示火烟不相离系属于他处已，虽唯见彼烟，凡有烟处有火，显示成就具火。若不尔者，于余处不能别显所立与烟不相离。以显示共同所依，说凡有烟处有火故。
是故因于异法显示无错乱如是应理，非唯法是所立，亦非系属。"因所显示法，余观察亦行。"应显示有因法及于法无错乱，成就具彼有法已。"法义多因故，一切相非知，断定与何系，得离余法性。"
如火虽有燃烧锐利等多性，烟不了知彼差别，以错乱故。与何随系，即非异彼火，以实性及德性等，唯得离非实等，如火得离非火之自系属，如是此亦于一切非火不见，于余则见。
必然性与偶然性：现代模态逻辑(Modal Logic)通过可能世界语义学为必然性和偶然性关系提供了严格的形式化处理。
属性与关系：现代描述逻辑(Description Logic)为处理对象属性和关系提供了系统化的表达框架。
推理的可靠性：现代概率逻辑(Probabilistic Logic)为处理不确定性推理提供了数学基础。
这些古代逻辑问题在现代知识表示和推理系统中获得了新的应用，特别是在人工智能和专家系统领域。

།ཡོན་ཏན་དྲི་དང་དྲི་བསུང་སོགས་། །དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་གི་རིམ་པས། །རྫས་མིན་ལ་སོགས་རྣམ་བཅད་ནས། །ུཏྤལ་སོགས་རེ་རེ་རྟོགས། ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཀྱིས་རྫས་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། དྲི་ཉིད་ཀྱིས་སའི་རྫས་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང་། དྲི་བསུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དྲི་ང་བའི་སྤྱི་ལས་ལོག་པ་དང་། དྲི་བསུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཨུཏྤལ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པ་རེ་རེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ མ་ཡིན་ན་ནི།གལ་ཏེ་མཐོང་བ་བཞིན་གཏན་ཚིགས། །སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ནི། །ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རམ་། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཡང་དཔེར་ན་མེ་ལ་དུད་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད་ན་ནི་ནམ་ཡང་རྟོགས་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མེ་མཐའ་དག་ལ་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་མེ་འདི་ཡང་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ན་ནི་གསལ་བ་དང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མེ་མ་ཡིན་པ་ རྣམ་པར་བཀག་སྟེ་སྤྱིའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ཉིད་བལྟའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་གི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྤྱི་ལས་ཡིན་གྲང་ན། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར། །རྟེན་རྣམས་མ་མཐོང་བ་ཡི་ཕྱིར། །ཐ་དད་མིན་ གཅིག་མཐོང་མི་འགྱུར།།རེ་ཞིག་མེ་ལས་གཞན་པའི་མེ་ཉིད་ཅེས་པའི་སྤྱི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་དེ་མཐོང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །རྟེན་མཐའ་དག་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དུ་མ་རྣམས་ལས་གཉིས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཐུན་མོང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྤྱི་མཐོང་ ཞིང་གཟུང་བ་པོ་ཡང་རྟེན་མ་བཟུང་བ་པོ་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རྟེན་གཅིག་བཟུང་བས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཡང་རྟེན་བཞིན་དུ་དུ་མར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཆ་ཤས་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ནས། རྟགས་ཅན་ལ་ནི་མི་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དུ་མ་ནའང་། །ཅིག་ཤོས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དུད་པ་ནི་ཆ་ཤས་འབའ་ཞིག་མེ་ལས་མི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ནོ་། །དུད་པ་ཉིད་དང་སྐྱ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རྫས་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བརྗོད་པ་རྟགས་ཅན་གང་རྗེས་འབྲེལ་བ་ཡི། །རྟགས་ཅན་དེ་འདིར་རྟོགས་བྱ་ཡིན། །བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་དག་ཉིད་ལས་འཁྲུལ་ཕྱིར་རོ།

"德性香与香气等，由彼差别之次第，遮除非实等诸法，了知青莲等一一。"其中由德性遮除非实，由香性遮除非地实，由香气遮除恶臭共相，由香气差别遮除非青莲等，如是一一了知。
若不尔者："若如所见因，由证成门行，岂非一切知？或成一切知。"若如见火有烟而后时亦如是行，则永不能了知，如未见一切火，此火亦不能了知。若如所见而了知，则应了知明亮锐利等差别。
若遮除非火以共相而行，则应知于证成门行亦当观此理，非由差别相。"若由共相者，彼成异于彼，由诸依未见，非异一不见。"
首先无异于火之火性共相。纵使有之，亦不可见。以未见一切所依故，于多法中无如二性等共同。若见共相，能取者亦当与未取所依者相等。若由取一所依即取一切，则彼亦如所依成多。
如是所比亦由少分而了知，由如是分相："于所表非成，即彼多法中，得余为一分。"烟唯由分不错乱于火。烟性与灰性等，得彼自性，非由实性等，以错乱故。
复说："所表随系属，彼表此应知，非应知差别，以错乱彼故。"
类型理论：现代类型论(Type Theory)为处理属性、关系和层次结构提供了严格的数学框架。
归纳推理的基础：现代归纳逻辑(Inductive Logic)通过贝叶斯网络等工具处理不完全信息下的推理。
共相理论：现代集合论(Set Theory)和范畴论(Category Theory)为处理普遍性和特殊性关系提供了数学基础。
这些古代逻辑问题在现代知识表示和本体论研究中获得了新的发展，特别是在语义网和人工智能推理系统中的应用。

།རྟགས་ཅན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་དོན། །རྟོགས་བྱ་རྟགས་ཅན གྱི་བྱེ་བྲག་།མ་ཡིན་དེ་ལ་རྟོགས་པ་པོའི། །རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གོ། །ཅི་སྟེ་འབྲེལ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཕྲོད་པ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟགས་ཅན་གྱི་ཆོས་རྟགས་ལ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེ ན།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འབྲེལ་བ་གཉིས་ལས་གནས་མོད་ཀྱང་། །རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་སྟོབས་གཅིག་པ། །རྟེན་དང་བརྟེན་པ་བཞིན་ཡིན་གྱི། །ཡང་དག་འཕྲོད་པ་བཞིན་མ་ཡིན། །འབྲེལ་པ་གཉིས་ལ་གནས་པར་བདེན་མོད་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲེལ་བ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་དང་ བརྟེན་པའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་བའམ།བརྟེན་པ་རྟེན་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་ཐུན་མོང་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟགས་རྟགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའམ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་འགྱུར་བ་ནི་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་ འཕྲོད་པ་ན་ཇི་ལྟར་གཅིག་དང་འབྲེལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གཉིས་པ་དང་ཡང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདི་ནི་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་ཡོད་པ་ཉིད། །ཅིག་ཤོས་རྟགས་ཅན་ཉིད་ལ་ཡོད། །རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དག་འབྲེལ་པའི། །རྗེས་དཔག་བཟློག་ ནས་གནས་པ་ཡིན།།དེའི་ཕྱིར་ན་རྟགས་ཅན་ནི་རྟགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་མེ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པའི་དུ་བའི་རྫས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གསལ་བ་དང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟགས་རྟགས་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་གང་དུ་བ་ཉིད་བཞིན་དུ་བའི་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གོ་བར་བྱེད་པ་མིན་ཞིང་རྫས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དུ་འབྲེལ་བའི་ངེས་པར་བཟུང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རྟགས ཡིན་ཡང་རྟགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དཔེར་ན་བྱས་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།རྟགས་ཀྱི་ཁྱབ་པའང་འདོད་པ་སྟེ། །དེ་ཡི་ཆ་ནས་རྟགས་ཅན་ཡིན། །ཁྱབ་བྱེད་ཆ་ནས་དེ་གོ་བྱེད། །མ་ཡིན་བ་ལང་རྭ་ཅན་བཞིན། །གང་ཅུང་ཟད་ཙམ་ནས་རྟགས་རྟགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་མོད་ ཀྱིས་ཀྱང་།དེས་དེ་ལ་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྭ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་བ་ལང་ལ་ཁྱབ་ཀྱང་དེས་བ་ལང་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཁྱབ་བྱེད་དེ་ཉིད་བ་ལང་གིས་གོ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།

"所表随系属义，所知所表差别，非彼能知者知，以极错乱故。"此为中间偈颂。
若谓系属如正相应，由与二者系属故，所表法亦成能表耶？"彼非有，虽住二系属，能所表力等，如依所依性，非如正相应。"
虽实住于二系属，然仅由系属或成依所依法，或所依具依法共同，皆无有是。如是或成能所表，或非能所表，无有是处。正相应中如与一系属，如是与二亦然，故彼此不等。
如是："能所表有性，余所表性有，能所表系属，返转而安住。"是故说所表于能表有性。唯于火有之烟实性等亦能了知，明亮锐利等非所了知故，能表非有所表性。
是故异此不应理，如烟性亦不了知烟之灰色等，实性等亦非。如是能所表系属决定，颠倒而住。
若谓虽是能表亦成所表，如所作性与无常性，则："能表遍亦许，由彼分所表，能遍分能知，非如牛有角。"虽有少分成能所表，然非由彼遍行相成能表支分，如有角虽遍于牛，然不能表知牛，而彼能遍由牛能知。
这段论述涉及几个核心逻辑概念：
逻辑蕴涵关系：现代命题逻辑通过真值表和形式系统严格定义了蕴涵关系，解决了古代逻辑中能表所表关系的模糊性。
对称性与传递性：现代关系代数(Relation Algebra)为分析逻辑关系的对称性和传递性提供了数学工具。
量化理论：现代一阶逻辑(First-order Logic)的量词理论为处理全称和特称关系提供了形式化框架。
这些古代逻辑问题在现代数理逻辑和形式语义学中得到了系统化处理，特别是在自动推理和形式验证领域有重要应用。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོར་བཀག་པའི་མི་འཁྲུལ་ བ།།གང་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ལ་ལྟོས་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་རྟགས་ཀྱི་རྟགས་ཅན་ལ། །ཁྱད་པ་བདེན་ཡང་བྱེད་པོ་མིན། །བྱས་པས་མི་རྟག་པ་ལ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་བཀག་ནས་གོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པས་བྱས་པ་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་བཀག་ ནས་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་དོན་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པས་བྱས་པ་ལ་མ་བྱས་པ་བཀག་ནས་གོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བརྗོད་པ། བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་ པ་ལ།།ཁྱབ་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཡིས་མིན། །རྟག་པ་མེད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། །མ་ཁྱབ་པ་ཡི་དོན་གྱིས་སྟོན། །རྭ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་བ་ལང་ལ། །ཁྱབ་པར་རྭ་ཅན་མིན་པ་བཟློག་།གླང་ལ་རྭ་ཅན་གྱིས་ཁྱབ་བཞིན། །བ་ལང་གི་དོན་ཟློག་བྱེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་དག་གོ།།རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ། །རྩོད་པ་སྒྲུབ་པ་ནས་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་དོན་མཐོང་བ་དེ་རིགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་མཐོང་བའི། །རང་གི་རྣམ་པ་ཙམ་མཐོང་ན། །གལ་ཏེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི། །མེད་ ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་ཙམ་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ།རིག་ཅེས་མི་བརྗོད། ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཕྱིས་བཅུག་པའོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས། གཞན་ཉིད་དུ། བརྗོད་ན་ནི་ལྟ་བུར་གང་ལ། གལ་ཏེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་དོན་གཞན་དུ་མཐོང་བར་འདོད་པ་ལྟ་ན་ནི། འདི་ མཐོང་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ།གང་ལ་དོན་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཞེ་ན། ཅི་སྟེ་ཡང་ལྷག་མ་དོན་ཞེས་པས་བསྒྲུབ་བྱའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་ན་དོན་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ། མེད་པ་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་རིག་པའོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན། མེད་ན་མི་འབྱུང་ ཞེས་ཅི་དགོས།།འདི་ལྟར་སྔར་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་སྨོས་པས་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་དོན་མཐོང་ཞེས་པས་རིག་ཅིང་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུད་སོགས་མེ་སོགས་ལ་མཐོང་ལས། །གཞན་པའི་དཔག་བྱ་དེ་རིག་གང་། རྗེས་སུ་དཔག་ པ་ཉིད་དཔེར་བརྗོད་པའི་མེ་ལ་སོགས་པ་ལ་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལས་གཞན་པའི་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་གང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་དེ་རིག་ཅེས་ཇི་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད།ཆོས་དོན་དུ་མ་ཡོད་པ་ལ། །དེ་རིག་པ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད། །ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་ཡོད་པ་ལ་དུ་བས་གོ་བར་བྱ་ བའི་ཆ་ནི་གང་ཡིན།དུ་བ་ཡང་གང་གི་ཆ་ནས་གསལ་བར་བྱེད་ཅེས་ནི་མ་བསྟན་ཏོ།

何故？"各别遮遣无错乱，由依系属故，是故能表于所表，虽实遍非能作。"虽所作性遍于无常，然遮遣常性而了知，如是无常虽遍所作，亦遮非所作而了知。
是故由所作性遍于无常义，无非所作机会故，无常于所作遮非所作而成所知，非能知。
复说："所作性于坏，遍故非无作，无常无遍故，由无遍义显。如有角于牛，遍故遮无角，如牛遍有角，非能返牛义。"此为中间偈颂。
已定说自义比量。于诤事成立中说：见无则不生义是理比量。其中："若见无不生，唯见自相分，若许唯见彼，无不生无不生，不说彼知。"此是后加。
若以"彼知"说为异，如若许见无不生义为异者，云何说"此见"？于何义为所立耶？若由余义说所立处，故于所立义见者是比量，即知无不生性者，则何须说"无则不生"？以先说无不生，后亦有故。无不生性即由见义而知，是比量故。
"由见烟等于火等，知何异所量？"于说比量之火等，见烟等外，何所量义由无不生而说"彼知"？于多法义中，云何说"彼知"？于多法义中，烟所表知分为何？烟由何分明显，未说。
这段论述涉及几个重要的逻辑概念：
双重否定：现代直觉主义逻辑(Intuitionistic Logic)对双重否定的处理提供了新视角，不同于经典逻辑中双重否定等价于肯定。
推理链条：现代序贯推理(Sequential Reasoning)理论为分析推理过程的有效性提供了形式化工具。
必然性条件：现代模态逻辑中的必然算子(Necessity Operator)为处理"无则不生"这类必然性关系提供了严格的数学框架。
这些古代逻辑问题在现代演绎系统和证明理论中得到了系统化处理，特别是在程序验证和人工智能推理中有重要应用。

།རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ་དེ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྔ་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྱིར་མཐོང་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། འབྲེལ་བ་དབང་པོའི་གཟུང་བྱ་མིན། །རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་མངོན་སུམ་པའང་མ་ཡིན་ན་དེ་མངོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ ཞེས་གང་གིས་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ན་རྗོད་པར་བྱེད། སྔ་མ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པས་ན་སྔ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ལྟ་བུའི་སྒྲར་འགྱུར་བའམ། འདི་ལ་སྔ་མའི་ཆོས་ཡོད་པས་ན་དེ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་ལྡན་པའི་སྒྲར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར། ཐམས་ཅད་ སྲིད་ཕྱིར་ལྟ་བུར་མིན།།ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འབྲེལ་པ་འཛིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་གཅིག་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །འབྲེལ་བ་གཞན་ལས་ཀྱང་འདི་སྔོན་མ་ལྟར་ ན་ཞེས་འཛིན་ལ།དེས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ན་ལྡན་པ་མིན། །ལྡན་པར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་ན། །སྔར་འདི་རུ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྲས་བུ་སྔ་མ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཡུལ་དེ་ཤེས་པ་ཡང་སྔ་མ་དང་ལྡན་ པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཡོད་ན་བདེན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་གེགས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་གཞན་མ་ཚོགས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྔ་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ལྷག་ལྡན་ལ་ཡང་ལྟ་བུར་རམ། །ལྷག་མ་ལྟ་བུར་ཞེས་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུར་བྱེད་ན་ནི་མངོན་སུམ་ཕྱི་མ་དང་ཡུལ་མཚུངས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ལྷག་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མཚུངས་པ་ཙམ་གྱིས་ རོ་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ལྷག་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ལྟ་བུའི་སྒྲར་ཡང་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །འབྲེལ་གཞན་ལས་ཀྱང་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ལྷག་མ་དང་ལྡན་ལས་འགྱུར་མིན། །གང་རྒྱུ་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པས་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ ཤེས་པ་ཡང་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟར་ཡང་འབྲས་བུ་མ་བཟུང་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་བཟུང་ནས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།

正理派说：先行比量有三种：具前者、具余者、及共见者。
首先，以现量为先行不应理。何故？"系属非根所取。"能表所表之系属非根识境，能表所表亦非现量，云何说彼为先行比量？
如何说"具前者"？此"具前"为如前相似故称"如前"，抑或由有前法故称"具前"？于此何成？"一切可能故非如。"一切者，谓如比量执取系属之经验，后亦由相执取所比。
不应说彼为"如先行"。由他系属亦如前取，以未见故，于未见比量不应用"如"字。"错乱故非具，若应成具者。"若谓此前有，而成具前果，则彼处知亦成具前，如是于因知果则错乱故非量。
纵使因存在，由障碍可能故，由余因未聚可能故，果不生亦可能。如是，首先具前不应理。
"于具余亦如耶？"若作如是，则与后现量境相同之知亦成如余，彼亦错乱故非量。仅由色相同，味相同无定。如是亦不应用"如"字。
"由他系属亦不知，由具余亦不成。"若由具余因成具余，则彼知亦成具余。如是则无执未取果之无不生系属而比度因，然彼亦见。
这段论述涉及几个核心概念：
推理类型的分类：现代演绎逻辑(Deductive Logic)和归纳逻辑(Inductive Logic)提供了更系统的推理分类方法。
因果关系：现代因果推理(Causal Reasoning)理论，特别是贝叶斯网络(Bayesian Networks)为处理不确定性因果关系提供了概率框架。
相似性推理：现代类比推理(Analogical Reasoning)理论为处理基于相似性的推理提供了形式化方法。
这些古代逻辑问题在现代认知科学和人工智能中得到了新的发展，特别是在机器学习中的迁移学习(Transfer Learning)和类比推理系统中有重要应用。

།དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་ཡང་འགྱུར་ རོ།།སྔར་ཇི་ལྟ་བར་བརྗོད་པའི་རྗེས་དཔག་རྣམས་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །འབྲེལ་གཞན་ལས་ཀྱང་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱིས་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འབྲེལ་བ་ཅན་ཉིད་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔ་མ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་མཐོང་བ་ལའང་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཉིད་ལས་ཡུལ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་འཇལ་བར་བརྗོད་པས་ནའོ། །རྗེས་དཔག་གི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ལ་། འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཉིད་མི་ཐོབ་། །འབྲས་ བུ་མེད་པར་ཚད་མར་འགྲོ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་སྙམ་དུ་རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ལ་རྗེས་དཔག་གི་ཤེས་པ་ཚད་མའི་འབྲས་བུའོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཡང་ཡུལ་ཐ་དད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡུལ་གཞན་ལ་ཚད་མར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ལ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་ན་ནི། རྣམ་པར་དབྱེ་བའང་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །གང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ ནི་སྔ་མ་ལྡན་པ་དང་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རྟགས་ཅན་གྱི་དབྱེ་བས་དེ་དག་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྟགས་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་སྔ་མ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དུས་གསུམ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་ངེས་པར་བཟུང་བ་ དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་།།རྗེས་དཔག་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་སྟེ། དུས་གསུམ་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྗེས་དཔག་ཀྱང་ བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ན་རེ་འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དང་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་དང་འགལ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་རྟགས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔར། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་མེད། །རིགས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་དཔག་དགག་པའི་ སྐབས་སུ་སྔ་མ་དང་ལྡན་པ་དང་ཕྱི་མ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

如是，由所作性等亦推度无常性等。如前所说诸比量中亦不能知系属，"由他系属亦不知"，以见于后故。应成由具因性等系属者生具果等相之知的推度。
由具系属性alone而生能表所表知，及一切相由一切自性执取因果故。如是，具前及具余不应理。
于共见亦如是。彼亦由因果系属于境极为隐蔽处称为度量故。于一切比量知之所量：
"不得异果性，"无果成量亦不应理，以是作者、作业及果故。若谓能表知是量，思维能表知是量时比量知是量果，彼亦不应理。
彼亦非由境异，此中于异境成量而于他成果不应有，如前已说。若谓能表知是量："分别亦不成。"谓比量是具前及具余，由所表分别不得成，以能表是境故。
又谓唯具前比量有三种，以执三时故，此决定亦不应理。一切比量趣入三时境，以说具三时故。如是分别中无显系属故，三种不应理。如是已遮如是比量。
毗舍释迦言：此是彼之果、因、系属、同一聚集、相违者，此等是从能表生。其中首先如前："因不成立果。"于正理派比量遮破时，说具前及具后，此中无因推度果之因相。
推理的有效性：现代形式逻辑通过有效性(Validity)和可靠性(Soundness)的概念，为评估推理的正确性提供了严格的标准。
时序推理：现代时态逻辑(Temporal Logic)为处理涉及时间的推理提供了形式化工具。
多值逻辑：现代多值逻辑(Many-valued Logic)系统为处理超出传统二值逻辑的推理提供了更丰富的框架。
这些古代逻辑问题在现代计算机科学中得到了新的应用，特别是在时序推理系统和知识表示领域有重要价值。

།འབྲེལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ལྡན་པ་དང་འདུ་བའོ། །དེ་ཡང་མེ་དང་དུ་བ་དང་བ་ལང་དང་རྭ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།ལྡན་པའི་རྟོགས་ པ་གྲུབ་པ་མེད།།ལྡན་པ་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཀྱང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཙམ་གྱི་དྲན་པ་ལས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་འབྲེལ་བ་མ་བཟུང་ན་ནི་གཞལ་བྱ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་དེའི་ཤེས་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་ལྡན་པ་བར་གྱི་མེ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ན་ནི་མེ་ཡང་དུ་བའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྡན་པ་ནི། གཉིས་དང་ལྡན་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྕགས་གོང་དང་སོལ་མེའི་གནས་སྐབས་སུ་དུད་པ་མེད་པའི་མེ་ ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བས་གཅིག་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ཅན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡོད་པས་དེ་ལས་མེའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །མེ་དུ་བ་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་། དུ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མེ་དང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་མིན། ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ལྡན་པ་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལན་ཅིག་གི འབྲེལ་བ་མ་ཟིན་ན་ནི་རྒྱུ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་མི་འཐད་ན་ཡང་འདིའི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་གང་ལས་རྣམ་པར་དཔྱོད།གང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པའི་ལྟར་ན་ནི་འདིར་གཉིས་ཀ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཅིག་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་ལྡན་པའི་དུ་བ་ནི། །ཆ་ འགའ་ཞིག་ལས་མ་ཡིན་པས།།དུ་བའི་ཐམས་ཅད་གོ་བྱེད་དམ། །མེ་ཡི་བསལ་བའམ་གོ་བྱར་འགྱུར། །ལྡན་པའི་འབྲེལ་པ་ལྟར་ན་ནི། །མེའི་རྣོ་བ་དང་གསལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དུ་བའི་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་བཟུང་བའི་བདག་ཉིད་དེ་ནས་ཀྱང་མེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་རྫས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལྡན་པ་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་དུ་བ་ལ་སོགས་པའང་། དེ་ལ་ཡང་བ་ ལང་རྭ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཡང་ན་སེར་ཟལ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྫས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིས་གོ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ལ་འདུ་བ་མི་འཐད་པར་བརྗོད་དོ། །འགལ་བ་ཡང་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དུ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ པའི་འབྱུང་བ་ཡང་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

系属有二种：具有和聚集。如火与烟、牛与角等。
首先，"具有之知不成立。"虽未明知具有，仅由无则不生之忆念亦见故。若不执取系属，则于不了知者不应为显所量之因。以是知之因故成其能知。
若其中具有为无间火之因，则火亦应成烟知之因，具有以"具二故"，二者皆应成能显。铁丸与炭火状态中亦见无烟之火。
若谓由特例遮遣，一者非因相，以疑者非因相故，由有特例遮遣故不成火之因性。火不必定具烟，而烟必定具火耶？彼亦非理。何故？"非异故"，"故"为词之余。
具有非异，彼如于一，于二亦然故，一非因不应理。若不执一次系属，则度量因不应理，然此错乱从何观察？若依无则不生之系属，此中二者皆非，唯一必为因是应理。
"具火之烟，非由部分，是故烟皆能表知，或遮火或所知。"若依具有系属，则火之锐利、明亮等差别亦应得，以具一切自性故。
如是，仅取烟之实等自性亦应成知火，彼非不具实等事故。如具有有过失，"如是于牛等。"于彼中，牛非唯具角，或由实性等共相知黄牛等差别。如是说聚集于一义不应理。
"相违亦可能故。"如何可能当说，于何处未显现之元素亦当说为能表所表。
属性关系：现代谓词逻辑(Predicate Logic)通过量词和谓词提供了更精确的属性关系表达方式。
必然性与或然性：现代模态逻辑(Modal Logic)通过可能世界语义学处理必然和可能关系。
部分与整体：现代集合论(Set Theory)和部分整体逻辑(Mereology)为处理部分-整体关系提供了严格的数学基础。
这些古代逻辑问题在现代知识表示和本体论(Ontology)研究中得到了新的发展，特别是在语义网和人工智能推理系统中有重要应用。




།དེ་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་དང་སྤྱིས་ཕན་ཚུན་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཆ་འགའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བརྗོད་པ། རྟགས་ཀྱི་སྤྱི་གཞན་རྟགས་མིན་ ཞིང་།།བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་རྟགས་ཅན་མིན། །གཞན་གྱི་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་ནས། །གོ་བྱ་གོ་བྱེད་དུ་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ལྡན་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི་དཔག་པར་བྱ་བ་ལྡན་པ་ཙམ་རྟོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་རྟགས་ ལ་རྟགས་ཅན་ཤེས་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདིར་དུད་པས་མེའི་ཡོད་པ་ཙམ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་དུད་པ་ཡོད་པའི་ས་ཕྱོགས་དེར་མེ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདིར་ཞེས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་མེས་ཀྱང་དུད་པའམ་མེའི་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ནི་དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་ལྡན་པ་ལས་ནི་མ་ ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ལས་སོ། །ཡུལ་དང་དུས་ལ་ལྟོས་སུ་ཆུག་།དེ་ནི་ཡུལ་ལ་ལྟོས་ཀྱང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྔར་ས་ཕྱོགས་སུ་མེ་མེད་ན་དུད་པ་མི་འབྱུང་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་། །གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པའི་གནས་ སྐབས་ན།།ཇི་སྲིད་དུ་མེ་མེད་ཀྱི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་དུད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དུད་པས་མེ་དཔོག་པའི་རྒྱུར་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བ་ཡང་བ་ལང་གི་རྭ་ཡོད་པར་དཔོག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱུ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་མི་ འགྱུར།།འབྲེལ་པ་མ་དམིགས་པར་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མི་འདོད་དོ། །འདུ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྟོགས་པ་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་དང་། རྒྱུ་དང་ རྒྱུ་གཞན་ནོ།།དེར་ཡང་དཔེར་ན་གཟུགས་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་དང་ལག་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུར་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་མི་འགྱུར། དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ནི་གང་དུ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ཏོ། །དོན་གཅིག་ལ་འདུ་ བ་གཉིས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྟོགས་པ་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ལས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།

我来为您翻译这段藏文文本：
同样地，对于显现的事物，也应当用特殊和普遍相互标志与所标志的方式来说明，因为从某些方面来看并不相违。再者所说：
"标志的普遍非为标志，
特殊诸相非所标，
若依他人之见解，
皆成能所诠关系。"
这是总结偈颂。
如果认为具有关联性是推理的原因，那么就会导致所要推理的仅仅是关联性的认识，否则标志就没有认识所标之物的能力。同样的道理也适用于和合等关系。
如果说这里烟并不能仅仅证成火的存在，因为这正是所要证明的。应当证明"凡有烟之处必有火"，否则"这里"一词就成为无意义。如果这样，那么火对于烟或火的锐利性等也是如此，这种说法就不成立了。如此一来，主张的一部分就会成为因。
因此，必然不是从标志与所标的关联性，而是从无则不生的关系推知。即使依赖处所和时间，在处所上仍然是无则不生的关系，因为先前已经观察到某处若无火则无烟。关于依赖时间的方面，在钻木取火时，只要没有火的时候就没有烟。因此，烟推知火的原因并非关联性的存在。
和合也不是推知有牛角的原因，因为它不是现量可得。即使存在关联，原因也不能被理解。不承认在未观察到关联的情况下能显现。即使存在和合，认识也只能从无则不生的观察而来，所以只有这才是原因。
事物的和合有两种：一是果与他果的和合，二是因与他因的和合。例如色与触，以及手、足等。对此也应当如上所述：即使存在关联，原因也不能被理解。任何情况下，事物的和合都不是现量可得的。即使存在两种事物的和合，认识也只能从无则不生的关系而得。

།འདིར་ཡང་གཟུགས་ཀྱིས་རེག་བྱ་བཞིན། །རེག་བྱས་ཀྱང་གཟུགས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ཉིད་ལ་ནི་ཁྱད་ པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་ལས་འཁྲུལ་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་བ་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ནི་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ། གཞན་ཡང་སྲིད་ཕྱིར་གཉིས་མ་ཡིན། །རྒྱུ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས། །འབྲས་ བུའི་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བའི་རྟོགས་པ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ།དཔེར་ན་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་གྱུར་པ་ལས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་ གྱུར་པ་ལས་མ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ།གང་ཞིག་འགལ་བ་དེ་རྟགས་ཡིན་། །སྤྲིན་དང་རླུང་གི་སྦྱོར་བ་དང་ཆར་འབབ་པ་ནི་འགལ་ལ་རག་ན་འདིར་ཆར་འབབ་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་དེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆར་མི་འབབ་ པ་དང་སྤྲིན་དང་རླུང་གི་སྦྱོར་བ་ནི་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྟགས་ནི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོགས་པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྟགས་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་བ་མེད་ཕྱིར་རྟགས་བློ་མིན། །རྟགས་ཀྱི་བློ་ལ་ནི་རྟགས་ཅན་དང་འབྲེལ་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ན་འབྲེལ་པའི་དོན་དུ་མདོ་ལས་འདི་ནི་འདིའི་ཞེས་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་རྟགས་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟགས་ལས་བྱུང་བའི བསྟན་པའི་ཕྱིར།།དཔག་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ཡང་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟགས་བརྗོད་པའི་དྲན་པ་ཙམ་ལས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བསྟན་པས་ན་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་ཡིན་གྱི་དེ་ རྟགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུར་བྱས་ནས་རྟགས་སུ་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལ་རྟགས་ཀྱི་སྒྲ་མང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིར། ཐམས་ཅད་རྟགས་སུ་བརྗོད་མ་ཡིན། །འདིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ཐམས་ ཅད་ནི་རྟགས་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དེ་བརྗོད་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདིར་བདག་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྗེས་དཔག་གི་དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དྲན་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这里是这段藏文的直译：
在此，如同色法显现触觉一样，触觉也能显现色法，因为二者的关联没有差别。由于在同一事物的和合中并无差别，就如同从一者产生错乱那样，从关联性也会导致非因的过失。
关于所说"事物的和合只有两种"这一点，[应当回答：]
"因有他种故非二，
因与因及果与果，
于一义中和合知，
如说未生及从彼。"
因此，将事物的和合执定为仅有两种是不合理的。
相违有四种，即"从现量而成非量"等。对于这一切，凡是相违者即是标志。云与风的聚合与降雨相违，在此降雨并非因，而是其不存在[才是因]。不降雨与云风聚合并不相违。其他情况也应如是说明。
若有人说：由于标志是以认识为先导，所以对非现量等的认识不是因。[对此回答：]这不是标志，因为无关联故非标志智。标志的认识与所标之间并无关联。为避免过度扩展，经中说"此是彼的"是为了[说明]关联义。这不应成为标志。为什么？因为是从标志所生的教示故。这样会导致所量知也不成为果，而且仅从标志陈述的忆念就能理解的过失。
因此，由"从"字所显示，依赖忆念的标志认识本身是从标志所生，而它不是标志。若说是将原因说为标志，即多说其因的特殊为标志而如此说的话，这也不对。因为此中：一切不说为标志。此处作者与一切非为标志，因为比量也从彼说而生。若不如此，则此处我与接触等也应当说[为标志]。标志的认识不是比量的直接因，因为被忆念间隔故。

།དེས་ན་ དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་རྟགས་ནི་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར། དྲན་པ་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་འགྲུབ། །འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་རྟོགས་པས་ནི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར། །མ་གྲུབ་པའི་རྟགས་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འབྲེལ་པ་གཅིག་ཉིད་ལས་རྗེས་དཔག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་བཅོས་ནས་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་མདོར་མ་མཚོན། །གང་དག་བསྟན་བཅོས་སུ་རྒྱུ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་སུ་བརྗོད་ཀྱི། མདོར་མཚོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་དེ་འདི་གང་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་གསལ་བར་ བྱེད་པ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ་ཞེ་ན།གང་འདི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཙམ་རྒྱུར་འདོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི། ཐ་མ་གསལ་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མ་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གསལ་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། དོན་མེད་གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་གྲུབ། །འབྲེལ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་འདིའི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་རྒྱུ་འདི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག པ་ནི་སྒྲུབ་པར་དཀའོ།།གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ནི་རེ་ཞིག་འབྲེལ་བ་མངོན་སུམ་པ་གཅིག་ལས་ལྷག་པར་གྲུབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འབྲེལ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། དེ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་མངོན་སུམ་པ་གཅིག་གིས་ལྷག་པའི་དོན་མངོན་སུམ་ པ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།།རྟགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཀྱི་རྩོམ་པ་འཇུག་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱི་ཙམ་ལས་ངེས་པར་མ་བཟུང་བའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ ལས་བྱེ་བྲག་གི་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་འདོད་པ་ལྟར་ན་ཡང་མངོན་སུམ་པ་གཅིག་ལས་ཞེས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ནི། རང་དོན་ཙམ་ལས་ལྟ་བའི་ཕྱིར། །བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀ་ལའང་རྣ་བ་ལ་སོགས་ པ་འཇུག་པ་ནི་མེད་དོ།

因此，它并非直接因。对于所说"因为标志是以认识为先导"这一点，[应回答：]为什么忆念能成为有关联？不能由有关联的认识来成立。如此也应说明"未成立者非为标志"。
若说仅从一个关联就能成为比量之因，这在论典中已有说明：果等未在经中标示。那些在论典中说"因为是因性"、"因为是果性"、"因为是变异性"，同样说"因为对有法非为因"作为无常性和常性的标志，而在经中并未标示。在这些中任何一种果等都不可能[单独成立]。
若问：怎么不可能？凡是所显与能显成立者，即是因果之事。对于如此主张仅仅能显为因者而言：最后[因]不成能显。诸因中最后的关联等不成为能显，因为异于因故。又：无义从他亦得成。由其他关联也能理解义。因为由意识了知"此是彼之能显"，所以这个推理因变得无义。
因此，首先毗舍师迦派的比量难以成立。数论师们则说：首先，从一个现量关联增益而成的是比量。其中关联有七种，由其中任一现量一者增益而确定成立非现量义的因，即是比量。标志的认识稍有不确定，为了区别"非如实义"，后起造作，从仅仅现量的共相中未确定的特殊义的显示而生起一切特殊认识。
即使按照如此主张，"从一个现量"也不合理，因为现量：仅从自义而见故。对于牛等的共相和特殊二者，耳等[感官]都不能趣入。

།ཅི་སྟེ་ཡང་འདོད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ཐ་དད་དུ་མི་བྱ་བ་འཁྲུལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ སྐད་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་སུམ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་པ་གཅིག་ལས་ཞེས་འདིར་མངོན་སུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་འཇུག་པ་ལ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཡུལ་ཡང་མངོན་སུམ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མངོན་སུམ་ནི་རང་དོན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡང་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་གཞན་ལ་ཚད་མ་ལ། །ཡུལ་གཞན་ལ་འབྲས་བུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་ དོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།།ཡུལ་གཞན་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་འདི་སྐད་དུ་འབྲེལ་པ་ཅན་མངོན་སུམ་པ་གཅིག་ཅེས་པ་རྣམ་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ནོར་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ནོར་ཅན་དང་འབྲེལ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ནོར་ནི་ནོར་བདག་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཡོད་པས་སོ། །ནོར་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བའི་དྲན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་རྟགས་འཛིན་པར་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འབྲེལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པའི་རྟགས་ལ་དུད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ཕྱིས་དེ་མེ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་དྲན་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་བ་གཅིག་ལས་ལྷག་པ་གྲུབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མི་ རིགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མ་ཤེས་པར་དེ་རྟོགས་ཕྱིར། །ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་སོགས་པ་མ་ཤེས་པར་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དམིགས་པ་ལས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བ་འཛིན་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་དེའི་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། ཐམས་ཅད་དུ་ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་ངེས་པར་ལྟོས་སོ་ཞེས་པའི་མི་འཁྲུལ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བ་ལས་རྗེས་སུ་དཔོགས་སོ། །འབྲེལ་བ་དམིགས་ནས་ཡང་མི་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

即使有人同意这点，也是不对的。耳等一切趣入都非现量，因为不如实义故。因此，应当对此作特殊说明，否则就如前所说"不应区分为他异，无有错乱"等。
若说现量果被称为现量，即此处说"从一个现量"是指现量果，而不是说趣入为现量，因此其对象也成为现量，所以无过失。这也不合理。因为现量是观照自义，若现量成为共相和特殊二者的对境，那么意的趣入也应说为以彼为对境的现量。如前所说："对他境之量，不会有他境之果"。对他境施设现量的名言是不合理的。
然后应当问："有关联的一个现量"是从何种方面而言？若说是财性等，这不对，因为彼与有财者相关联。财与财主有关联性故。财性等随后的忆念将成无义。若说是其他，则未说明。若说标志的执取相同，则不对，因为彼不执为有关联性故。
对于所推度的标志，先执取为烟等，后忆念其对火等的无则不生性。所说"从一个财与财主等关联增益而成的是比量"不合理。为什么？因为不知彼而知彼故。因为不知财与财主等而从无则不生性的观察中得到确定。
执取关联不是推理的因，因为前识即是彼知的因故。并非在一切处都必定依赖于财与财主的无错乱，因此不能从关联推知。观察关联后又依赖无错乱性而推理是不合理的，因为这将成为显明彼性故。

།འབྲེལ་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྟགས་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་མེས་དུད་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་ཏེ།འབྲེལ་བ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཁྱད་པར་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་འབྲེལ་བར་རོ། །མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མེ་དང་དུད་པ་དག་ལ་ནི་འབྲེལ་བའི་སྐྱོན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ནི་གཉིས་གནས་མིན་ཕྱིར། དུད་པ་ཉིད་ནི་མེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ གྱི།མེ་ནི་དུ་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འབྲེལ་བ་དེ་དག་ནི་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་འབྲེལ་པ་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་མེད། །གང་གནོད་བྱ་ གནོད་བྱེད་ནི་སྦྲུལ་དང་ནེའུ་ལེ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ནི་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྦྲུལ་རྒྱལ་བ་དང་ནེའུ་ལེ་ཕམ་པ་དག་ལ་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་འབྲེལ་བ་ནི་ དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཐ་དད་པ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འབྲེལ་བ་གང་ལས་ཡིན།རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེ་ན། དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་གསལ་ བར་བྱེད་པས་ཡིན་གྲང་།གལ་ཏེ་སྔ་མ་ལྟར་ན་ནི་འདི་ལྟར་རྗེས་འགྲོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་མི་བརྗོད་ཐ་དད་ལས། །རྒྱུ་ཅན་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་ལས་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཉེས་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །རྗེས་ སུ་འགྲོ་བ་གཞན་མིན་ཕྱིར།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གཞན་ཐ་དད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་མིན་རྣམ་ལྔ་མིན། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གཞན་ཐ་དད་ཉིད་ལས་ལྟོས་པར་མི་བརྗོད་ན། རྣམ་པ་ལྔ་རུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་བོའི་ཆ་ནས་བརྒྱ་ལམ་ ནའང་།།སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཐ་དད་ན་ཡང་སྐྱེ་བྱེད་མིན། །དེ་ལས་ཀུན་ཏུ་འཐོབ་འགྱུར་མིན། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་འབྲེལ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་ནོ།

若关联是推理的因，则仅由彼相便能了知所推，否则标志将无有认知的功能。这样，火也将推知烟，因为关联无差别故。无差别是指作为因相而关联。在无则不生性的火与烟中并无此关联过失。为什么？因为彼非双住故。唯有烟是无火则不生，而火并非无烟则不生，故无过失。
如此，暂且承许那些关联存在，但它们并非因。所损与能损的事物是无关联的。为什么？彼无标志与所标。如蛇与鼬鼠等所损能损，彼等无有标志与所标。比如，蛇胜与鼬鼠败并无相违。其他也应如是了知。
对于执定"唯彼等是推理因的关联"者，当了知差别、随行等时，是从何关联？若说是因与有因，应当考察：是由所生能生，还是由所显能显？若如前者，则如是：
"由各别说异故，无随行。"
有因是差别，因是主要，故不应从差别显示的因而各别说随行。此过失不存在。因为随行非他故。若说随行不是从他差别，则：
"若非他非五相，
主分偶尔亦，
不成能生性，
异亦非能生，
由彼遍得非。"
所生能生事物的关联并非从主要等分而有。

།ཐ་དད་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ རོ།།གཙོ་བོ་ལ་སོགས་ཀྱི་གཅིག་སོགས། །ཐ་དད་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་ཉིད། །ལ་སོགས་གང་ལས་ཡོངས་སུ་འཛིན། །དེ་ཡི་ཕྱིར་འདི་གསལ་བྱེད་མིན། །གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བོར་ཚོད་ལ་སོགས་པས་གཙོ་བོ་དང་སྐྱེས་བུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་ཉིད་གཙུག་ ཕུད་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས་པས་ཏེ་།དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་གྱི། བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་ན་ནི། དེ་བཞིན་ནོར་ དང་ནོར་ཅན་ལ།།མཚོན་ནས་གསལ་བྱེད་མ་ཡིན་ཉིད། །འབྲེལ་བ་ལས་ཀྱང་དེ་མཚོན་ཕྱིར། །འབྲེལ་མེད་ཉིད་དུ་ཡང་དག་བརྗོད། །འབྲེལ་བ་ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་ཆ་འགའ་ཞིག་ལས་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི་གང་ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་འགྱུར་བས་ནའོ།།ནོར་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གསལ་བྱེད་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བ་གཞན་ཉིད་ལས་དོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་སོགས་ཙམ། །རྟགས་ཅན་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ ནི།།འབྲེལ་བ་ལས་གཞན་ཤེས་པས་ན། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པར་འགྱུར། །ནོར་གྱི་ཆ་ནས་ནོར་ཅན་ཉིད་ཙམ་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་རྟགས་ཅན་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་པོར་ནས་རྟགས་གཞན་ལས་ནོར་གྱི་དོན་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་ འདས་ན་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་རྟགས་ཅན་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐལ་འགྱུར་སེམས་པས་ཆོག་གོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཙོ་བོ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོའོ་། །གལ་ ཏེ་གཅིག་ཡིན་རྣམ་བདུན་མིན།།གསལ་བྱ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པ་ལས་དེ་དག་རྣམ་པ་བདུན་དུ་དབྱེ་བར་མི་བྱའོ། །དེའི་གཅིག་ཁོ་ན་གསལ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། ཅིག་ཤོས་རྣམས་ནི་གསལ་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ དང་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བ་གཞན་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཉིད་འདིར་འདིའི་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ།

差别仅由有性等也能了知。主要等的一等，差别诸法的随行性，等等从何遍执？因此此非能显。因为差别诸法的随行由量度等能了知主要与士夫，故彼即成就顶髻义。因此，是了知主要存在性等的因，而非所生能生之事。
如是，若成立主要存在性等与随行等，则：
"如是财与财主，
标示非能显性，
由关联亦标故，
说为无关联。"
在另一关联中，仅由某分成为标志与所标，而对财与财主等则不然，因为一切方面都成为互相能取所取故。财等从任何方面都未见能显性。因此从另一关联说义。
又：
"若仅财财主等，
是所标之执取，
由关联外知故，
一切成能取。"
若从财分仅显财主性而令所标了解，则从关联门中执取，不能从其他标志说财义。若极超越此，则将从一切自性执取所标，如是思维应足。
如此，首先主要与随行等非因与有因性的所生能生之事。是所显能显之事。若是一者非七相。若是所显能显之事，则不应从财与财主等差别分为七种。且让其一非不能显，其余则不成能显。因为异于因与有因之事故，观察其他关联即成为此中此之能显。因此前已说"其他推理因无义"。

།རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་གྱི་དངོས་པོའི་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ནའོ།།རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་དངོས་པོའི་འབྲེལ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཞེས་པ་ལའང་། གལ་ ཏེ་གཅིག་ཡིན་རྣམ་བདུན་མིན།།ཞེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལན་གདབ་པོ། །གང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་དེ་གཅིག་པུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ནོར་དང་ནོར་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལས་རྗེས་དཔག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་དངོས་པོ་ ལས་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྲིད་དོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་དང་སྤྱི་མཐོང་བའོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་མཐོང་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ།། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དྲན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དྲན་པ་གཞག་ནས་ཤེས་པ་གཞན་ལ་དེ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིར་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་པོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་རེ་རེའམ་གཉིས་ཀ་ཡང་རུང་སྟེ།ངེས་པར་གཟུང་བ་རིགས་པ་མིན། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་སྤྱིར་མཐོང་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དག་ལས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཅི་སྟེ་སྤྱིར་མཐོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་ནོར་དང་ནོར་ཅན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་། གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཅན་དེ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དང་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ། ཡང་སྨྲས་པ། འབྲེལ་བ་བདུན་དུ་བསྟན་པ་དང་། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཉིད་དང་། །དེ་སྔོན་སོང་བའི་རྗེས་དཔག་གསུམ། །འདི་དག་གང་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུ། །གལ་ཏེ་ཡང་འདི་ལྟར་ནོར་བདག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཞིང་ནོར་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེ ནི་།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་བ་གཞན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

也不应说"因与有因之事"，因为推理之因即是能显性故。"有因性"是指所显能显性等。对于"俱行事的关联即主要等与随行"之说，也应以"若是一者非七相"来回答。
若俱行唯一是无则不生性，则财与财主等非俱行，故从彼等非为比量。若说除俱行事外余有比量则不然，因为如何能了知超越根境之义？因此如是关联非为比量因。
又说"比量有二种：见别相与见共相"。首先，见别相不许为比量。为什么？因为彼许为忆念故。安立先前经验的忆念，对其他认识说"此即是彼"非为比量。
关于"共相见为二种"，或一或二皆不应定执。若问如何？若仅共相见有二种，则从果与因不会反复推理。若共相见唯二种，则财与财主、俱行、所损能损关联者等最初不成比量。彼等非为因果最初，亦非执别相。
如是亦说：
"关联说七种，
比量唯二性，
彼前行三量，
此等摄何中？"
若又如是说：财主是作者，财非所作，因为是所摄持与能摄持性故。这不对，因为将成无其他关联故。若于一切处承许为所知与能知性，则因为是能作利益故。

།དེ་དག་ནི་གཉིས་སོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་དེ་དག་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འབྲས་ བུ་མེད་པའི་ཕྱིར།སྤྱིར་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྔ་མ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འབྲེལ་བ་ཅན་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ལ་ནི་གེགས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྲིད་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་བརྗོད་པར་ བྱའོ་ཞེ་ན་།དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འཁྲུལ་ན་ནི། དེ་རྟགས་མིན། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལས་ནི་དོན་དེའི་རྟགས་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་ཤེས་པ་དེ་འབྱུང་བ་སྲིད་ཀྱང་རྟགས་འཁྲུལ་པར་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་པར་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་ཡང་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ།རག་ལས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན། འབྲེལ་པ་གཞན་དག་འོས་པ་ཡིན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་མི་འཁྲུལ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ་། དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཅན་གྱི་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་གཞན་དུ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་ལ། དཔྱོད་དང་བཅས་པར་བརྗོད་པར་བྱ། །མངོན་སུམ་གྱིས་སྤྱི་ཙམ་ བཟུང་ཡང་འདི་ལ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་མི་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ན་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ཕྱིར། །རྟགས་ཡོད་པར་གྲུབ་པ་འདི་ལ་ཅི་འདི་ལས་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མི་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཆུ་ཀླུང་གང་ བས་ན་མི་འཁྲུལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

不应定执"彼等为二"，因为无果故。"共相见为二种"此语有何果？若其他也有二种，则将成多种。
又如前说"具前者之比量是错乱"，这也不合理，因为诸关联者无错乱故。因为因可能有障碍等而无果生起，故由错乱而非比量。
若说"因性是推理因故应假立说为比量"，这也不合理。因为若有错乱，则彼非标志。为什么？因为从彼非是彼义之标志，因为是生疑之因故。因此此处假立比量也不合理。虽可能从因生起果知，但因为了知标志错乱故。
若说"说为错乱"，这不对，因为尔时非彼因故。当生起非如实义之过失时，即非彼之比量。即使不具因果知而非错乱，若是依赖，则如是：其他关联是应理。如是，凡依于无错乱者即是无则不生性，彼是比量因，而非果关联。
若说"具余分别者即是比量，否则对因性假立说为比量"，则如是对彼一切比量：
"应说具分别，
有性具分别，
因有性已成。"
因为虽以现量取共相，此中不定义别，故非唯具余者有分别。因为观察"此因是否能生？"故。如是，河流虽是无错乱且具分别，但非从作所作，因为是从无则不生故。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བཟུང་བ་བྱས་པས་གང་སྤྱི་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་ནི་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་ དབང་པོའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གཞན་པ་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གྲུབ། །གང་གི་ཚེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱེ་བྲག་ མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བཟུང་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། གཙུག་ཕུད་ཅན་དོན་གཅིག་རྟོགས་དེས། །ལྷག་མ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་དཔག་གི་ཡན་ལག་ལས་དེའི་གཙོ་བོ་གཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་འཐད་པ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ཉིད་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེའི་ཡང་ཐ་དད་པ་ལས་རྟོགས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྗེས་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་ཐ་སྙད་ཡོད་མིན་པའམ། །ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཙོ་བོ་ གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་རྣམ་པར་ལྡན་པ་རྣམ་ལྔ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞིང་གཙུག་ཕུད་ཅན་གྱི་དོན་བཅུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། སྐྱེས་བུའི་རྣམ་ཀུན་རྟོགས་མི་འགྱུར། སྐྱེས་ བུའི་ཡོད་པ་ཉིད་དམ།མང་པོ་ཉིད་དམ། ཐ་དད་པའམ། ཐ་མི་དད་པ་ཡང་རུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ནི་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མདོར་མ་མཚོན་ནོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ནི་ངག་བྱེད་མཁན་གྱི་བསམ་པ་རྗེས་སུ་བཟླས་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ། མངོན་སུམ་སྔོན་འགྲོ་ཅན་ཡིན་ ཕྱིར།།རྗེས་དཔག་ལ་སོགས་མདོར་མ་མཚོན། །ཞེ་ན་དྲན་འདོད་ཞེ་སྡང་དང་། །རྩོལ་བ་ལ་སོགས་ཚད་མར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དེ་ཉིད་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཟིན་པས་ངག་བྱེད་མཁན་གྱི་རྗེས་དཔག་ལ་སོགས་པ་མ་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཚད་མ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

若说"如是定执，则见共相之比量能正确了知具余分超根境者"，这不合理。因为：
"亦从他成立。"
当从随行等反复了知主要存在性等时，于见别相中也见通达故，定执不合理。
"顶髻义一了知彼，"
从具余比量支分了知其主要一存在性是合理的，因为彼事性是因故。若说"从彼差别了知不合理"则不然，因为从彼随行等差别性是果故。
"差别名言非有或，"
若说"从非异于差别之随行等成立主要一性等，具余因有何所诠"，则不应说具相五种，亦非顶髻义十种。
"士夫一切相不知，"
士夫之存在性或多性，或差别或无差别，一切种类皆不能由比量了知，因为非士夫因故。因此，数论师之比量不具正理。
胜论师之比量等是现量为先行故，与彼相同，故略不标。注释者说："随顺语作者意而分别。"对此：
"现量先行故，
比量等略不标，
则忆欲嗔恚及，
勤勇等成量。"
若因现量先行性已知是量故不说语作者之比量等，则因为是现量先行故，忆念等也将成为其他量。

།འབྲེལ་བ་བྱེད་པས་གཞན་གཞུང་ལས་བཏོན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བསྟུན་ནས་ནི། རྗེས་དཔག་ལ་སོགས་བསྟན་པ་སྟེ་། མངོན་སུམ་སྔོན་འགྲོ་ཅན་མ་ཡིན། །མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ནི་འབྲེལ་བའམ་ལྡན་ པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་སུམ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ན་འབྲེལ་པ་ཅན་ནམ་གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྡན་སོགས་ཡུལ་ལ་དབང་བློ་མེད། །ཡུལ་ལའང་དེ་དག་ཡོད་མ་ཡིན། །དབང་པོ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །འབྲེལ་བ་ནི་དུ་མ་ལ་ བརྟེན་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་དབང་པོའི་བློའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་།འབྲེལ་བ་ཅན་ཡང་འབྲེལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་བཟུང་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་མཁོ་བར་འགྱུར་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་བྱེད་པས་ནི་ཕལ་ཆེར་བྱེ་བྲག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།མཐོང་བའི་སྤྱི་དང་མ་མཐོང་བའི་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུ་བ་དང་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་དང་འགལ་བ་དང་དེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲེལ་བ་ཅན་མངོན་སུམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ལ་བརྗོད་པ། ལྡན་པ་རྗེས་དཔག་གིས་རྟགས་མིན། ལྡན་པ་ནི་མེ་དང་དུ་བ་དག་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀའི་རྒྱུར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནས་གོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །ལྡན་པ་ཅན་ནི་རང་ངོ་བོས། །ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་མ ཡིན།།འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡང་ཕན་མི་འདོགས་སོ། །གཞན་མིན་མངོན་སུམ་ཡང་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་ཉེ་བར་གཞལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་འདིར་དགག་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར། གང་དུ་ཕྱིར། གང་དུ་རྗེས་དཔག་ལ་སོགས་འདི། །བཀག་པ་དེ་བཞིན་དེ་ཡང་བཀག་།འདིར་རང་གི་འདོད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བསྒྲུབས་པ་མེད་དོ་། ། འབྲེལ་བ་གཞན་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་ལས་སོ། །དེས་ན་དེ་བཀག་པ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བཀག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་གྱི་གོ་བ་གཉིས་ཀ་ལ་འགག་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་གོ་རྣམས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་། །ངེས་པ་དང་མཐའ གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའོ།

注释者从他论中提取并统一后说明比量等，非现量先行。现量先行性若说是关联或具有等的现量性，无论是关联者还是二者皆不合理。
具等境上无根识，境上彼等亦非有。前已说根是不共境者。关联依多法，如何成为无了知根识之境？关联者若执为关联者性，则需比量等，而现量则不然。
注释者多说胜论派之比量，因为说见共相与未见等故。其中和合、一义和合、相违及具彼者非现量，因为彼许具相关联者成现量故。
对如是承许者说：
"具性非比量标，"
具性非能推火烟，因为二者因无差别故。已说从一切方面能了知。
"具者以自性，
不能令通达，
非他现量亦非，"
关联者自性于比量任何处皆无助益。如其了知不助比量，如是于现量亦然，如前已说。
对比量、譬喻、类比等此处不作破斥，因为：
"如是比量等，
破斥如彼破。"
此处全未成立自宗比量等，因为未说其他关联故。此处略说仅是从胜论派某些主张。故应知如破彼，此亦破斥。
应说二种义了知之破斥：
"义了诸一向，"
决定与不决定。

།དེ་ལ་གང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་ཏེ། རྗེས་དཔག་གང་དུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཅན་གྱི་གོ་བ་ནི་དཔེར་ན་དེ་འཚོད་པ་ལས་སྣོད་དང་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་དོན་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་འཚོད་པའི་རྟགས་ཉིད་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཅིག་ཤོས་བརྫུན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་གོ་བས་ནི་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཅེས་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གང་འདི་ སྐད་དུ་ནག་པ་ཁྱིམ་ན་མེད་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚད་མ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ།ནག་པ་ཁྱིམ་ན་མེད་པ་ལས། །ཕྱི་ན་ཡོད་པ་མཚོན་པ་མིན། །ཁྱིམ་གྱི་སྒྲ་ཡི་དོན་ལས་འདིར། །ཕྱི་ན་ཡོད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས། །ནག་པ་ཁྱིམ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ ལ་ཁྱིམ་གྱི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ལས་ནག་པ་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པར་དོན་གྱིས་གོ་བ་ཡིན་གྱི།མེད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱིམ་དང་ཕྱི་རོལ་གཉིས་ཀ་ན་མེད་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་ཉིད་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་གོ་བ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། གཉེན་ པོའི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པ་ལས།།ཕྱོགས་གྲུབ་པ་རུ་བརྗོད་པ་ཡིན། །གང་དུ་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བཀག་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་པ་སེལ་བ་འདི་ཡང་སེལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ། ། ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།གཞན་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི། །རང་གི་མཐོང་དོན་རབ་གསལ་བྱེད། །ཇི་ལྟར་རང་གི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་རྟགས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་རྟགས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ བསྐྱེད་པར་འདོད་ནས་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་ཚུལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་མ་སྨྲས་ན་ཡང་མ་ཚང་བ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་སྟོན་པ་ནི། །དམ་བཅའ་བ་བྱ་སྟེ། རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ། དགོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་དྲི་བར་བྱའོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི། དེ་ལ་དཔག་བྱ་བསྟན་པ་ནི། །རྟགས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཡུལ་དུ་འདོད། །ཡན་ལག་རྣམས་ནས་གང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྒྲུབ་བྱེད ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ།།དེ་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其中决定者：比量中一向决定的了知，如从煮食了知器具、所依等义，因为从煮食标志令通达故，非异于比量。
其他虚妄。不决定义了知非是量，因为是疑因故。如说"因从勤勇生故无常"，因"非从勤勇生故常"而不决定。
对于所说"从黑人不在家中而标示在外是无事量"，对此：
"黑人不在家中故，
非能标示在外，
从此家声义中，
了知彼在外。"
于"黑人不在家"中，从家声结合即能义了知黑人在外，而非从无性。若家内外俱无，则仅说"无"而已。其外义了知非是另一无事量。
"对治分未成，
说为分成立。"
数论师欲破他方立自方之过失遮破，此亦应知是遮破。
自比量决定已说讫。
《量集论》自比量品第二竟。
他比量者：
"显明自见义。"
如从自三相因生标所知，如是欲于他生标所知，说三相因即是他比量，因为从因推果故。此中若不说任一相亦成不全说。
若说"显示所比即是宗，如诸论典中他比量安立，其如何？"对此当问。我等：
"于彼显所量，
许为因义境。"
支分中所显示所比，我等不许为能立，因为彼生疑故。

།འོན་ཀྱང་རྟགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཉིད་ལྡན་། །རང་དང་འདོད་འགྱུར། རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་གྱི་གྲུབ་པ་ལས་སྒྲུབ་པའི་ངོ་ བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྟགས་མ་གྲུབ་པ་དང་། དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་དག་སྒྲུབ་པར་འོས་པའི་ངོ་བོར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །རང་དང་འདོད་འགྱུར་ཞེས་སྨོས་པ་འདིས་ནི་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ལ་ལྟོས་ནས་ཁས་བླངས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མ་ བསལ་བའོ།།མངོན་སུམ་དོན་དང་རྗེས་དཔག་དང་། །ཡིད་ཆེས་གྲགས་པས་རང་རྟེན་ལའོ། །གང་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་འགལ་བའི་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ལུང་དང་། གྲགས་པ་རྣམས་ཏེ། ཆོས་གཞན་གྱིས་མ་ བསལ་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མཉན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བུམ་པ་རྟག་གོ། །ཚད་མས་གཞལ་བར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་དང་འགལ་བ་དང་། གང་ཡང་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྒྲར་གྲགས་པ་དང་འགལ་བའི་དོན་སྦྱོར་བ་ནི་རི་བོང་ཅན་ནི་ཟླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་།དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བའི་སྒོ་ཙམ་ཅིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་འདིས་ནི་ཆོས་དང་ ཆོས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་བ་ཡང་མཚོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དཔེར་ན་ཡན་ལག་ཅན་ནི་ཡན་ལག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། སྲང་མཐོ་དམན་གྱི་བྱེ་བྲག་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དག་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྫས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་རྫས་རྫས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་རང་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ནི། དཔེར་ན་སྨྲ་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བརྫུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྨྲ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྨྲས་པ་དང་སྨྲ་བའི་བདག་ཉིད་བརྫུན་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ལྟ་ན་ནི་དེའི་སྨྲ་བའི་བདག་ཉིད་དང་ཡང་བརྫུན་པ་ཉིད་གཉིས་ཀ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཉིས་ཀའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསལ་ཏོ་། །ཅི་སྟེ་སྨྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བརྫུན་པ་ཉིད་བསལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཉིས་ཀའི་བྱེ་བྲག་བསལ་བ་ཡིན་ནོ།

然而因显示为因义境故，应由彼成立。此复：
"具自性及性，
自与所许成。"
"唯自性"是所立性，而非由已成立性。如是亦说遮除未成因及似喻，不应说彼等为应成立性。
说"自与所许成"表示依自论典而许。此复未被破。
"现量义及比量与，
信许共称于自依。"
于欲成立法差别之有法，无违背所立法之现量、比量、教量及共称，未被余法破。如是显示所立无过。
若非如是则为似宗，如"声不可闻"、"瓶是常"、"量不能成量所量义"等仅违宗，及"因不共故无比量"与违共称义结合如"月非月亮因有故"等，彼等仅显示遮破法自性一门。
由此方分亦应知表示遮破法与有法差别之自性，如"支分者非异支分，因未取秤高低差别故"，"支分与支分者非异，因将成非现量故"，"实非有，因实之实将成非实故"。
二者自性差别如"一切言说皆虚妄"。虽有言说，然说者与言说自性成虚妄性时，其言说自性与虚妄性二者一切门中皆被破。如是即破二者自性。若说"未破言说自性之虚妄性"，则是破二者差别。

། རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ། བསྒྲུབ་བྱ་སྟོན་ཞེས་པ་འདི་ལ། གྲུབ་པ་མེད་པར་དོན་གྱིས་བྱས། །བསྒྲུབ་བྱ་སྨོས་པས་ནི་གྲུབ་པ་ལོག་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པར་གནས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟགས་དང་དཔེ། །མ་གྲུབ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱར་འགྱུར། །དཔེར་ན་སྒྲ རྟག་སྟེ་།རེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་ཅི་ཆོས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནམ། དེ་སྟེ་ གཉིས་ཀ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་བྱ་ཆོས་ཡིན་ཆོས་མཐུན་མེད། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཙམ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པ་ལྟ་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་མཐུན་ཞེས་ནི་སྦྱར་དུ་མི་བཏུབ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ཅན་གྱི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་བྱའི་རྟགས་དོན་མེད། །ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པ་ལྟ་ན་ནི་སྒྲ་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དགོད་པར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ན་ནི་སྐྱོན་ཡང་གཉིས་ཀའོ། །འདི་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་བསྟན་པ་ཉིད་དམ་བཅའ་བའོ་ཞེས་ངེས་པ་གོང་དུ་སྦྱོར་བའམ། བསྒྲུབ་བྱ་བསྟན་པ་དམ་བཅའ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངས་པར་བཟུང་བར་འོག་ཏུ་སྦྱོར་གྲང་། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར། གོང་དུ་ངོས་བཟུང་དོན་མེད་འགྱུར། །ཅིག་ཤོས་ལྟར་ན་འདོད་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་བཟུང་གོང་དུ་སྦྱོར་ན་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བསྟན་པའི་རྟགས་ལ་སོགས་པ་འཕངས ཟིན་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་ངེས་བཟུང་བྱས་པ་ལས་དོན་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་བསྒྲུབ་བྱ་བསྟེན་པ་དམ་བཅའ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་བཟུང་འོག་ཏུ་སྦྱོར་ན་ནི་རྟགས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བ་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །དེ་བཞིན་བསྒྲུབ་བྱ་བརྗོད་པ་ལའང་། །དེ་ བཞིན་ཏེ་རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྩོད་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་།རྟགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་བརྗོད་པར་ཡང་དམ་བཅའ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི། ཕྱོགས་ལྷག་ཕྱིར་ན་སྲིད་མ་ཡིན། །རྩོད་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་ བྱར་བརྗོད་པ་ཙམ་དམ་བཅའ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ།

正理派说：对于"显示所立"，
"无成故义成。"
说"所立"仅显遮除已成，故非所立差别而住。如是则：
"因喻未成者，
亦将成所立。"
如说"声常，因可触故，如觉"，如是"因眼所取故无常"亦将成立宗，因为显示所立故。
于此复，是法为所立耶？是有法耶？抑或二者耶？
若尔何成？
"所立若是法，
无有法相同。"
若唯有法无常性是所立，则不应说"所立法相同"，因为无具无常性法相同事之喻故。
"有法若所立，
因义成无用。"
若有法是所立，则声已成故不应安立能成所立因。若二者皆是，则有二过。
于此复，是上连"显示所立即是宗"之定语，还是下连"显示所立是宗性"之定语？若尔何成？
"上定无义成，
他者非所欲。"
若上连"即是显示所立"之定语，因已说能立之因等故，上作定语无义。若下连"显示所立是宗性"之定语，则为因喻例说所显亦成宗故，宗不合理。
"如是于说所立亦，"
如是对正理派说过般，于诤论成立中亦将成因所立及似喻之说为宗。若说彼非有，于彼：
"因余分故非有。"
诤论成立非唯说所立成宗，如是宗是所立。

།ཕྱོགས་དེ་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་འདོད་པ་དོན་ཏེ། དེ་ཕྱོགས་ཡིན་པས་བསྒྲུབ་བྱ་ཙམ་དེ་རྟགས་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པ་ཡང་དམ་བཅའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་ནི་མེད་དོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་ན་ མེད་དེ་དེ་ལ་ཡང་།རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་འདོད་པ་འདི། །མི་འདོད་པ་ལས་ལོག་པ་ཙམ། །དེ་ནི་མི་འདོད་པ་ལོག་པ་ཙམ་ཡིན་པར་བས་སོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་བྱེ་བྲག་གོ་བར་བྱེད། རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་འདོད་པ་ནི་འདི་རྟགས་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་མིང་གི་གཟུང་བྱ་ལ་ཡང་ དཔྱད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དམ་བཅའ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒྲུབ་བྱ་གཟུགས་བརྙན་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ་དམ་བཅའ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་འགལ་བ་དང་དམ་བཅའ་དང་འགལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པ་ དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དམ་བཅའ་གཏན་ཚིགས་དང་འགལ་བ། །དམ་བཅའི་སྐྱོན་ཞེས་རིགས་པ་མིན། །འདིར་ནི་དམ་བཅའ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་སུ་འགལ་ལོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལེགས་པར་མ་བསླབས་པ་རྣམས་ཀྱིས། །དེ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་དཔེས་བརྗོད། །གང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདི་དམ་བཅའ་བ་དང་འགལ་བར་བརྗོད་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པས་ནའོ། །དེར་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱོར་བ་བྱས་ནས མཛེས་པར་འགྱུར་རོ།།སྒྲ་རྟག་སྟེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དོན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེས་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལས་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཉེར་འཇལ་གྱིས་འདིར་བསྒྲུབ་བྱ། ། མ་ཡིན། ཉེ་བར་འཇལ་བས་ནི་འདིར་སྒྲ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བས་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་རྟགས་སུ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་སྒྲ་ཡང་འདུས་པའི་ཕྱིར་རམ། །དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲས་སྒྲ་དང་བཅས་སྟེ་བརྗོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་སྒྲ་ཡང་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་མེད་དེ། གང་གི་ཚེ་འདི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཞན་ལ་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ པ་ཉིད་དོ།།ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པས་སོ།

宗分别思择所欲义，因彼是宗故，仅所立说为未成因等亦成宗之过失不存在。云何无过？于彼亦：
"此思择所欲，
仅是离不欲。"
彼仅是离不欲而已。故如何能令解所立差别？思择所欲于"此是因耶非耶"之名所取亦能思择故，彼亦说为宗。
已说所立及其似相。
正理派说：宗违因及违宗者是宗过，如"声常，因一切无常故"。
"宗违因及宗，
说为宗过非理。"
此中说宗与因相违二者皆非理。云何？
"诸未善学者，
彼说异品喻。"
说此因结合违宗非理，因为即是异品喻结合故。彼中如是结合则成善。
"声常因一切无常故"即是"因非一切故"之义。如是以异品喻从无所立显示无因。
"近量此中非，
所立。"
近量于此不说声中"一切"即说非一切为因。彼未成立，因声摄入一切中故，或是宗一分故。
若以"一切无常"之一切声说及声，则如是因声摄入一切中故，非一切性不存在。云何不存在？若说"因是一分故非一切"，则于余亦是一分性，因非一切故。

།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་རོ་། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་སེལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལ་ ཡོད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་སྒྲ་དང་བྲལ་བ་ཐམས་ཅད་དེ་སྒྲ་ཉིད་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་རྟག་སྟེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ བཞིན་ནོ།།སྒྲ་ཞེས་པ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ངོ་། །ཅི་སྟེ་འདུས་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་སྟེ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་བ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན།འདིར་འདུས་པ་དང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་དམ་བཅའ་བའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་སྒྲ་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་ནི་མེད་དོ། །དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་ཆོས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ནི་སྒྲ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་མ་ གྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དཔེའི་སྐྱོན་ཡང་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ནོ། །རྩོད་པ་སྒྲུབ་པར་ནི་འདི་འགལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ། མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ལས་ནི། །འགལ་བ་དང་ལྡན་མིན། དེར་ནི་འགལ་བ་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ།དམ་བཅའ་བའི་དོན་དང་འགལ་བ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་འདིར་མི་སྲིད་དོ། །དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་འགལ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ། གང་ཞིག་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་རྟགས། །དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཕལ་ཆེ་བས། །དེས་ན་གཏན་ཚིགས་སོགས་དོན་གྱི། །སྔོན་དུ་རྒྱས་པར་དེ་བསྟན་བྱ། །མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་མེད་རྣམ་གཉིས། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་རྣམ་གསུམ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལའང་སོ་སོར་ནི། །ཡོད་མེད གཉིས་ཀའི་བྱེ་བྲག་ཕྱིར།།གང་གི་ཕྱིར་འདིར་ཕྱོགས་ཆོས་རྣམ་པ་དགུར་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་སྔར་བརྟག་པར་བྱའོ།

如是则不欲非一切。若如是亦成宗过，因无常性遮遣常性故。因不遮遣声之有性故，说声有应结合为异品喻。
若说"离声一切即声非一切"，彼亦因是宗义一分故未成，如"无常因无常故"。如"声"是未成义，如是"因一切非有故"之因亦然。
若说如"诸和合为他作用，因是和合故"，如是"有为无常，因是有为故"等中亦见宗义一分为因。此中一切和合及有为非是宗义，因将无喻故。然如是是眼等及有为一分。
若说声性将成不共，则无如是能力。宗义之法是不共，可闻性应是不共，于声则因无余声故非如是，故是未成因过。喻过亦非宗过。
诤论成立中此摄入违因似相中：
"如是相故非，
具违。"
彼中显示二种违：违宗义及违宗。二者于此皆不可能。应显示二者皆非违。
如是已说所立，今当说因。其中：
"凡所立法相，
似相多故彼，
故因等义前，
广说彼应知。"
"同品有无二，
宗法复三种，
异品各别中，
有无二差别。"
因此处显示九种宗法故，应先观察彼。

།རེ་ཞིག་ཅི་སྟེ་འདིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ནི་མི་འགྱུར། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ནི་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་མི་འདོད་པས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གང་ གི་ཕྱིར།བསྡུས་པ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་ཁ་ཡར་བ། །དངོས་སུ་ཡིན་ཡང་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་།ཡིན་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱར་རྟགས་ནས་བརྗོད། །བསྡུས་པའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ བསྡུས་པའི་ཡན་ལག་གི་དོན་ཆོས་ཙམ་དང་ཆོས་ཅན་ཁ་ཡར་བ་ལ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།དེའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་རས་ཡུག་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་ཆོས་དེ་ལས། །ཐ་སྙད་ཡིན་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལའམ། ། གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བཟློག་པའམ། །ཐེ་ཚོམ་ཆོས་གྲུབ་འདོད་མ་ཡིན། །འདིར་གཉིས་ཀ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་པ་ནི། དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྟེ གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡང་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་ལྟ་བུའོ།།གཉིས་ཀའམ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་དཔེར་ན་དུད་པ་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལས་མེ་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་གྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ ཁྱད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འདི་ལའང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ། །མི་འདོད་ཐམས་ཅད་སུན་འབྱིན་དུའང་། །འདི་ལྟར་ཅིག་ཤོས་སུ་གཉིས་ཀར་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་ནི། སུན་འབྱིན་པའམ་གྲུབ་པ་ཡིན། །གང་ཞིག་གཉིས་ཀ་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔེར་ན་མིག་ གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པའོ།།སྒྲུབ་པ་ནི་དཔེར་ན་རྐྱེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ནི་འདི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན། སུན་འབྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེར་གང་གིས་རྟོགས་པ་བསྐྱེད། གཞན་གྱིས་སླར་ཡང་བསྒྲུབས་ན་འདོད། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ན་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ཞིང་ཅི་སྟེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ན་དེ་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ནི། ཆོས་ཅན་ཆོས་ཅན་གྱིས་སྒྲུབ་མིན། །ཆོས་དེས་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི། །འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་སྒྲུབ་ཅིང་། །སྒྲུབ་ཕྱིར་ ཆོས་ཅན་ཡང་དེ་བཞིན།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་དག་འདི་སྐད་དུ་དུད་པས་མེ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཅན་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མེའི་ཡོད་པ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།

首先，为何此处成为宗法？云何不成？因有法已成故不欲成立，故无过失。因为：
"总为所立故，
法与有法别，
虽实然一分，
故说为所立。"
总义是所比量已如前说。彼实所立总支分义，仅法及别别有法，假说为所立。因是彼法故无过失，如说"布匹烧"。
于此复：
"二者成法故，
名言故二者，
或随一相违，
疑法成非欲。"
此中二者颠倒成立，以义力不欲为因，如"声无常，因眼所取故"。随一即一向颠倒成立，如对显论者之所作性。二者或随一成疑，如从疑烟性立火。法成立，如"因乐等一切有故，我差别有"。
"于此亦不欲，
宗法性一切，
能破中亦尔。"
如是若于他二者皆成，则是能破或成立。二者皆成非宗法性，如眼所取性，彼是能破。成立如"因缘差别故"。余非如是成立，亦非能破，故由何生解？
"由他复成立则欲。"
若成立宗法性则彼是能立，若成立非宗法性则彼是能破。
宗法之成立：
"有法不成有法，
彼法不成法，
如是法成法，
成故有法同。"
其中首先有说"烟立火是有法成有法"。彼亦非理，因于彼不了知火有，而说"于此"。

།གལ་ཏེ་དེར་དུད་པ་དང་འབྲེལ་བ་བསྒྲུབ་ བྱར་བྱེད་ན་ནི་དམ་བཅའ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དུ་བ་ལ་མེ་མཐོང་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལའོ་ཞེས་གདོན་མི་ཟ་བར་ས་ཕྱོགས་ཁས་བླང་བར་ བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གང་དག་མེས་རེག་བྱ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་སྔར་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དུ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མེ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ཕྱོགས་ཀྱི་ བསྒྲུབ་བྱ་ཉིད་ཡིན་ཡང་མེའི་བྱེ་བྲག་དྲོ་བ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཕྱོགས་བརྟགས་པ་དོན་མེད་དོ།།དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། མེའི་བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མེའི་བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱས་པའི་དུ་བའི་བསྒྲུབ་བྱ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེར་ས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་སྡང་། མེའི་བྱེ་བྲག་ལ་གང་གིས་ན་ངོ་སྲུང་བར་བྱེད། གང་དག་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་མི་བསྒྲུབ་ཅིང་ཆོས་ཅན་ཡང་མི་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། དཔེར་ན་གཙོ་བོ་གཅིག་ཡོད་དེ་ ཐ་དད་རྣམས་དང་རྗེས་འགྲོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེར་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟར་གྱོ་དུམ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དཔེར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲུབ་ཕྱིར་ཆོས་ ཅན་ཡང་དེ་བཞིན།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཞན་པོ་དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་བྱར་བསྟན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཆོས་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་ དོགས་པ་བསུ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།དམ་བཅའ་རྟགས་ཀྱི་ངག་གིས་གང་། །མི་འདོད་པ་ལ་ཐལ་བ་རྩོམ། །དེ་ནི་ལེན་ཞེས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ། རྟག་ཏུ་དམིགས་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

若于彼立烟相连为所立，则成宗义一分为因。于所比量烟见火亦非理，因将无比量故。是故必须承许"于此"即地方，彼亦是有法。此处非从属性与有属性方式安立法与有法。如是首先非成立有法之有法。
有说"火成立触"。彼非理，因说"于此"故如前。若谓暂是正理，因未见一切烟有火故。虽地方是所立，然因火差别暖性是所立故，观察地方无义。非宗一分因，因火差别是所立故，及总为因故。
"火差别是所立"者，应许是地方差别所限烟之所立。于彼何故嗔地方差别？由何护持火差别？
有说"不成法之法亦不成有法"，如"有一主宰，因见异品随行故"。彼中异性即成一因性，如是说木块等一因性为喻。彼宗法他性是所立。何故？
"成故有法同。"
"同"即显示由彼他法所限定有法为所立，因如是故，是成立因法与所立法不离。
为迎他结合疑故说：
"宗因语所说，
于不欲立过，
彼当知为取，
由彼门结合。"
如"声非常，因业将成常故，或因将恒得故"。

།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ། གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་འགྲོ་གང་། །མེད་ལ་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ། །དེར་ནི་ལྔ་པའི་མཐའ་ཅན་དཔེ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། བྱས་པ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའམ། རྟག་སྟེ་མ་བྱས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།འདི་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དཔེའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་། རྟགས་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་ལས་འདོད། །འདིར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་། སྒྲ་བྱས་སོ་ཞེས་པའམ་མ་བྱས་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ།།གང་དུ་བསལ་འོངས་ཀྱིས་བརྗོད་ན། གཏན་ཚིགས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །དཔེ་གཉིས་ལས་དེ་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་བསལ་ཏེ་འོངས་པས་བརྗོད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བསལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ལ་མེད་པས་ན་ཐ་དད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་ཐ་དད་དམིགས་པར་འགྱུར་ན་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མི་འདོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་ སུ་འགྲོ་བ་གཅིག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནི་མཐོང་ཞིང་དེ་མེད་པ་ལ་མ་མཐོང་བ་དེས་ན་གཅིག་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ནོ།།དེ་ཁས་མི་ལེན་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྣམ་ལྡན་ལས་གཞན་ མིན།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དང་། འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། ཡང་འདིར་ཐལ་བ་གཞན་བརྗོད་པ་གཙོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་དང་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་དག་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དང་།རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་རྫས་སུའམ། །རྫས་རྫས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་ཡིན་འདི་ནི་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ཐལ་འགྱུར་ཕྱོགས་ཆོས་ཅན་མིན་ཕྱིར། ། ཁས་བླངས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ལས། །དེ་བཞིན་རྟགས་དང་དམ་བཅའ་ཡི། །སྐྱོན་བརྗོད་སུན་འབྱིན་དུ་ཤེས་བྱ། །འདིར་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་དོ། །འདིས་ཁས་བླངས་པ་ནི་གང་མ མཐོང་བའི་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ།དེ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་བཞིན་དུ་བྱས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པའོ།

宗法亦为因性：
"因随所立行，
无处说为无，
彼中具五尽喻，"
如"声无常，因所作无常故"，或"常，因无作故"。
此中非有宗法性，亦非有喻相故：
"因欲从近合。"
此中宗法应从近合显示，如是亦如"声是所作"或"非非所作"。
若由遮遣而说：
"将成无因故，
由二喻成彼。"
若由遮遣而说，应说将成无因过。非从遮遣生，因于因无故将成差别过。若于彼见无为先之差别，则不见随行，因不欲颠倒增益过故。如是因见一随行为先，而于无彼不见，故为一为先。
不许彼亦将成无随行过。说彼亦无即是说随行。故非异具相。随行非有，因有过故，与此有何差别？
复说此中他过："主宰非有，因受者与所受将成属性与有属性过故"，及"实非有，因诸属性将成实或非实过故"，如何是遮遣？此非遮遣，因：
"过具宗法非故，
从先许故，如是，
因与宗过说，
当知为能破。"
此中由主宰有性因，成立诸属性随行故，说一果性为因。此所许是未见之先果，以彼如属性随行性作已，于受者亦有过故不定。

།ཁས་མི་ལེན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྫས་ཀྱང་རྫས་ཉིད་དུ་ལྡན་པ་ལས་ཡིན་ཞིང་དེ་མེད་པ་ཁས་བླངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་རྫས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྡན་པ་ཡོད་པས་ནའོ་ཞེས་ལྡན་པས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པའི་འདུ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རམ། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་དེ་དག་ཀྱང་རྫས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། ། རྫས་ཉིད་ཀྱང་ལྡན་པའམ་ལྡན་པ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། རྫས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྫས་བཞིན་དུ་རྫས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། རྫས་རྫས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་རྫས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཉིད དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ན་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ་རྫས་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཞན་རྫས་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་འདི་དམ་བཅའ་བ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ། །རྫས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལས་ཡོན་ཏན་ལ་ སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐལ་བར་འགྱུར་གྲུབ་པས་ཆོག་གོ།།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སམ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་མེད་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ཡོད་པ་གྲུབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་སོ། །ཐ་དད་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཅེས། །བྱས་ནས་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཅེས་སོ། །གལ་ཏེ་འདི ལྟར།མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་པ་ཕྱོགས་ལས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐ་དད་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་འདི་ལ་ཡང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདི་ལ་དབྱེ་བ་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། ཐ་དད་ཡོད་དུ་ཆུག་མོད། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མི་རྟག་པ་ ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། འདི་ལའང་ཐ་དད་ཅེས་མི་འདོད། །དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཅེས་པ་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་ པ་བཀག་པ་ཙམ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་།དེ་གཞན་དང་ནི་དེ་འགལ་ཏེ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་གཉིས་པ་ཡང་། །རྟགས་མེད་པས་ནི་འགལ་བ་སྟེ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་འགྱུར་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ ལས་གཞན་ཏེ་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

虽不承许，然非所受用者因非属性故，根本因不成。实亦由具实性故，而彼所许无之诸属性亦成实性，因有具故，为具所遮，因具聚一故，或遍一切故。若谓彼等亦将成实性，实性亦应许为具或具亦为实性，非实亦如实成有实，此为宗过，因实非实性所遮故。
若谓诸属性亦因具实故将成实性则成不定者，不能如是说，因未见具实性之他为实性故。是故"将成彼"此应为宗。由实相因于属性等他亦有过，以成过已足。
宗法性成因或似因，彼等分别即"同品有无二"等。其中有成者，由所立法总所摄同品相似义一切为品，彼亦是所立法。
"无异彼自性，
作已示于他，
同品有"是也。
若如是："同品"谓从品，若说无异彼自性为同品，则于此亦是"于同品"性。若谓如是于此未说分别，纵有异，瓶等有之无常性非所立故。是故：
"于此亦不欲异。"
是故"于同品有"是应理。
若问异品为何？成异相即是有，如说"非福"。有遮止仅无非有。其中首先：
"彼他与彼违，
异品二亦尔，
由无因成违，
从观察而成。"
若复由同品等他有异品故，将成无因。

།འདི་ལྟར་གང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པའི་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ དང་འགལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་མོད་ཀྱིས་ཀྱང་དེས་གང་དེ་ལ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་གོ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་འདི་ནི་མེའི་དྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་པས། གྲང་རེག་མེད་པར་མེའི་དྲོ་བ་ལས་གོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དྲོ་རེག་མ་ཡིན་པ་ལ་གྲོང་རེག་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་ལ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་མིན་པ་ཉིད། །མཚན་ཉིད་གཅིག་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱང་། །དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རིགས། །གང་འདི་ལྟར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་མེད་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པས་ན་བྱས་པ་ཉིད་ནི། ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དེ་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བདག་མེད་པ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་ནི་སྤྱི་ ལས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།བྱས་པ་ཉིད་སྤྱི་ཡིན་ཡང་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་ལས་རྗེས་འགྲོ་བླུན་པོ་མིན། །སྤྱི་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ནི་བྱས་པ་ཉིད་ ཡིན་ལ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།བྱས་པ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བཅད་པ་ལས་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ དུ་དབྱེ་སྟེ།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་ཉིད་སླར་བཟླས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། གང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ པ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་དང་། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་དེ་དང་མ་འབྲེལ་བར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཚེ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇུག་པ་མེད་པས་སྐྱོན་དེ་མེད་པ་ཉིད་དོ།

如是，凡于同品有之所作性等，彼于无常等之外，于苦等亦有。虽异品为违于同品，然由彼观察于彼无性而令了知所立。
如是，由"有火之暖"，从火之暖了知无寒触。彼非于非暖触及非寒触无中。
"于同品非无，
虽是一相性，
理趣入多义。"
如是，于同品无即于异品无，于同品非无即于同品有，彼为因故，所作性如为无常性因，于无我等亦当配。如是，彼于无我等非无亦于无我有。
若谓此由总成疑者，所作性虽是总，然于常与无我等如于瓶等不成疑。
"由总随行非愚。"
非一切总皆为疑因，因瓶是所作性，于非瓶亦见故。所作性于无常等未见无，因一切具因相故，由遮遣而为因。
宗法性分三：于同品有、无及二俱。如是于同品，若非尔，彼二即成重复。复于彼等各分三：凡于同品有者，于异品有、无及二俱。如是于同品无及二俱亦如是分。
若时如是不许无常性于虚空等品有，尔时如何说"于异品无"而不相关耶？尔时亦无疑，因彼无故无入彼，故无彼过。

།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་དཔེར་བརྗོད་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དགུ་པོ་འདི་ཡང་ མིག་དགུ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་བྲིས་ནས་ཕྲེང་གིས་གྱེན་མཐུར་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུམ་མོ།།འཕྲེད་ལ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གསུམ་མོ། །ཕྱོགས་བཞིས་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྒྲ་རྟག་སྟེ། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའོ། །རྟག་སྟེ་མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་སྟེ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། །རྟག་སྟེ། རེག་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། གཞལ་བྱ་བྱས་དང་མི་རྟག་དང་། །བྱས་དང་མཉན་བྱ་རྩོལ་ལས་བྱུང་། །མི་རྟག་རྩོལ་བྱུང་རེག་བྱ་མིན། །དེ་དགུ་རྟག་པ་ལ་སོགས་ལའོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་རྣམས་གཏན་ཚིགས་དང་འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་ ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེར་གང་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་གཉིས། །དེ་མེད་པ་ལ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་རྟགས། གཉིས་ཁོ་ན་གཏན་ཚིགས་ཏེ། གང་ཞིག་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་མེད་པ་སྟེ་། གང་ཡང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་དེ། །གཉིས་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་ པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གསུམ་པའོ།། དབུས་ན་མོའི་འདི་ལས་བཟློག་པ་ནི། འགལ་བ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེ་ལྟ་བུའི་འགལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་གཉིས་པོ་ནི། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་སྟེ། གཉིས་པ་གསུམ་པོའི་ཤར་དང་། ནུབ་ ན་མོའི་འགལ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ།གང་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་གནོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དཔེར་ན་ཐ་དད་རྣམས་ཀྱི་འདུས་པ་ཉིད་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་དུ་མའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟགས་གཉིས་པོ་ནི་ ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དགུ་པོ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་རྣམས་མ་ངེས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ནི་གཏན་ཚིགས་སམ། འགལ་བ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་པ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ ལ་ཡང་།བརྗོད་པར་འདོད་པའི་གྲངས་གཅིག་ཉིད། །རིགས་དང་རྫས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ།

宗法九种之例依次示之：此九亦于九格依次书写，竖列为同品之三，横列为异品之三。四方以自性、果等应知。
例如：
声是常，因是所量故
无常，因所作故
因无常故是从勤生
因所作故是常
常，因是所闻故
常，因从勤生故
因从勤生故是无常
常，因非所触故
其摄颂为：
"所量作与无常性，
作与闻性从勤生，
无常勤生非所触，
彼九于常等应知。"
如是诸分别说为因、相违及不定。其中：
"同品有二者，
于无彼亦无，
彼为因。"
唯二为因：凡于同品有者，于无所立亦无；凡于同品无二者，于无所立亦无，即第一与末三。
与此中间相违者为相违，因颠倒能立故。如是相违于异品有二者，于同品无，即第二三之东西。
复有余相违，谓能立能害所立。如异体聚性于成他义性中，因是聚故成他义，彼因成多义故。二因摄入故，非出九外。余者不定。余五非定为因或相违，是疑因之义。
于此一切因等中：
"欲说数唯一，
应从类实知。"
是余句。

།གང་ཡང་གྲངས་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་འདིར་གང་རིགས་དང་མཐུན་པར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགལ་བ་ དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཕྱིར།།གལ་ཏེ་གང་ཕྱིར་འགལ་བ་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་དག་ལས་གྲངས་གཅིག་པར་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། མཉན་བྱ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་། དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་རྟགས་ཉིད་ལས། །གཅིག་ཏུ་ ངེས་པར་མཐོང་མ་ཡིན།།དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་མིག་གི་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་པ་དང་མངོན་སུམ་པ་ཉིད་དག་ལས་སྒྲ་ནི་རྫས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་གཅིག་ཉིད་ལས་ཐེ་ཚོམ་དང་ ངེས་པ་གཉིས་དག་ཏུ་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་དེ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི། །གཉིས་གཉིས་སུ་འདོད་རེ་རེ་མིན། །འདིར་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་གཏན་ལ་དབབ་པ་དེ་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འཐད་ཀྱི་ཁ་ཡར་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ནོ། །རེ་ཞིག་གཅིག་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་འཐད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མིག་གི་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དག་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་ལྟར་ཡིན་གྱི་ཁ་ཡར་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འགལ་བ་མེད་པ་རེ་རེ་ཞིག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིགས་ཀྱི། འདི་དཔེར་ན་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ། །རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དུ་མ་ལས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་སྐྱེ་ཞེ་ ན།དུ་མ་ཡིན་ཡང་མི་འགལ་ན། །ཤིན་ཏུ་བར་ཡང་གཅིག་ལ་འཇུག་།འདིར་ནི་དུ་མ་ཡིན་ཡང་དོན་གཅིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་འགལ་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་དོན་གཅིག་བརྗོད་པར་འདོད་པ་པོ་རྣམས་ན་རེ་འདི་ལ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ ཏེ་གང་དུ་འདི་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ནི་དཔེར་ན་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ནི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རེ་རེས་ ཀྱང་དོན་དུ་མ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔར་བཞིན་གཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡང་རིགས་སོ།

所谓"数一"，此处即"于类相应有"等所欲说。若问何故？
"因于相违疑。"
若谓由说相违相二，见为一数，如于声中所作性与所闻性对常无常生疑者。
"如是从疑因，
非见定为一。"
如于声中非眼所取与现量性，定知声非实亦非业。是故欲说唯一。
若谓如是由欲说一，不应成疑与定二者，此过非有。因：
"具二相者许，
二二非一一。"
此中应理具疑与决择二相，非各别。
此中若问何为疑相？相违不相离者。首先于一无疑相，乃至具疑相应理故为一。如是具非眼所取性与非现量性之因相如所说，非于各别。
若谓如是无相违一一为因相应理，如此"因所作故无常"、"因从勤生故无常"等，如何从多生定？
"虽多若不违，
极远亦入一。"
此中虽多，因作一义故为一非相违。如诸欲说一义者言："于此我等是一"。
若于何处如是不作二义，如"因所作故无常"、"因苦故无我"等。于彼岂不如相违不相离成疑？彼非有，于彼由一一亦不作多义故，如前极应入非一。

།གལ་ཏེ་གང་དུ་འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་དུ་མ་གཏན་ཚིགས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཡན་ལག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གཞན་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་དང་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་དུ་བརྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུགས་པའི་གཞན་ཉིད་གཏན་ཚིགས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་ གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན།འོ་ན་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཅིག་ཤོས་དེས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་དེས་ བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་མཐའ་གཅིག་ལས་ཀྱང་མ་ལོག་པ་སྟེ། ཐུན་མོང་དུ་རྣམ་པར་མ་བཅད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལའོ་ཞེས་གཉིས་ཀ་དང་མི་འགལ་བས་ན་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དོ། །གང་འདིར་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་ངེས་པ་སྟེ་གཏན་ཚིགས་དེ་གཞན་ལས་ལོག་ པའོ་ཞེས་པ་འདི་ཁྱད་པར་རོ།།གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ་སྒྲ་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་འདི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདི་ལ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་ནམ་ཡང་མི་སྟོན་ནའོ། །གཉིས་ཀ་དམིགས་པའི་དོན་ལྟར་ན་ནི་འགལ་བའི་ དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ།།འདི་ཡང་དེ་ཉིད་ངེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཚོལ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། གང་དག་ཐུན་མོང་མིན་པ་དང་། །སྤྱི་དང་འགལ་བ་མིན་འཁྲུལ་པའི། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ ལ།།ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་གང་ལ། །ཤེས་འདོད་བཟློག་པས་གནོད་པ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཉིད་དུ་གྱུར་ལས་གཞན། །གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འགལ་བ་དེ་བཟློག་པའི་ གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ན་གང་གི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་པ་ལ་བྱས་པས་མི་རྟག་པ་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་ཏེ།རྟགས་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྒལ་བ་འདི་ནི་མི་བཟད་པར་བཀོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་ལྡན་པ་གཅིག་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

若问：于何处如是以异因立多所立，如"支分异于有支，因疑与决择故"者？于彼亦由互相依待，入二之异性即是一因。总之，因具因相能立二者，故无过失。
若谓四种成疑因是由二俱有故，则所闻性如何？因非共故。凡非共所立法与异彼，摄一切差别事故，于彼为疑因，因具彼所摄故。
凡未离一边，即共相未遮之因，于彼等由不违二故即是疑因。此中于二分定，即因离余，是为差别。
若谓当许声常时，此将成因者，若于此从不显示"因所作故"等无常因则可。若如二所缘义，因是相违义故为疑因。此亦由求究彼定者具现量故。
其摄颂曰：
"若诸非共及，
共相不违系，
一切法于彼，
能生疑之因。
具宗法性者，
所求返害及，
成疑外更无，
似因而非因。"
若问：如是于所欲能害之相违，如何说为返因？若非他义作用性，何故不成？因有他义作用因故。如是"因所作故无常"中，由所作成无常，因所闻性为立因性之因者，此诤难极难安立，于彼由取一具常性因故，将成非能立性。

།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་གཅིག་ པོ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་བྱའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཉིས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་མིག་གི་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། མངོན་སུམ་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཐེ་ཚོམ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་ དོན་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་བཟློག་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདུས་པ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པར་སྒྲུབ་འདོད་པ་འདི་ནི་གཞན་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེའི་འདུས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་མམ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གྲུབ་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་བཟློག་པའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་གནོད་པ་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་ བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཉན་བྱ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་བྱར་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གམ་གཉིས་ཀ་ཡང་རུང་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་ བྱེ་བྲག་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ཀའི་དཔེར་བརྗོད་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་གྱི་དོན་ཅན་ཏེ། མཚོན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དེ་བཞིན་དུ་ སྨྲ་བ་ཡོད་ན་ནི་སྨྲ་བ་དང་སྨྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་བརྫུན་གྱི་དོན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་དོན་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྨྲ་བ་ཉིད་བརྫུན་གྱི་དོན་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བརྗོད་པ། ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་རང་ངོའམ། །དེ་ཡི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཡང་རུང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་གནོད་པས་འགལ་བ་ཡིན། །གང་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས། ནང་ལ་འདུས་བསགས་ཉིད་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཞན་དོན་ཅན་མ་ཡིན། །ཞེས་དོགས་པ་བསུ་སྟེ། གསུངས་པ་དེ་ལ་འདུས པ་ཉིད་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བཀག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ནི་གཉིས་ཀ་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མི་འགྲུབ་བོ། །འགལ་ཟླའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ན་འགལ་བ་སྔ་མ་ཉིད་ ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་སོ།

若谓如是于一由所立差别分二，如非眼所取性与现量性者，则将异于相违不相离。不应思"此未见疑"。如是因立返特殊他义作用故，彼即是相违。
如是于聚合作他义中，欲立非聚合作用者，此是他聚合性因。其非聚合性非由现量或比量所成，因彼有性未成故。此非疑，由此返特殊因，异于相违不相离性。
如是见害者，因倒立有法自性差别故说为相违。如"因从勤生故非声"、"非所闻"等。二成所立者，因有法成以法差别为所立故。于彼或一或二，因倒立自性差别故，应理为相违性。
当示二例：一切言说皆为虚妄义，因是能诠故，如梦中行相表业。若如是有言说，则言说与言说自性为虚妄义故，诽谤总摄义。故与其自性相违。若言说非虚妄义，则与其差别相违。
复说：
"法与有法性，
或彼之差别，
因倒立彼故，
由害成相违。"
于何处阿阇黎言："内非聚集性，如是非他义。"对此疑问，聚合性即内眼等具因相所立因之遮遣，如是二于同品不成。于相违品成一切他义作用性故，摄入前相违性中。

།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་དུ་དོན་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ། ཐུན་མོང་དང་ནི་ཁྱད་པར་གྱི། །ཆོས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་གཉིས་སོ། །གང་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་གོ་བྱེད་དེ་ནི་གསུམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ཤས་རྣམས་ སོ།།རྣམ་པ་དགུ་ཉིད་དུ་ཕྱེ་བ་ཡང་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཐེ་ཚོམ། །དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་རང་གི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་ལ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཅན་གྱི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པ་ལ་ གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་ལྟོས་ནས་གསུམ་དུ་ཕྱེ། །བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་ནི་ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཡང་རྒྱུ་གང་ གི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དང་པོ་གཉིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དག་གཉིས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི། རྗེས་སུ་ཞུགས་དང་མ་ཞུགས་ལས། །ལྡོག་དང་རྗེས་འགྲོ་གྲུབ་མིན་ཕྱིར། །ཕྱོགས་དུ་མ་དག་ལས་གཅིག་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་སྒྲུབ་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལས་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆ་ཤས་གཅིག་དང་ཡང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་གཅིག་ལ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ལོག་པའང་མིན་པ་རྟགས་སུ་འགྱུར། །འདི་ལྟར་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་ལོག་པ་དག་ནི་གཉིས་ཀའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་སྲིད་དུ་ནི་འགྱུར་ལ། །གཉིས་ཀར་འགྱུར་བ་སྲིད་མ་ཡིན། །ཡོད་པ་གཉིས་ཀ་མིན་པའང་མིན། །གང་དོན་གཅིག་ལ་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ དོན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

为明显说明彼等，从他义门而说：
"共相与差别，
法及所立二。"
凡能诠所立法者即是三种：总相、差别及二分。九种分类亦当观察即从彼三而来。
"其中初二疑。"
于一切事各自差别中，共相与差别有法能生一向疑，如于成立声常无常中，因"是所量故"，如是"因所闻故"。
"余依观分三。"
依所立于二分中，即是正因、倒解因及疑因。
若问何故？初二成一向疑者，如是：
"彼二于一切，
随入不入故，
返随未成故。"
于多边既非遮一分，亦非成立余分，此由随行与返，了知彼等未离一分。
若尔，"定入一及，
非返亦成因。"
如是于二分非一向定入，随入与返二成二因者。
"若有可成而，
二俱不可成，
有非二俱非。"
凡于一义常亦成无常亦成者不可能。如是有义非常亦非无常者亦非有。

།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་སྟེ་འགལ་བའི་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། །དོན་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་དེའི་ཁྱད་པར་བཟུང་ནས་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི། གང་དུ་མེད་དེ་རྣམ་གཅོད་དུ། །གྲུབ་དོན་དོན་བཞིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །གཅིག་དེ་གཞན་ལ་གཉིས་སུ་འཇུག་།གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་ནི་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གཅོད་དོ་། །དེའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་བྱའི་རིགས་མཐའ་དག་གམ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་ནས་དོན་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨུཏྤལའི་དྲི་བསུང་བ་ཉིད་ལས་དྲི་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་ཉིད་དང་། བརྟེན་པ་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་ ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དྲི་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཞུགས་པ་བཞིན་གྲུབ་ན། །དཀར་གཟུགས་ཡོན་ཏན་བརྟེན་པ་ལས། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་བཟློག་རིམ་ལ། །གསུམ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར།། གཅིག་གི་ཚིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་བསྒྲུབས་པ་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ཡིན་པས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ་འདི་ལྟར་སྤྱི་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་མཉན་བྱ་ཉིད་དང་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ཅི་འདི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་རྟག པ་ཡིན་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།ཅི་སྟེ་གཅིག་གི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གཅིག་ཉིད་དུ་གོ་བར་བྱའོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འགལ་བ་རྣམས་གཅིག་ལ་བརྗོད་པར་མི་འདོད་པས་སོ། །བྱས་པ་ཉིད་དང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་གཉིས་པོ་གཅིག་ལ་ གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བསླང་བའི་རྣམ་པ་དང་བྱ་བབས་པ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ལས་མཐོ་ཡོར་དུ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་བཟློག་པ་ལ། །འགལ་བ། དེ་ཉིད་གཉིས་ཀའི་ཆར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་བཅད་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ དོན་དུ་གཞན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བཟློག་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ཉིད་ལས་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་ཡང་རྟག་པ་བཀག་པའི་སྒོ་ཉིད་ནས་བཟློག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་ན་མེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རེག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གྲང་བའི་རེག་པ་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་དྲོ་བར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དྲོ་བར་མི་བསྒྲུབ་ཏུ་ཆུག་ན་ཡང་གྲང་རེག་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དོ།

若问：如何于二分即多相违义中入而随入一切，成能知因？由遮他义门而非取彼差别。如是彼：
"于何无彼遮，
如义成立义，
一入他成二。"
于二分中，从何处无彼处遮除。由彼门入所立类一切或一分，如实能知，说为因。如"声无常，因所作故"，"因从勤生故"等。
如是由青莲香性成立香性、德性、所依性、非德性等，因于无香性等处不见故。
若非如是："若如入而成，
白色德所依，
如次返次第，
成三二及一。"
说一言者，为令知一未成相违不相离为疑因故。如是于许总相为常者，所闻性与所作性于声，为此是常耶？抑或无常？成疑因。
若谓因说一言故当解为一者，不然，因不许相违说于一故。所作性与从勤即生性，二于一成因性，如由举相与落相二合为一而知为幻像。
"彼于返所立，
相违。"彼于二分入二相，因遮彼入他为所立义故，是立返，如由彼等因立为常。于此亦由遮常门立返。
若问：此中"因有火故有冷触"如何成相违？若问何故不成？因仅遮冷触不成暖故。虽许不立暖，然定成非冷触。

།དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་མེས་དྲོ་རེག་མ་ཡིན་པའི་འགལ་བ་བསྒྲུབ་པ་ ཉིད་ཀྱིས་དྲོ་བའི་རེག་པ་གྲུབ་པར་བརྗོད་པས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་གྲང་རེག་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བར་བརྗོད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་བྱས་པ་ཉིད་ནི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་གཉིས་ཀ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ལ། ཐ་མི་དད་ཐམས་ཅད་ལས་མ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་མི་རྟག་ པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པས་ནི་རྟག་པ་བཀག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་།གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པར་ནུས་ན་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །གང་དུ་ཞུགས་པ་ནི། དེའི་བྱེ་བྲག་ལ་རྨོངས་པའོ། །དཔེར་ ན་བྱས་པ་ཉིད་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མ་བྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀར་སྒྲ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའམ། ཡང་ན་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྒྲུབ་ཀྱང་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྩོལ་ བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལས་ཡོན་ཏན་ནམ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་ངོ་།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ། །བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བའི་བདག་མེད་པ་ལ་བྱས་པ་ཡོད་ པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ཕན་ཚུན་ལོག་པ་ཉིད་ལས་འདིའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལ་བྱས་པ་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མེད་པ་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྤྱིར་ཡང་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་ལོག་པ་ལ་ ཞུགས་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ།།རྟག་པ་བཀག་པ་སྤངས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་རིགས་མཐུན་མཐའ་དག་ལས་ལོག་པ་དེའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཤེས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་ཀྱི། འདིར་གོར་མ་ཆགས་པར་མཐུན་ཕྱོགས་མཐའ་དག་ལ་ཡོད་ པའོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་།ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ལ་ནི་རང་དང་འབྲེལ་པ་བོར་ནས་གཞན་དུ་རྟགས་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་གཅིག་ལྟ་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ངག་གི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའི་བྱས་པ་ལས་རང་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཤེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་གོ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་གཉིས་ཡིན་པས་གཅིག་ཉིད་འཛིན་པའི་བྱ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།

如是，当由火立非暖触相违时，说由暖触成立，则以义力成立非冷触故，说相违无过。
若谓所作性与从勤生、非从勤生二者无别，由无别一切不返而入，则由无常随入知不待遮常。若某于某入时，能由破彼随入知差别，则可如是。凡入者，于彼差别迷惑。
如所作性入于从勤生与非从勤生二者故，于声为二俱疑因。若立"因所作故从勤生"，或立"因是所作故非从勤生"皆可。如是由从勤生性立为德或非德亦然。
若尔，"因所作故无常"、"无我"亦应成疑因，因二俱有故。若于离无常之无我有所作性，则可如是。如是由互返而成此差别。
是故于声，因见所作性于无常、无我等，及于无彼不见故，总亦是定因。若入互返则是疑因。除遮常外无别无常性。由从一切同类返门令入所立知者应理，此中不必遍有于同品，亦不可执遍有。
因舍自相属外，无能生他相知力。此中亦当依一了知，如是由语表业声所作性，因见自能发知故，如身表业了知从勤生性。如是初二即是执一作用者。

།དེར་ཡང་ནི་ཆོས་གཞན་བསྟན་པ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་དེས་པ་ཡིན་གྱི། དེར་ནི་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་དག་ནི་རྣམ་པར་མ་བཅད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཆོས་གཞན་ངེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ནི་གཞན་ལས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་གང་ན་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་དེ་ན་གཞན་དང ལྡན་ན་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་འགྲེང་བ་དང་བྱ་བབས་པ་ལས་མཐོ་ཡོར་དུ་རྟོགས་པ་མཐོང་བ་ནི་ཁ་ཡར་བ་ལས་ངེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རང་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བྱས་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་ འདིར་གཅིག་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ།།དེ་ནི་གང་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཅི་སྒྲ་འདི་བྱས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞེས་འགྱུར་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནམ་ཞེས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱས་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དོན་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་ཚིག་བརྗོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་མེད་པར་དགག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་རྒྱུའི་བྱ་བ་རྟག་པ་རྣམ་པར་བཀག་པ་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྟག་པ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་རེག་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་འདི་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ལ་ལྟོས་ནས་བཀག་པ་ཡིན་ལ་སྔ་མ་ནི་བཟློག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་རྟག་པར་ཁས་མི་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་གཞན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལ་ ལྟོས་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐར་གནས་པ་བཀག་སྟེ།འདིའི་དུས་ན་ཡོད་བཞིན་པའི་སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།

于彼亦由示他法而成定解，非由彼自生定解。共相与差别法因是无遮因故，即是定解他法之因。二分由遮他，于有疑处，若具他则为定因。如见由举相与落相了知幻像，不能由各别定解故，及由自能发与所作故，此对说声为常者。是故此中当取一义。
彼依所入生疑，如"此声因所作故，为如瓶从勤生？抑如电等非耶？"而不配合"为如虚空等耶？"如是所作性遮虚空等常性，于无常成疑因。由他遮他义因所转，于彼不成疑。
于非遮亦当如是配。若说"此非常而无常"，若非尔者，瓶等当成说自语。于此亦不应说由非遮差别，所立作用配合遮常。
非如"声常，因非触故"之"非"。此依疑而遮，前者依返。当不许常时，亦依他遍计而遮极边际住，于此时说"有时非前后边际住为无常"无过。

།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་ལྟོས་པ་རྣམ་ པ་གསུམ་པ་འདི་ཅི་ལྟར་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ཡང་གང་ལ་ལྟོས་པའི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐེ་ཚོམ་དུ་མ་ཡིན་གྱི་ རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་འདི་ལ་ཆོས་གཞན་ལུས་ཅན་ལས་རྣམ་པར་བཅད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྒྲ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱ་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་རྟག་པ་དང་མི་ རྟག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པའི་རྟགས་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་དང་བཅས་པ་བརྗོད་དོ། །ད་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པ་ལ་ དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྩོད་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་། དེ་མཐུན་མེད་ལ་མེད་པ་ཡི། །ཆོས་ཅན་རྟགས་ཤེས་པ་དེ་ལ། །དེ་མཐུན་མེད་མེད་པ་པ་ཉིད། །ཅེས་སྦྱོར་ཐུན་མོང་མིན་རྟགས་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དང་མཐུན་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་འདི་བྱེད་པའི་ལྟར་ན་མཉན་བྱ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བས་སོ། །མེད་པ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་གཟུང་། །ཁྱབ་མཉམ་འབའ་ཞིག་རྟགས་སུ་འགྱུར། །དེ་དང་མཐུན་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་མེད་པའོ་ཞེས་པ་འདི་ལ་ཁྱབ་ མཉམ་སོ་སོར་ཡོད་པའམ་ཡིན་པས་།མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་རྟགས་སུ་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་མེད་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་མཉམ་པོར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བྱས་པ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པ་གོ་བྱེད་དུ་འགྱུར་གྱི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་ཁྱབ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

若问：如"因非有身故常"等，于一切处依所立二分之第三相，如何是遮因？此亦依所依疑因从他遮除。如是二俱入亦非依虚空等及业等成疑，而非依极微及瓶等。
是故于此所立是遮除他法有身之因。如"声因非有身故离作用"或"具作用"，非是返于一切常无常之相。此说依所立二分是正因、倒因及疑因。说彼因及其似因。
今当观察他宗：
首先成立诤论：
"于彼同品无，
有法因知彼，
即彼同品无，
配合成不共。"
若定取"无彼同品"者，则"因所闻故是常"应成因。因于无常性瓶等不见故。
"唯由无定取，
等遍独成因。"
于此"唯于无同品无"中，由等遍各别有或是故，所闻性成因之过虽无，然由定取"唯于无者无"故，唯等遍有者成因。于彼唯所作性成无常能了，而从勤生性则不成。因彼非与无常等遍，因见无彼亦有无常故。

།དེ་མཐུན་ཉིད་ཅེས་འདོད་མ་ཡིན། །ཅི་སྟེ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད། །ཅེས་ངེས་པར་བཟུང་བར་བྱེད་ན་དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བར་བྱས་པས་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྔ་མ་ གཉིས་པོ་མེད་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་ནི་འགལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལའང་རྣམ་པ་དུ་མ་མཐོང་། །གཏན་ཚིགས་གཅིག་ལའང་དུ་མ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བྱས་པ་ཉིད་ནི་ མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བཟུང་བ་གསུམ་ག་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་དང་མཐུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཁས་བླངས་ནས་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་རེ་ཞིག་འདིར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་རྗོད་ པར་བྱེད་དམ།ཡང་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལྟར་ཡིན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་བརྗོད་པས་ནུས་མ་ཡིན། །འདིས་ནི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅི་སྟེ། ཡང་ དག་དོན་བཞིན་ན།ཅི་སྟེ་འདི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལྟར་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྣམ་པ་གང་གིས་གང་ལ་ཞེས་མ་བརྗོད། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པ་གང་གིས་ན་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གང་དུ་ཡང་མཐོང་བ་ མེད་དོ།།ཤེས་པར་བྱེད་ལས་འདས་པ་བཞིན། །དོན་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་མཐོང་མ་ཡིན། །ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་བཟུང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མེད་དོ། །མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཉིད་སོགས་སྒྲ། །མི་རྟག་རྟགས་ སུ་ཐལ་བར་འགྱུར།།གལ་ཏེ་དེའི་བདག་ཉིད་བཟུང་ནས་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ནི་མིག་གིས་གཟུང་བྱ་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་ཞིག་མ་བསྟན་པའི་དེ་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། མ་བསྟན་པ་ཞེས་བརྗོད་ པས་དེ།ཇི་ལྟར་གང་ལ་ཞེས་མ་བརྗོད། །དེ་ལྟར་དུ་བརྗོད་པས་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་མ་བརྗོད་པ་དེ་གང་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་འགྱུར་ཞེས་མ་སྨྲས་སོ། །ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བས་བསྒྲུབ་བྱ་ལ། །ཅི་སྟེ་འདི་ལྟར་དེ་དང་མཐུན་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གང་མ་བསྟན་པ་དེའི་ ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་མིན་དཔེ་གཉིས་ལས་འགྱུར་བས། །དེ་དང་མཐུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་མཐུན་པའམ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཅན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉེ་བར་བསྡུས་ནས་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱེད་དོ།

非许"彼同"者。若定取"彼同"，由唯与彼同俱行故，虽无前二过失，然如是法唯于所立类同品不生者亦无相违，因于一亦见多相。
于一因亦见多不生，如所作性于无常、无我等无不生。是故三种定取皆有过失。
复次，许与彼同俱行因而观察：为如此所说而说相？抑如实有真义？于此何成？
若谓由自性示：
因说不能显。此不能显"因从勤即生故"是所立无则不生性。
若谓如实义：若此如实有真义而说相者，尔时：
"以何相于何皆未说。"
若因自体能示，以何相如何示自体？都不可见。
如超能知，不见义能成。能知因不以自相所摄自体令所知义可知。
"眼所取性等声，
应成无常因。"
若摄彼体说相者，眼所取性亦应成与无常俱行因。
若谓"未说彼非因"，则：
"说未说彼，
如何于何未说？"
如是说未说何由如何于何非因。
"由俱行于所立。"
若谓如是由无彼同不生门，于所立未说彼者。
"非尔由二喻故。"
由与彼同俱行性及同法、异法性摄外义，由二喻令了知。

།ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་གིས་ན་དཔེས་འབྲེལ་བ་ངེས་པར་སྟོན་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་གང་གིས་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་ཉིད་སོགས་མཐོང་བ་སྟེ་། །བསྒྲུབ་བྱར་གཞན་དག་འདོད་དམ་ཅི། །གལ་ཏེ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་ན་གཞན་ཅི་མ་གྲུབ། གང་གྲུབ་ པ་དེའི་དོན་དུ་ཡང་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་དམ།བསྒྲུབ་བྱ་གཞན་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་མ་བསྟན་པ་དེ་ཞེས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དཔེ་བརྗོད་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་སོ་ཞེས་པ་འདི་ལ། གལ་ཏེ་ཆོས་མཐུན་སྒྲུབ་བྱེད་ན། །ཆ་ ཤས་ངག་མིན།གལ་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ན་ཡན་ལག་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐ་དད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་ཐ་མི་དད་དུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིར་འགྱུར་ཏེ་དམག་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ།།དོན་གྱི་དམ་བཅའ་ལ་སོགས་པས་ཐ་མི་དད་དུ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། ལྔ་པ་མིན། འདིར་ལྔ་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཉིད་དེ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་ བྱེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་ཐ་དད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་མཐོང་བས་སོ། །ངག་ཅེས་། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དཔེ་བརྗོད་ཀྱི་ངག་དང་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ། ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བརྗོད་པའི་ངག་དང་ཤེས་པ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར། སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པས། །བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ཅེས་པའི་ངག་ལས་ཤེས་པ་དང་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྟོན་ པ་དེ་དག་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཡང་ཅི་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་དངོས་ལས་འདོད་དམ། ཡང་ན་བརྒྱུད་པ་ལས་ཀྱང་འདོད། །དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་གཞན་དུ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་ལས་ཡིན་ན་ནི་གང་ཉན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་དྲན་པ་དེ་ཁོ་ན་གཏན་ ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བརྒྱུད་པ་ལས་ཡིན་ན་ཡང་གང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཉན་པའི་ཤེས་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ།

如何说由何等喻示定关系，当观察"未说何由何于所立"之说。
"见无常性等，
为许他所立？"
若由所作性因显示声无常性，何他未成？为说已成义之喻耶？非说他所立。如是则"未说彼"亦不应理。
正理派说由同法说喻是能立所立因，对此：
"若同法能立，
支分非语。"
若同法性是能立所立因，则支分非因，以别别转故。虽欲俱说，虽异亦成无异转，如军等。由义许等非无异转，以非说义故。
又："非第五。"此不得第五，若同法喻说即是能立所立性，则彼非从彼生，亦不见说能别所别差异故。
"语"者，若谓由同法喻说语互相传递门是能立所立因者，则彼："成差别。"何故？应说由同法喻说语及知、欲等生故成差别。
若谓不尔，如是：
"以非能立性。"
由"能立所立"语不显知欲等，彼等非能立所立。
复次，为许由直接为能立所立？抑亦许由间接？于此何成？
"二俱得他。"
若由直接，则唯与闻相属念成因。若由间接，则同法闻知成因。

།གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་བརྒྱུད་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་དེ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཡང་ཉན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར། ཆོས་ མཐུན་གཏན་ཚིགས་དེ་མ་ཡིན།།ངག་དེ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དཔེར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་དེ་ལའང་སྐྱོན་གཉིས་ཕྱིར། །ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དཔེ་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་དངོས་ལས་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་བརྒྱུད་ནས་ཡིན་ཞེས་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་གཉིས་ཀ་ལྟར་ན་ཡང་སྐྱོན་ ཅན་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དངོས་ལས་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྟགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དངོས་དང་བརྒྱུད་པ་ལས་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་བརྒྱུད་པ་ལས་ཡིན་ན་ཡང་གང་ཉན་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ དོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་གང་ཡིན། གནས་སྐབས་ལ་ཡང་གཞན་མི་སྲིད། །གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གང་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དཔེར་བརྗོད་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ མཐུན་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་ལ་ཡང་སྲིད་དོ།།སྲིད་དུ་ཆུག་ཆོས་མཐུན་པའི་ལྟོས་པའི་དཔེར་བརྗོད་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉེས་པ་དེ་ནི་མེད་དོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་རང་ གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་གནོད་པས་ནའོ།།རང་རང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་ཕྱིར། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྲིད་མ་ཡིན། །ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་ལ་གནོད་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་རྟོག་བསྡུས་པ་ལ་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དྲུག་པར། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་གཏན་ ཚིགས་སུ་ཞེས་དྲུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གཞན་ལ་ཆོས་དེའི་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཐེ་ཚོམ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་། ཁྱད་པར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དྲུག་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ པ་སྨོས་པ་ལྷག་པར་འགྱུར་རོ།

若谓虽互相传递能立所立是因，然于闻知不成过失，如是：
"同法非彼因。"
以彼语非同法喻故。
"非尔，彼亦有二过。"
于同法喻亦成由直接或由间接，二俱有过。若许由直接说，则同法知即成因。彼由直接及间接是能立所立。若由间接，则如闻知等成过之时分即是。
若谓如是亦由时分故不应说差别所立者：何为时分？
"于时分亦他不成。"
于时分分亦唯所示同法喻成因。非同法喻者亦成于他。纵许同法所依喻后支所示亦成因。
若谓无此过失，喻说等非成因性，以各自相违害故。
"由各自相违害，
分别不得成。"
如得者于一相违，于摄分别亦成故成疑。
"是故第六。"
同法喻说成因者成第六，如于他说"彼法因"。如是亦：虽断遍疑非无过失，以于彼亦：差别义成无义。虽作第六，说能立所立成余。

།གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དོན་དེ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་མཐུན་པའི་ངག་ཐམས་ཅད་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ངག་ཀུན་མི་འདོད་ཞེ་ན་གང་། །འདོད་དེ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱིས། །གལ་ཏེ་ཆོས་མཐུན་ངག་ཐམས་ཅད་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ན་ཡང་གང་ཆོས་མཐུན་ པའི་ངག་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནམ།དོན་གང་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེ་ཁྱད་པར་དུ་མི་བྱེད། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་འགྱུར་ཏེ། དམ་བཅའ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། དགོས་པ་མེད་པར་དངོས་ཀྱི་ནི། །སྒྲ་དོན་འདས་པར་འདོད་མ་ཡིན། །རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་དངོས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ལ་འདས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱའོ། །དོན་སྒྲ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའོ་།།ཅི་སྟེ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ཙམ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་ ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་ནི་གོ་བར་མི་བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཆོས་མི་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལས་བཟློག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་བཟུང་ངོ་། །ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ་གང་ཆོས་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་ བ་མ་ཡིན་ཏེ།གཏན་ཚིགས་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྤྱིར་བཏང་བ་ལ། དམིགས་བསལ་ཡོད་པར་སྲིད་མ་ཡིན། །གང་འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི་ དེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཡུལ་ལ་སྤྱིར་བཏང་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་བཀོད་པ་ལ་ཕྱིས་སྤྱིར་བཏང་བ་བརྟག་པར་བྱ་བའམ། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཡུལ་ལ་སྤྱིར་བཏང་བ་དགོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

若谓差别义成而非一切同法语是因者：
"若不许一切语，
何者许为差别？"
若非一切同法语是因，则何同法语非因？以何等义差别而不作差别？
若谓如是由差别声不成故成义解义，以与许及因相违故。如是亦不应理，以：
"无义直接之，
声义过非许。"
无因于直接声义过度不应理。是故应作同法差别，非作义声差别。如是未作差别则如实不成故应作差别。
若谓说能立所立即非彼差别者：非彼差别，以如是唯数支分皆成能立所立性故，不应了知为所立差别。
若谓如是由异法能立返此而取能立所立。复次此不能立云何？谓似因等，凡同法非似因，是因应说。如是差别亦不应理，于总中：
"不许有别观。"
凡错乱等同法异法是似因，彼非离因性，以于别观境无总机会故。于先安立别观后观察总，或于别观境安立总非理。

། གཞན་ཡང་། དེར་སྣང་གིས་སྟོང་ཆོས་གཞན་དང་། །མཚུངས་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བས་སྟོང་པས་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ། མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དཔེ་དང་ཆོས མཐུན་པ་དེ་དག་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་དོ་།།དེ་ནི་སླར་སྦྱོར་བའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་དང་ཆོས་གཞན་ཉིད་དུའང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་རྟག་སྟེ། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེས་པ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཡང་ངོ་། །ཆོས་མཐུན་ པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་དོ།།གཞན་དག་ནི་བསྒྲུབ་བྱར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་སྔ་མས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཆོས་མཐུན་པ་ལས་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟོན་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ དང་ཆོས་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དཔེ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་དྲུག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པའི་ཚུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བས་སྟོང་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ། ། བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བསྒྲུབ་བྱ་བརྗོད་པ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་བསྒྲུབ་བྱ་ཉིད་ལ་དེ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་སྤྱིའམ་ཡང་ན་ཆོས་སམ། དེ སྟེ་ཆོས་ཅན་ཉིད་ལས་འགྱུར་གྲང་།གལ་ཏེ་སྤྱི་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན། སྤྱི་ཉིད་ཆོས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །འདིར་སྒྲ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་ལ་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་འདིའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྱིའི་ཆོས་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྭ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྤྱི་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱས་ན་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཆོས་ཡིན་ན་ནི་དེའི་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་སྟེ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ དོན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ཞེས་སམ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སམ། སྒྲ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་པའི་སྤྱིའི་དོན་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བཅད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་སྤྱིའི་དོན་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བསྒྲུབ་བྱ་མིན། །དེ་ དག་བསྒྲུབ་བྱར་མི་སྲིད་དེ་།།སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།

"空似因他法，
同等成因性。"
若由空似因故同法异法是因，则"声常，以所闻性故"，此等同喻于似因不成。彼复成瓶等异法及他法性，如是"声常，以刚生即有故，如电等"异法亦尔。彼等同法异法于似因不成。
他者由前"能立所立性"作差别。如是说：凡由同法说喻者是能立所立因。凡所立及同法等是喻等。如彼等说，则成第六义无疑，由空似因亦成因性故，不应理为因相。
毗舍释说"具彼法是因"。此中若以"彼"声说所立相属，则说"具彼"即于所立。于彼复若由总或法或有法成耶？
若是总则如是：
"总成法过失。"
此中于"声无常"总说"无常法性"成此因。总无他法。于"以有角故是马"亦于所立总法性成因。
若是法则彼所作性等不成。若是有法则彼亦不应理，以已成故。若谓无常性是所立，非也，以总义是所立故。无常性声，或声无常性，或声无常总义，彼等是遮果故。如是总义即成所立。
"法有法非所立，
彼等非所立，"
以有过失故。

།སྤྱི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་སྔར་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སྒྲའི་ཡོན་ཏན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་བྱར་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱིའམ་ཆོས་ཅན་ནམ་གཞན་ལ་ཡང་གང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པའོ་ ཞེས་བསྒྲུབ་བྱས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་སྒྲ་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་གང་དེའི་ཆོས་དེ་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཡང་ཐུན་མོང་པའི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་ཏེ་། ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ལྡན་པའི། །ཆོས་འཐོབ་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་ པའི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ།།དོན་གྱི་ཆོས་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཆོས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྒྲ་རྟག་སྟེ། མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ཡང་ གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ལས་གཞན་ལ་གཉིས་སུ་འཇུག་གོ་ཞེས་པ་འདིས་ཐུན་མོང་དུ་གཞན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ཙམ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡིན་ན་སྒྲ་ གཞན་གྱིའང་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་བུམ་པ་སོགས་པའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་མ་ངེས་པ་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ སུ་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་རྟག་སྟེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་འབྲེལ་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པའི་དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་འཁྲུལ་བའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཆོས་མཐུན་པ་ ཡིན་པས་ཆོས་གཞན་སྤངས་པར་འགྱུར་ཏེ།མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། འཁྲུལ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ངག་མ་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་ལ་ནི་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཁའ་སོགས་ཡོད་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ཡི། །སྦྱོར་ བའང་འགོད་པར་མི་བྱེད་འགྱུར།།དེ་ལ་ནི་དམ་བཅས་པ་དང་ལྡན་པའམ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཡང་མ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བས་ན་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ།

总亦非理，以如前所说过失。是故声之性质成为所立相属，于彼总或有法或他亦无具彼法，应许无常法为所立。然后声即具彼，如是彼法成因。彼复成共及别所立具法。
"得别所立具，
法。"
无定说"即所立具法"，以成义有法过失故。由彼所立具法相属故得彼法。如是"声常，以所闻性故"亦成因。
若谓所立法相等者非也，以由彼差别于他二转此共于他不转故不相等。若仅无常性是所立性，则声他亦具彼，由说瓶等法为因故，可见性亦应说为因。
又不定不定者是疑因，彼错乱因亦成因。如"常，以非有身故"亦应了知具彼，以一切皆无相属故。是故应说同法具彼是错乱。如是具彼法同为同法故遮他法，以说所闻性及错乱法语成无错乱故定说。前者有如所说过失。
"虚空等有性，
成立亦不立。"
于彼无成许具或所立具法，以有法未成故。是故结合亦成无相属，故因不应理。

།སེར་སྐྱ་བ་རྣམས་ན་རེ་ གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་ལྡན་པ་དང་བསལ་ཏེ་འོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་ལྡན་པའི་ངག་གི་དངོས་པོའི་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དམ་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ལྡན་པ་དང་བསལ་ཏེ་འོངས་ པའི་སྦྱོར་བ་དག་ལ་གཞན་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ལྡན་པ་དང་བསལ་ཏེ་འོངས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཙོ་བོ་ཡོད་དེ་བསལ་བ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ པ་ལ།གལ་ཏེ་འདིར་གཙོ་བོའི་ཡོད་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱང་སྒྲུབ་བྱེད་འགྱུར། །བསྒྲུབ་བྱར་གྱུར་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ བྱེད་དུ་འགྱུར་བའི་རིགས་ཏེ།ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་ཀྱང་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གྲུབ་པར་གྱིས་ཤིག་།གཞན་ཡང་། རྒྱས་པའི་ངག་ཡིན་། ངག་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་། སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་ནི་བསྡུས་པའི་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་། བརྗོད་མ་ཡིན། གང་བསྡུས་པའི་ངག་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་མ་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ཡང་གལ་ཏེ་གང་ ལ་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། གཙོ་བོ་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡན་མིན། །ཤིང་གི་ཤུན་ལྤགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རིགས་གཅིག་པ་དང་ལྡན་པའི་གཙོ་བོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་མ་བསྟན་པ་ལ་ ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆ་ཤས་ཉིད་ལ་ནི་ངག་གི་ཆ་ཤས་ཉིད་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་དག་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར། རག་ཀྱང་། ངག་ཡིན་ཡང་ནི་དཔེ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ངག་གིས་ཤིང་གི་ཤུན་ལྤགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཙོ་བོ་དེ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

胜论派说：为显示于他，有具相及遮诠二种比量。其中具相语事境有五种，以许等差别分。彼具相及遮诠二种结合，应作为显示于他相属。一切支分非因性，以摄入具相及遮诠中故。
其中且如"有主宰，以见遮诠及随行故"，若此中主宰有性是所立者，非也，以不知量境故。已说"非共相境有比量"。
"所立法亦成能立，"
所立法成能立不应理，以无差别故。若非尔，则以"是能烧故"亦应成立声无常。
"广语，"
广大语非理为能立因，以能立是略语故。
"非说，"
彼略语亦非说为因，以能立说一切支分故。于彼未显差别不应了知。
喻若于何显示能立所立者，彼亦不应理，以：
"主宰无随行，"
应知树皮等无同类具主宰。纵许有，于未显亦无随行故是似喻。如是亦无能立义。于所说分即坏语分。
若谓所说无过故，凡显示彼是喻者，非也，以彼所说即有过故，如是：
"虽语，"
虽是语于喻彼即有过，以语不能显示树皮等有彼主宰随行故。

། གཞན་ཡང་ཉེ་བར་འཇལ་མི་རིགས། །ངག་གི་དཔེ་ལ་ཉེ་བར་འཇལ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྲེལ བ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།རྩོད་པའི་སྒོའི་ཕྱོགས་ནི་འབྲེལ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོ་ཉིད། དམ་བཅའི་དོན་དང་འགལ་བར་འགྱུར། །རྒྱུ་གཅིག་པ་རྣམས་ཐ་དད་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གི་ཤུན་ལྤགས་ ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དུ་མ་ཉིད་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁས་མ་བླངས་ན་ཡང་དཔེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཅིག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཀྱིའོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།རྩོད་པ་མེད་ཕྱིར། རྩོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྩོད་པ་མེད་པ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་ནི་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་ཙམ་མ་མིན། ཡོད་པ་ཙམ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བདེ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རིགས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐ་དད་ཤིང་ཤུན་ལས་སོགས་བཞིན། །གལ་ཏེ་དེའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱའོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་རྣམས་ལ་རིགས་གཅིག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་འགྲོ་ཐམས་ ཅད་སྒྲུབ་ཅེ་ན།།མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ལྡན་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ལ་ཡང་སྐྱོན་གདུག་པ་ཅན་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་ པ་རྣམས་ཉིད་ཡོད་དེ།རེ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་ནི་རིགས་གཅིག་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་རྣམས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་དེའི་ཕྱིར། རིགས་གཅིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་དེ་ལྟར་ཡང་མཐོང་སྟེ། གཞན་དུ་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད། །མེད་ པར་ཡང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་སྙིང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན།སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་མ་ངེས་སོ།

"不应比度，"
于语喻不应比度，以无如语应成一性结合。如是于证成主宰有性，分相于一切无相属。
诤门分成仅相属，以说"同因性是异者所立"故。于彼复初：
"违许义，"
说"同因者异"，以于树皮等异性许多因故，是相违许。若不许则有"无喻"过失。
若谓有性先行是所立非一性，以显示"即此故"者，
"无诤故，"
以无诤故亦非果因有性，以如是无诤不应理故。否则非一性，亦非仅有性，说仅有性亦非所立。
乐等类无随行，
"如异树皮等，"
若谓彼类同因性是所立者非也，以于异者无同类性及随行故。
若谓"证一切随行"者，非也，以无喻故，以随无常性及果性等故，以于余具相亦无相属故。
于因亦有不成、相违、不定过失。且不成者，以无同类及随行故。若谓不然，以异者同果故，如是亦见同类随行者，否则：
"无同果性，"
以见勇等同果性随行故。声等无异果彼等，以世间眼等识等亦有故，此不定。

།དེ་ལྟར་གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་ལེན་ པའང་དར་འགྱུར།།ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དེའི་རིགས་སུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རིགས་ཏེ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་སྐྱེས་བུ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་གསུམ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ནི་མཐར་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི། ཕྱི་མིན་གཉིས་ཀར་སྐྱོན་ཡོད་ཕྱིར། །སྤྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་ འཇུག་པ་ཐ་མི་དད་པའམ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་ཀྱང་རུང་སྟེ་སྐྱོན་ཅན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཐ་མི་དད་དུ་འཛིན་ན་ནི་རང་རང་གི་ཡུལ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་གནོད་དོ། །དེ་སྟེ་ཐ་དད་ན་ནི་རིགས་གཅིག་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་གནོད་དོ། །དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་འདུས་ པ་ལས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ངེས་པར་བཟུང་བའམ། ངེས་པར་མ་བཟུང་ཡང་རུང་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལས་གཅིག་ཁོ་ན་རིགས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱེད་ན་ནི།དེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་གནོད་དོ། །ཅི་སྟེ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་གཞན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་རེ་རེ་བསལ་ཏེ་འོངས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ། ཁས་བླངས་ན་ཡང་འགལ་བ་ཉིད། །ཐ་དད་པ་རྣམས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རིགས་གཅིག་ཉིད་ཁས་བླངས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་ལ་འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་དུ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཉིད་རིགས་ གཅིག་དང་ལྡན་པར་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཅིག་ཉིད་གྲུབ་པ་ནི་མེད་ལ། དེ་ཤིང་གི་ཤུན་ལྤགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁས་བླངས་པའི་གཏན་ཚིགས་ ལ་འགལ་བའི་སྐྱོན་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་ཀྱི་འདི་ལྟར།མ་ངེས་པར་ཡང་འགྱུར། ཁས་བླངས་ཀྱང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཤིང་ཤུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལ་ངེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཤིང་ཤུན་དང་གྱོ་མོ་དང་ཁམ་ཕོར་དང་རྒྱན་ལ་ སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་དུ་མ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ།

以下是完整的直译：
"取亦成，"
若谓于取亦应比度同类，以是因果故，而于境声等则不然者。纵使不然，亦应推知补特伽罗有三德，以见彼识最终有喜乐等果故。
若谓应说见外声等有喜乐等果者，彼：
"非外二俱过故，"
彼喜乐等果，或执耳等行无异或异，皆有过失。若执无异则违各自境明显执著。若异则违比度同类。彼非外声等之果，以声是假立于聚故，如形等假立于业等。
又定说或不定说二俱非理，以有过失故。若定说彼比量唯一随类者，则违其杂性。若不定说则无余遮诠，以二俱不定说故，总别二各成遮诠。彼等且是不成性。
"随行，
许亦成相违，"
纵许异者随行同类性，因亦有相违过失，以如是未见多先行者具同类故。于彼树等无成一性，彼亦非树皮等先行，以有树等所取故。
许因不仅有相违过失，如是：
"亦成不定，"
纵许树等是树皮等先行性因有不定过。如是树皮、茅草、碗、饰等一切应具乐等类及多先行。

།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་ཀའོ། །ཡང་གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་ཐ་དད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར། དཔེ་ནི། བསྒྲུབ་ བྱས་འཕངས་འགྱུར།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་གཙོ་བོ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཤིང་གི་ཤུན་ལྤགས་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སོང་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡོད་མིན། དཔེ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཤུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་དག་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་གཅིག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ལྡན་པ་ཡང་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་རིགས་སོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་གྱི་རྗེས་ཐོག་མ་ལས་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་པ་ལ་ གཞན་གྱི་འདོད་པ་སོ་སོར་བཀག་ནས་རང་གི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་བྱ་བ་ནི་བསལ་ཏེ་འོངས་པའོ་ཞེས་གྲག་གོ།།སོ་སོར་འགེགས་པའི་ཐབས་ནི་གཉིས་ཏེ། དཔེ་དང་འགལ་བ་དང་། ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་གི་ ཕྱོགས།གྲུབ་མིན། གཞན་ཕྱོགས་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་རང་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པ་ནི་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལྟར་འདིར་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྟག་གོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་གྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་མ་གྲུབ་པར་བྱས་མོད་ཀྱི། གྲུབ་མིན་ཏེ་རང་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་མི་རྟག་པ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་ཆུ་ཀླུང་གང་བ་ལ་གངས་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོ་སོར་བཀག་པས་ཆར་འབབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི་བཀག་པ་ཙམ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་རང་གི་ ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གངས་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བཀག་པས་ཆུ་ཀླུང་གང་བ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཆར་འབབ་པའི་འཁྲུལ་པ་སོ་སོར་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་ཐོག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་འགེགས་པའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། འགེགས་པའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་མ་ཡིན། །འགེགས་པ་ནི་ཐབས་གཉིས་འབའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག བསལ་ཏེ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如是则首先有因三过。又由于许"一先行之异者"故，喻：
"所立所遣成，"
不应许一切先行主宰性，应配树皮等先行树等。
"彼非有，"
彼喻亦非有，以树皮等异有故，以彼等是一先行所立故。如是应知余支分具相亦应相属。
关于"一切后从初遮诠成"，传说遮诠是遮他宗已摄自宗之事。遮别方便有二：与喻相违及与许相违。于彼：
"非成，"
仅遮他宗不见成自宗。如此处说"以非有身故声常"是不定，仅以此遮他宗不成，然自宗不成，以仅此不成声无常，以于彼亦不定故。
若于河涨，以遮融雪等因而了知降雨因者，此非仅由遮，而是由自性差别。彼由别遮融雪等而差别河涨性。若尔，仅由遮降雨错乱亦应成雷等因。此亦不应理，于"遮他宗方便有二"此中：
"遮因非二，"
遮非仅由二方便，如是亦由显支分不全过故。如是且遮诠相不应理。

།སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱང་རིགས་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་ནི་གལ་ཏེ་མེད་པ་གཏན་ནས་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ ནི་སྐྱེ་གནས་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་ཅན་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།རིགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་དམིགས་པ་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེ་གནས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་གྱི་ཐ་མི་དད་ནི་ འགལ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་གནས་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཐ་དད་མ་བསྟན་པས་རིགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྐྱེ་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་ན་རིགས་པར་ནི་མ་བརྗོད་དེ་ཐ་དད་རྣམས་ལ་རིགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་། ཐལ་བ་བརྗོད་པ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གཅིག་ཉིད་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་འགེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡང་མ་བསྟན་པས་ན་བཟློག་པ་ཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ཉིད་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡང་སྐྱེ་གནས་སྔོན་དུ་མ་སོང་བ་རྣམས་ལ་མ་མཐོང་བས་ན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཉིད་འཐོབ་པར འགྱུར་རོ།།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་ཐ་མི་དད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་དད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་བཟློག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།བསྒྲུབ་བྱ་བཟློག་པ་ལ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་གཅིག་སོང་བ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐ་དད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྗེས་ཐོག་མ་ནི་བཟློག་པ་ལ། །དེ་ལྟར་དུ་གྱུར་ན་ ཡང་རིགས་གཅིག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་གཅིག་སོང་བ་ཅན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་རྗེས་ཐོག་མ་ལས་མེད་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ནི་ཐ་དད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྗེས་ཐོག་མ་ལས་གཅིག་ཏུ་སོང་བ་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཐ་དད་དུ་ ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་།།བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་རྣམས་རིགས་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པར་ལྡན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

"二结合亦不应理。"
云何？首先，关于随行遮诠，若说"以无有无生处故应成异"，此说明无生处先行者应成无异性。不见同类随行亦应增益其相反。
于彼，首先生处先行无异虽相违亦非所许，仅由显示生处先行者同类随行，不应成其颠倒。由未显异亦不应成同类随行。
若谓无过，以无生处故应成一性者。如是说非理，以异者无同类随行故，所说应成何？若谓遮一性一向决定者，不然，以彼亦未显故应得相反。一性一向决定于无生处先行者亦未见，故应得总别性。
杂随行与遮诠二亦应成无异。于彼无一向决定故不应配异。是故仅由未显因不应成其相反。于所立相反则应理。如是，由无异者一先行是一向决定故，应成其相反异。如是亦：
"随后初于反，"
如是，于推度同类者一先行性，随后初无先行等应成异，以非从随后初推度一先行故。于彼亦应成异。彼说由说异者有同类随行故，此应从具相分异。

།སྦྱོར་བ་ཡང་འདི་ལྟར་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བསལ་བ་ཉིད་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ན་ སྐྱེ་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རིགས་གཅིག་པ་ཅན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་རིགས་གཅིག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་རྣམས་གཅིག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་མཐོང་གི་།མེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ན་། དབང་ ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་ཐོག་མ་ལས་བསལ་ཏེ་འོངས་པར་སྨྲ་བ་ཡང་། གཅིག་བསལ་བ་ལ་འདི་མི་རིགས། །དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱོར་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་རྗེས་ཐོག་མས་གཙོ་བོ་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། རྣམ་ལྡན་བཞིན་དུ་ལྔ་ཉིད་མིན། །བསལ་ཏེ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་ཉིད་ནི་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྗེས་ཐོག་མའི་མཚན་ཉིད་ལས་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བཀག་པས་ཀུན་གྱི་རྗེས་ཐོག་མ་ལས་གཅིག་ ཉིད་བསལ་ཏེ་འོངས་པའོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རྒོལ་བ་རེ་རེ་བཀག་པ་ལས། །གལ་ཏེ་རྗེས་ཐོག་མར་འདོད་ན། །རྒོལ་བའི་ལན་ལ་མཐའ་མེད་ཉིད། །བསལ་འོངས་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ མངོན་པར་མ་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མི་རིགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།རྣམ་པར་ལྡན་པ་དང་བསལ་ཏེ་འོངས་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཏན་ཚིགས་བརྗོད་ནས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྩོད་པ་སྒྲུབ་པ་ ནས།མ་གྲུབ་པ་དང་མ་ངེས་དང་། །འགལ་བའི་དོན་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔེར་ནི་བརྗོད་ན་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་མ་ངེས་པ་དང་།བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བ་གཅིག་དང་། གྲངས་ཅན་པའི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བ་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་། མ་གྲུབ་དབྱེ་བ་བརྗོད་མ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱོགས་ གཅིག་ལ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་མ་ཡིན། །དབྱེ་བ་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ཐུན་མོང་མིན་པའང་ཡོད། །འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ཡང་། །ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་ དོ།།འགལ་བ་གཅིག་ནི་མཚུངས་པ་རུ་བརྗོད་དོ།

结合亦如是应理：若遮诠非从一生，以无生处故应成异，应成无同类者，此是其义。如是，见同类相关者是一先行性，非无先行性，亦非自在等先行性。
说随后初遮诠亦：
"于一遮此不应理，"
如是结合不应理，从无生亦不应说随后初从主生。
"如具相非五性，"
遮诠等应配五性。如是从随后初相无相属。如是应配由遮一切他宗故，从一切随后初一性遮诠。
"从遮各诤者，
若许随后初，
于诤答无边，
应成诸遮诠。"
此为中间偈。
是故结合相不相应。此等说不仅数论因不应理，具相及遮诠亦然。
说因已当观似因。于彼首先诤成：
"不成及不定，
相违义是似因。"
如是说。于彼不成等非是相，如举例："以是眼所取故无常"为不成，"以非有身故常"为不定，毗舍师"以从根生故无常"为初相违，数论"因有果，以有生故"为第二相违。
于彼亦：
"不成分别未说，"
彼未显一分不成等多种分别。
"于错乱亦未说，"
当说未分别。
"彼有不共亦，
相违无错乱。"
如我等如实说。说一相违是相等。

།བྱེ་བྲག་པའི་སྤྱི་དབང་པོ་ལས་བྱུང་བ་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདི་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ནི་མ་གྲུབ་ཐུན་མོང་མིན། །འགལ་བ་གཉིས་པ་ནི། མ་ གྲུབ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་།གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྔར་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔར་སྐྱེས་པ་ལས་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཡིན་ཞིང་། སྔར་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཁས་བླངས་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།། འདི་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཟློག་པ་མི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟློག་པ་ཡི་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་། །འདོད་ལ་གནོད་བྱེད་ཀྱང་མ་བརྗོད། །དེ་བས་ན་ཉུང་བར་སྣང་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་ཡང་མི་ནུས་ལ་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། བཟློག་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འགལ་བ་དང་སྐབས་དང་མཚུངས་པ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པ་དང་། དུས་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ ལ་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ངེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་མིན། །གང་ལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་ལས་ཁྱད་པར་རམ། སྐབས་སུ་བབས་པ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲའི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ལ་ཡོད་པ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཡོན་ཏན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཅི་སྟེ་འདི་ལྟར་སྤྱི་ འདི་ནི་སྒྲ་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་འགེགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་འགེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ དང་།དེ་ལས་གཞན་པ་དང་། དེ་དང་འགལ་བ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་དོན་གྱིས་གོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཁྲུལ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་དོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ཁས་བླངས་ན་ནི་དེ་དང་འགལ་བ་ཡིན་པས་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པའི་ལུས་ཅན་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །འགལ་བ་གཞན་ཡང་འཐོབ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འདི་ལ་ ནི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་ཡང་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

毗舍师说"总相从根生是常"，此由见于常无常二者故是不定，非相违。
"一是不成不共，"
第二相违是不成及不共，因为如是从先生而生起时非有，一切亦成立从先生有，而非从先生生起。即使许亦唯于彼有。
此非相违，以不成立相反故。
"相反之因及
害所许亦未说，"
是故显少，既不能摄于彼等，亦不能说非似因，以是相反及能害因故。
正理师说错乱、相违、与处相等、与所立相等及过时等是似因。于彼错乱是不定：
"如是无差别，"
于何不定？于他差别或处无有，如说"声之总别有是二者功德"。若如是此总非声，以遮一向决定故，彼应成所立类性，彼亦是此遮一向决定者。如是亦无差别，如是应知义含于无所立、异彼及与彼相违亦转。
前说非一切错乱。若许宗义则与彼相违故成相违，如毗舍师"以非有身故非能作，如极微"。如是于所观察由违宗义所说成立过。
又得余相违，不仅似因，于此"以是有身故"于不成义有因过，"非能作"有立宗过，以违先许故。

།ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཉིད་གཉིས་ཀར་འགྱུར་ན་ནི། དམ་བཅའ་བའི་ སྐྱོན་དང་འགལ་བ་ཉིད་དག་ཡིན་ཏེ།སྦྱོར་བ་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཅིག་ཅར་དུ་འགལ་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ཡང་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ལ་རག་མོད། གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོའི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་འདིའི་ཆོས་གཞན་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་ ན་ནི་དེར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་ཡང་། དེ་བཞིན་མིན། དེར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་བཞག་ནས་ཕྱོགས་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་གཞན་ཉིད་གཅིག་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་ཆོས་གཞན་རང་དབང་ཅན་དང་གཞན་དབང་ལ་སོགས་ པ་ལས་ཡིན་པས་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་དཔེར་ན་མདའ་བསྣུན་ནོ་འདིའི་བསྣུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།གང་འདི་ལ་གྲངས་ཅན་གྱིས་ནི་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །གཙོ་བོ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡང་ བསལ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཐ་དད་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ནི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་འོན་ཀྱང་། དེ་བཞིན་མིན། དེ་ནི་ཁོ་ན་ཞིག་སྒྲུབ་པའི་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བཟློག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་སྐབས་སུ་བབ་པ་དེ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་འགོད་པ་ནི་སྐབས་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བདག་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡང་ལུས་ ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་བདག་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར།མ་ངེས་པར་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྟག་པ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ལུས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཅི་འདི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ ཏེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཞེས་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་མ་ངེས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲུབ་བྱ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་སྟེ་རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ཡང་སྒྲ་ལ་ རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་།མ་གྲུབ་མིན། གང་དེར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། འོན་ཀྱང་འདིར་དཔེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ།

若彼成不成及相违二者，则是立宗过及相违，于结合二者同时相违，彼亦诽谤另一作者。虽如是，若如作者结合由相违性显示此之余法，则于彼亦应说不成，立宗过亦：
"非如是，"
于彼由宗义安立不成义后，不可说余与宗相违过。作者于余法自在及他缘等故无相违等，另一结合如"射箭，此射"。
于此数论如是说："主非因，以非有心故。"于彼亦遮非异于主故是不共之不定。若说异差别则成相违，然：
彼唯是成立相违，以成立相反故。非由违宗义故。
为决定所属处而安立是与处相等，如"我是常，以非异身故。"于此亦由非异身性非我行，如是：
"成不定，"
因如是见常如虚空等及无常如瓶等二者皆非异身性故，观察此是常耶？抑或无常？是故此不应异于不定。
由无别于所立而成立故与所立相等，如"声常，以非所触故，如觉。"于此亦由声成立非所触因故：
"非不成，"
彼因非不成。由无别于所立性故成与所立相等，然此喻成与所立相等。

།གཞན་ དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དཔེ་གང་ལ་བསྒྲུབ་བྱས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་ནི་གཞི་མཐུན་པ་རྣམས་འབྲུ་མང་པོ་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁས་བླངས་ནས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་མ་ གྲུབ་པ་སྟེ།འདི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་དཔེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ལྟར་ངག་འདུས་པ་ལ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞེ་ན། ཆོས་གང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དེ་ཆོས་ཅན་ལ་མ་གྲུབ་པའམ། རྒོལ་བ་དང་ཅིག་ཤོས་ལས་མ་གྲུབ་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་ཡང་ངོ་། །དུས་ལས་ནུར་ནས་བརྗོད་པ་ནི་དུས་ལས་འདས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། ། འདི་ཡང་མ་ཚང་བ་བརྗོད་པའམ། ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་རུང་ཕྱིས་གཉིས་ཀ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་མ་ཚང་བ་བརྗོད་པ་ལྟར་ན་ནི་དེ་ཉུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་ཡིན་པས ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གནས་སུ་ཡོད་བཞིན་པ་དེ་ གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། མ་གྲུབ་པ་དང་། མ་བསྟན་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལས་སོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།མ་གྲུབ་པ་ནི་རེ་ཞིག་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དཔེ་ལ་མེད་པའམ། མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནིའམ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟག་པའི་སྒྲ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་དཔེ་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུ་འགལ་བར་འགྱུར། གྲུབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ལས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་འབྲེལ་བའི་དུས་ན་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།རྭ་ཅན་ཉིད་ནི་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པར་བྱས་ནས་དེ་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་རྭ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་རྟའམ་བ་ལང་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

另有思维：于何喻所立未作差别之因，彼与所立无差别，如是正确观察思维者是共基诸多义。非于一切得。虽许因不成，此非与所立无差别之喻，然如是于合语。是故不仅不成，亦是似因。
若如是，凡法示为因性，于有法不成，或于诤者与他者不成，或疑惑亦然。
过时而说是过时，如说"声无常，如瓶"时说未说因，而说"以所作故"。此亦是说不全或为决定义而后说，然二者后皆不配似因。何故不全成立所立？
若如说不全，则由少故是不全，以非有故非似因。若为决定义而后说，则如是由因相应理性成立所立，非似因。因有于因处，彼非似因相故，此非似因性。
毗舍师说似因有三：不成、未显及非有疑惑之因。不成首先非似因。如是于喻无或不成义亦然，为因义，此是"或"之分别词。如是则于喻极成。
若说所立性不成，如是则于因义成相违。应从成先行显示，于此于相属时极成应说。非有非无亦非疑惑。以有角性成故成已于彼举例："若是有角则是马或牛之一"。

།ཅི་སྟེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཡིད་གཉིས་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ནི་མི་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཙམ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་མེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྭ་ཅན་ལས་ནི་རྟ་མ་ཡིན་གྱི། ཤེས་པ་སྐྱེའི། དེའི་ཤེས་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བཟློག་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོགས་པ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐེ་ཚོམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མ་ཚང་བརྗོད་པ་ཡིན། རྭ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྟེ་ དཔེར་ན་རྫས་དྲུག་ལ་རྣ་བས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པ་སྟེ་ཡུལ་དུ་མ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ།།གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཀ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྤྱི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བསྒྲེང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་མི་རིགས་ཏེ་གང་བཟློག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །རྫས་ གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དུ་མི་འགྱུར་ཆུག་ནས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཐམས་ཅད་ལས་ལོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཀུན་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་གཞན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པའི་ མཐའ་ཅན་དུ་མ་བརྗོད་དོ་།ཇི་སྐད་དུ་ས་ལ་སོགས་པ་འདུས་ནས་ལུས་པོ་བརྩམས་པར་བརྗོད་པ་ལ་ཅི་རང་རང་གི་རིགས་སུའམ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྔའི་རྟགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་མི་མཐུན་གྱི་རྩོམ་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་མདོ་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་ ཆོག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འདིར་ཡང་སྤྱིར་མངོན་སུམ་པ་ལས་ཡང་ཨུཏྤལའི་དཀར་པོ་ལས་ཡོན་ཏན་ཉིད་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཉིད་རྣམས་ལ་ངེས་པར་མཐོང་གི་ཐེ་ཚོམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྤྱི་དེ་མངོན་སུམ་པ་ཉིད་དུ་ ཐེ་ཚོམ་ཟའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་ཉུང་བ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡང་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ལ། གང་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་བརྗོད་པར་མ་བྱས་པས་ན་དེ་ལྟར་ཉུང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་སྒྲ་ལ་ མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མིག་གིས་གཟུང་བྱ་མ་བསྟན་ན་ནི་ཡུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་པའི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་དཀའོ། །གཏན་ཚིགས་གཟུགས་བརྙན་དང་བཅས་པ་ བརྗོད་ཟིན་ཏོ།

若说非有因是非有，疑惑因成疑惑，首先非非有因，仅非有不能了知。如是仅非有不能成知，然是相反。于彼从有角生非马之知，彼知非是。是故由成立相反故是相违。
疑惑因应说为疑惑。说不全，"以有角故是牛"，彼等非疑惑因，如是亦不共，如六事是耳所取性，彼于一切无有，多境是疑惑因。
若说由见于二差别故彼是总性，如举起，彼不应理，凡无相反者如是显现。由具一事故不成疑惑，于谷等是疑惑。此由不可能离一切故。是故于一切相不说余疑惑因即不共性。如是不说多相违及不定边际。
如说地等和合造身时，为各自类耶成疑惑，以见五相故，及遮异类造故。说疑惑经仅此不足。
于此亦由总现量，从白莲花于功德性、所依性及无功德性等决定见，非疑惑。是故不应说凡非遮除因之总于现量性起疑惑，彼是少性。
若又无有因是无，疑惑因是疑惑，凡于所立起疑惑及未说，如是说少。如有谁于声成立无常，未显眼所取则于境成疑惑，如由烟等性成立火等。如是毗舍师似因难成。
已说具影像因。

།ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།ཚུལ་གསུམ་རྟགས་ཤེས་བརྗོད་པ་ལས། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་ལེགས་གནས་པའི། །ལྷག་མ་ཚུལ་གཉིས་སུ་གྲགས་པ། །དཔེ་ཡིས་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད།། རྟོག་གེའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་གོ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཉིད་ལྷག་མ་ནི་སྦྱོར་བ་ལ་མ་བརྗོད་པས་དེའི་དོན་དུ་དཔེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི རྟགས།།བསྒྲུབ་བྱ་མེད་ན་མེད་ཉིད་གང་། །ཆོས་མཐུན་ཅིག་ཤོས་དང་བཅས་གཉིས། དཔེ་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོའོ་། །གང་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆོས་མཐུན་པ་ནི་རེ་ཞིག་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་གང་རྩོལ་བ་ ལས་བྱུང་བ་དེ་མི་རྟག་པར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་རྟག་པ་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བར་ནམ་མཁའ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཆོས་མཐུན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་མི་ རྟག་གོ་ཞེས་བསྟན་ན་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་མེད་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་དགག་ཅིང་དགག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་མཚན་ཉིད་མེད་ལ་ཡང་། །དེ་ལྟར་སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན་ པར་དགག་པ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ནི་མེད་དགག་གི་དགག་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པ་ཆོས་མ་བླངས་པར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། གལ་ཏེ་ཡང་ཅི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་གཅིག་བརྗོད་པས་གཉིས་པ་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་རྒྱུ་གང་ གིས་ན་ཡིན་ཏེ།གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་ནི། བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་བསྟན་པར་ནུས་ཀྱི་བཟློག་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བུམ་པ་དཔེར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གཏན་ ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་གཏན་ཚིགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།བརྗོད་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པ་ནི་གང་བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱིས་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་གི་དོན་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།

这是《量理集论》中"为他比量品"第三章。
从说三相因知，
善住宗法性，
余二相所知，
由喻而显示。
在诸论理论著中，唯宗法性为因之结合而闻名，如以"此是所作故"令知声无常。余相未说于结合，为此应说喻。
随顺所立因，
所立无则无，
同法与异法，
二喻应显示。
随顺遍行，"凡"字应说。同法如"声无常，以所作故"。若凡从功用生者见于瓶等为无常，如是于异法亦见常法非从功用生如虚空，于此亦应说由能立门成立所立。
若于同法必定显示"凡从功用生者无常"，则异法亦必定显示所立无则无，即显示因于所立无则无。
非遮及遮遣，
如是无相亦，
如是前者为非遮，后者说为无遮之遮。如是则不取常法而成异法喻。
若说何因由说一具所立之因，第二于所立无则因无，因无非所立无耶？如是唯于同品有因，能显于所立无，非由相反。
若如是举瓶为喻，则如因具所立，所立应具因耶？非也，以不应说故，以瓶应说为随顺所立者所作性之差别故。显示语义是决定显示之主要义。

།གཞན་ཡང་། མ་བྱས་པ་ལ་རྟག་པའམ། །འཇིག་པ་ལས་འཛིན་འབྲས་ཉིད་དུ། །འདིར་ནི་རྗེས་སུ་བརྗོད་བྱས་ནས། །མ་ཁྱབ་འདོད་མིན་མཚུངས་རྗེས་འགྲོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་གང་མ་བྱས་པ་དེ་རྟག་གོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམ་མ་ བཅས་པའི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་གང་མི་རྟག་པ་དེ་བྱས་པའི་ཞེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཁྱབ་པའི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གློག་ལ་སོགས་ པ་རྟག་པ་ཉིད་དང་།བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱོན་དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་མོད། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱའི་གོ་བར་བྱེད་པའི་རྟགས་ཁྱབ་པར་མི་སྟོན་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་ པར་མི་བྱའོ།།དེ་སྟེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡིན་ན་ནི་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན། དེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིའི་ གནས་སྐབས་སུ་ནི་དོན་གྱི་ཤུགས་ཁོ་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་སྦྱོར་བ་ནི་མི་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་དཔེ་གཉིས་ཀ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཁྱབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་ མེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འདི་སྐད་དུ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྟགས་ཆོས་མཐུན་པ་དང་བཅས་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་འགེགས་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་གྱི་དོན་འགོག་པའི་དོན་དུ་ནི་མི་འགྱུར་ ཏེ།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་དང་གཉིས་ཀ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྷག་མ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཅེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཅེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་པ་ལ་མེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་མེད་པ་ཡིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ འདིར་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་མེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

非作于常性，
或灭为果性，
此中随后说，
不遍非许同随行。
若由同法门说"凡非所作者是常"，则将以非所作性成立未许之常。如是由异法门说"凡无常者是所作"，则如是亦将成立无常为所作性。不遍之从功用生性有彼等因过，如闪电等是常性且从功用即生，此为过失。
纵使有此过失，若不显示能令了知所立之相遍，则由于于异无常亦有故，不应说"所立无则无"。若仅是有事，则瓶之无常性亦应无从功用生则不生，故不应说此显示依外境性。应说遍性之因随成所立。
于此情况下，唯由义力说所立无则因无，故不作异法喻之结合。若时结合二喻，则显示仅于异品有，遍则显示所立无则无，故不应说此亦显示能成立所立之相及同法。
如是亦成为遮遣因随成所立之义，非成遮遣义，以说"于同品有及二者"故。此中应显示余因，以宗法已由因性显示故。
若说应必定取义唯于同品有，则如是由"唯于同品有"，将成为遮遣异品无同品性之义。无于彼无即无于无性，非于异品无我等。如是此中亦唯于所立无则无，于余则非。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་བྱ་གོ་བར་བྱེད་ན་ནི་རག་ན་གཏན་ཚིགས་དུ་མ་འགལ་བ་དང་མི་འགལ་བ་སྟེ། ཡོད་བཞིན་པའི་འགལ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་འཆད་པ་དེ་དག་ཉིད་གང་འཆད་པར་འགྱུར་ བའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བརྗོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་རྟག་པ་ལ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱའི་གཞན་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ རྩོལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མི་རྟག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་རྟག་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྟན་གྱི་བཟློག་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྟག་གོ་ཞེས་མ་ཡིན་དུ་ཆུག་།འདིར་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བྱས་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་གཉིས་ཀ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །རེ་རེར་བརྗོད་ པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་བརྗོད་ཀྱི། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་ངེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །ཅི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་དཔེའི་ཚིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ ནམ།འོན་ཏེ་གཞན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཐུན་མོང་དང་ནི་ཁྱད་པར་ཉིད། །འགལ་བའང་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །རེ་རེར་གཉིས་ཀ་མ་བརྗོད་ན་། །དེས་ན་དཔེར་བརྗོད་གཉིས་སུ་བྱ། །གལ་ ཏེ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་ན་དེ་མེད་པ་ལའང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐུན་མོང་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་སུ་དོགས་པ་སྐྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རིགས་ལ་ཡང་མེད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཉིས་ཀ་རྗོད་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འགྱུར་ལ།རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་གཉིས་ཀ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འབའ་ཞིག་ཏུ་ཅུང་ཟད་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ རུང་བ་གཅིག་བརྗོད་པས་ཀྱང་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྒྲ་བཞིན་དུ་དོན་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གིས་གཉིས་ཀ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་གཉིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

若异品能令了知所立，则因有多相违与不相违，将导致现有之相违及所说因性，即将成为所说同法喻之不定性。
其中，应显示无身性于常无有是从有事，非从异及相违性无事。如是作已，"非从功用生"是由从功用生及无常性随系故，应显示由无常无则因无。异法喻非有于常。显示无性为因，非相反。
"以非所作故是常"不应许。此中虚空等由许为常性而成立非所作性。如是则不应说对治品之相违及不定二者，非各别说，以将有此过故。如是则随顺世间结合而说，非如所立法之因相，以将成不定故。
又，二相皆是喻语所成耶？抑或唯一异性耶？说由是因故即是二相。若非如是：
共相及差别，
相违亦成能立，
各一不说二，
故应说二喻。
若唯说同法，则于彼无亦有故生共相因疑。若唯说异法，则于所立类亦无故成不共。若二者皆不说，则于彼不成于同品，成于异品故成相违。是故必定应说对治品之相违及不定二者。唯一者将成少分成立。
由说任一亦成能立，以如声了知二义故，由任一显示二者故，由义力说二者。

།དོན་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་ཡང་རིགས་པ་དེ་ཉིད་བལྟའོ། །གང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ རྟགས་འདི་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱས་ནས་གཞན་ལ་དེའི་རིགས་ཡོད་པ་དྲན་པར་བྱས་ཏེ་།མེད་པ་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་གི་ངེས་པ་བཞིན་གཞན་ལ། །ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པ་ཡིས། །ཕྱོགས་ཆོས་ཉིད་དང་འབྲལ་པ་ དང་།།བསྒྲུབ་བྱ་བརྗོད་བྱ་གཞན་རྣམས་སྤངས་། །འདི་ལྟར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དང་། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་དཔེའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་དོན་ དུ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་དོ།།འདི་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཞན་གྱི་ཤེས་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ནི་འདིར་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་དཔེའི་ ཚིག་ཀྱང་ལོག་པར་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྟགས་ཀྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་མི་བརྗོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེ་ནི་རྟགས་ལས་ལོག་པ་རུ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་སྟོན་ པའི་ཕྱིར།།ཉེར་འཇལ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་མིན། །མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་རྟགས་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་པ་དེས་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལྷག་མ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དཔེའི་ཚིག་དོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི། རྟགས་ཀྱི་ འབྲེལ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།།གལ་ཏེ་དཔེར་བརྗོད་གཉིས་ཡིན་ན། །དཔེ་ནི་ལོགས་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱིས། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཕྱོགས་ཉིད་ཙམ་བརྗོད་ནས་གཏན་ཚིགས་ལྷག་མ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དཔེའི་ཡན་ལག་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏ་ ཏེ།ལོགས་ཡིན་འཇིག་རྟེན་དང་མཚུངས་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཞིན་དཔེ་གཏན་ཚིགས་དང་མ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་ནི་དཔེ་བརྗོད་ལ། །ཆོས་མཐུན་འབའ་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་པས་ནི་སྦྱོར་བའི་དཔེ་བརྗོད་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་འབའ་ ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་སྤངས་ནས། །བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་སྦྱོར་བ་ལ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཉེར་འཇལ་ཙམ་པོར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་བས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཉེ་བར་འཇལ་བ་ཙམ་བསྟན་པ་ཡིན།དེ་བུམ་པ་བཞིན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།

于推度义时亦当观察此理。对于所推度者，确定此相后，于余处忆念有其类，由无则无性自生决定。因此：
如自决定般于他，
欲生决定者，
宗法性相连，
舍所立所说余。
如是，因语是为显示宗法性。喻语是为显示其随所推度及无则不生性。说宗语是为显示所推度。此推度支分更无他者。故此中遮除他所欲知等支分之结合及总结。
若谓如是则喻语亦不当错得，以显示为因义故，此亦应成如结合不说。然非如是：
喻非异于因，
所应说非别，
以显因义故，
如结合非无义。
由说三相因之所立性及因语，故喻语有义是为显示因之余相。如是则：
为成立因系，
若二喻所说，
喻应成一分。
若因语唯说宗性，为成立余因故作喻支分。然亦非如是：
分别则同世间。
如是则如世间喻成与因无关。
彼等于喻说，
唯说同法性。
世间于结合喻唯显同法，如说"以所作故"。
舍能立所立，
成立所立因。
如所说此于结合中无。
如是唯成比度。
如是由结合未说为因义故，唯显示于所立之比度，如"如瓶以所作故无常"。

།ཅི་སྟེ་ཡང་ཆོས་མི་མཐུན་པས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་དེ་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་མི་མཐུན་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་བསྟན་ པར་མི་ནུས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡང་། ཉེར་འཇལ་ལྡོག་པ་མིན་ཆེད་དུ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་དེས། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་སྟབས་གཅིག་སྟོན། །དེ་ལ་ཡང་རྟག་པར་མ་བྱས་པར་མཐོང་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པས་མ་བྱས་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པ་ཉིད་དག་ སྟབས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པོར་འགྱུར་རོ།།བཟློག་པས་ནི་རྟག་པ་དང་ཉེ་བར་འཇལ་བ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དཔེ་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཉེ་བར་འཇལ་བ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ་འཇིག་ རྟེན་པ་བཞིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་མ་སྨོས་ཀྱང་འཇལ་བ་སྨོས་པ་དེ་ལས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་། ལྡོག་པ་རྣམ་པར་བརྗོད་པ་ན། །བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སམ། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཡང་རུང་། མཚུངས་སྟོན་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ཡང་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཡང་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྒྲའི་ངེས་པར་བསྟན་པ་མ་གྲུབ་ཡང་ངོ་།། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་མི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཙམ་ཉེ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་དེ། དེས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པ་ཉིད་ལོག་པར་ཉེ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་བསྒྲུབ བྱའི་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་པའི་ལྟ་ན།མི་རྟག་སྟེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པའི་བྱས་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒྲུབ་བྱ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དམ་བཅས་པའི་དོན་དང་ཡང་འབྲེལ་ བ་མ་ཡིན་ཏེ།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཙམ་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་འཇལ་བའི་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལས་ལོགས་ཤིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ ན་ཡང་།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་གཏན་ཚིགས། །ཡིན་ན་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡང་འགྱུར། །གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་བརྗོད་ལ་མི་འགྱུར་ཞེས། །འདི་སྙམ་དུ་ཡང་ཆོས་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་གི་དཔེ་རྗོད་པར་ བྱེད་པ་དེ་ལས་འཁྲུལ་པ་ཅན་གྱི་གོ་སྐབས་ཡོད་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若谓由异法说能立所立性，则不然。异法亦不能显示成立所立之因性。因为于彼亦：
为非比度相违故，
异法之结合彼，
从异品同时显。
于彼亦，世间显示"见常为非所作"，即成为同时显示非所作性及常性。相违是为遮遣常及比度。如是此中若离因义而说喻，则将唯说比度，如世间。
若谓虽不说因，由说比度亦能随取所立。则不然。于彼亦：
说相违之时，
成立所立因，
或彼差别性，
相等无穷尽。
若如是作比度，则如"如瓶以所作故无常，声亦然"，亦将说显示瓶无常性。声之决定显示亦未成。
若谓"如瓶等无常，非如虚空常"，唯作所立之比度，故显示从虚空等返遣所作性。不然。若作所立差别之比度，说"无常如瓶等"，则亦将说从毛毯等返遣之所作性。非具一切所立相，亦非系属所许义，以唯许无常性故。如是比度义于一切处皆不应理。
若谓因唯是宗法性故，喻应异于因义。然则：
若唯宗法性，
为因亦成似。
似因亦将成因。
说二者不成。
思惟唯说同法喻，由此有似之机会，以于异品亦可有故。

།གང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་གཉིས་ཀ་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ནི་གང་ཡང་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ ཉིད་དེ།དགུ་ཡི་ནང་ནས་གཉིས་སྲིད་དོ། །ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དགུ་ལས་དང་པོ་དང་ཐ་མ་གསུམ་པ་གཡས་ཕྱོགས་ན་མོའི་དཔེ་གཉིས་ཀ་བརྗོད་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ཅན་དུ་ཡོད་པར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བསྟན་ཏོ། །གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱ་གཉིས་ཀ་མེད། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་མེད་མ་ བྱས།།རྗེས་འགྲོ་ཕྱིན་ལོག་རྣམ་པ་གཉིས། །ལྟར་སྣང་རྗེས་འགྲོ་མེད་པའང་ཡིན། །དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་སྒྲ་རྟག་སྟེ། རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ནི་ལས་བཞིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་མེད་པ་ནི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་པ་ནི་དཔེར་ན་གང་མི་རྟག་པ་དེ་རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བའི་ལས་བཞིན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནམ་མཁའ་བཞིན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ནི་འབྲེལ་ན་དེའི་ཆོས་སུ་གྲུབ་པ་སོ་སོར་བརྗོད་དོ། །ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ རྟག་པ་ལ་ཁས་མི་ལེན་པ་ལའོ།།ཆོས་མི་མཐུན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་བརྗོད་དོ། །གཏན་ཚིགས་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྟག་པས་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་ བ་སྟེ།བུམ་པ་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན་གཉིས་ཀའི་དཔེའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གིས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེས་དཔེ་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ཡང་། རྟགས་མེད་སོགས་ དང་དཔེ་མེད་དང་།།རྗེས་འགྲོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས། །འབྲེལ་པར་མ་བསྟན་པ་ཡི་ཕྱིར། །ཉེར་འཇལ་འབྲེལ་བ་ཅན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །རྩོད་པ་བསྒྲུབ་པ་ན་དེ་དག་གི་འབྲེལ་པ་ངེས་པར་སྟོན་པ་ནི་དཔེ་སྟེ། གང་གི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ པ་ལྟ་བུའོ།།གང་གིས་འབྲེལ་བ་མི་སྟོན་པ་ནི། གང་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། བསྟན་པར་བྱ་བ་དཔེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཙམ་གྱིས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

若唯说异法，则成不共。若说二者，则皆不可能。对此亦有，九中二可能。从宗法九相中，第一、最后及第三右方女性喻，虽说二者亦可能有似。示喻：
因与所立二俱无，
异品无非作，
随行倒转二，
似随行亦无。
其中无因如"声常，以非所触故，如极微"。无所立如"如业"。二俱无如"如瓶"。入异品如"凡无常者非所触，如所见业、如极微、如虚空"。彼等于所立法相连时，别说成为彼法。于不许虚空等常者。彼等异法未说任何随行。唯因应显示与彼所立义之异品俱有，如"从功用生故无常性，常故非从功用生，如瓶与虚空"。如说："于一成立即为二喻"。由彼等说二俱有性二及倒转随行为似喻。此中亦：
无因等及无喻，
随行倒转等，
由未显系故，
比度非有系。
此为中间偈颂。于成立诤论时，显示彼等决定系属为喻，如说"如瓶"。不显系属者，如"凡从功用生者是无常"。如是亦"如瓶"不应理，以所显非喻故，以仅此未显无则不生性故。

། གཞན་ཡང་། དེ་དག་གི་ཞེས་བརྗོད་མི་བྱ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་བསྒྲུབ་བྱ་ཉིད་མིན་ཕྱིར། །མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་ཉིད་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་པ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་འབྲེལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆོས་མཐུན་ཙམ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །རྒྱུ་བར་སྟོན་པ་ཡང་མ་ཡིན། །མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མི་འཁྲུལ་བ་བསྟན་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དོན་གྱིས་གཞན་ཡང་བརྗོད་ཅེ་ན། །འདི་ལྟར་གང་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོག་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་མཆོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡང་། དེ་ལྟར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་བརྗོད་མི་བྱ། །དོན་གྱིས་གོ་ན་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ན། གཏན་ཚིགས དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་གི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ།ཡིད་མི་འབྱུང་གི་འབྲེལ་བ་དེ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ན། །བསྒྲུབ་བྱ་མ་བཟུང་འགའ་ཡོད་མིན། །འདི་ལྟར་རྟག་པ་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་ བ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་གྲུབ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་དོར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ནི་དེ་ཡིས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །དམ་བཅའ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི། །དེས་དེ་རྟག་པ་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པ་འདིས་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱས་པ་མེད་དོ། །སྒྲུབ་ པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་།།མི་འདོད་པ་ཡི་རྟག་པ་འཐོབ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་དང་། རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་དག་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟག་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་དང་རྟག་ པ་དག་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་རྟག་པ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་བཞིན་དུ་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་རྟག་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་ཏུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལ་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་གིས་འབྲེལ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

又不应说"彼等"。若问何故？因非互为所立故。若无则不生关系二者皆有，则如说"以从功用生故无常"，亦应说"以无常故从功用生"。故应说因自显示与所立相系。
非唯由同法，
共同显示行。
仅依无常不能显示因之不错乱。
若谓义含显余，如是说"凡从功用生者无常"，由义力于分别中显示无者。如是则：
如是不应说异品。
若由义理可知即是所立已成，则此因与异品无则不生关系有何用？
无则不生关系，
由异品显时，
无有未取所立。
如是由成立"常非从功用生"而显示从功用生性于无常性成立者，全无舍弃。
若问何故？
由彼成立余故。
非所许性者，
由彼常非从功用生性成立故，此成立从功用生无常全无所作。
由显示成立，
亦得不欲常。
若如是显示常性与非从功用生无则不生性而成立，则必须许常。非从功用生与常亦成互为无则不生。如说"常非从功用生"，则"非从功用生是常"亦应如是，以显示彼异品互相系属故。如是亦非所欲，以彼异品无无则不生关系故。由于二者皆无无则不生关系故，不应说彼异品关系。

།འདི་སྐད་དུ། བློ་ཉིད་དང་བུམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ནི་དཔེ་ཞེས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ།འདིར་འབྲེལ་བ་ཙམ་བརྗོད་པའི་དཔེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཡིན་པ་དེས་ན་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་རྟག་པ་དེ་རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་དཔེ་ལྟར་སྣང་ བའོ།།རེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་པ་ཉིད་ནི་དཔེའི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གཅིག་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ནི་དཔེའི་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ ཆོས་དང་མཐུན་པ་ལས་ཆོས་དེ་རྟོགས་པའི་དཔེ་དཔེར་བརྗོད་པ་དང་།དེ་བཟློག་པ་ལས་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལས་དཔེ་ལོགས་ཤིག་པ་ཡིན་ན་ནི་དཔེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ བཞིན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་མི་རྟག་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དཔེར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མཉན་བྱ་ཉིད་དག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དཔེས་སྔོན་དུ་ཁྱད་པར་ དུ་བྱེད་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་།ཆོས་དང་མི་མཐུན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། གོ་བྱེད་དུ་དེ་མཐོང་མ་ཡིན། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་མ་སྨོས་པའི་དཔེས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་དེ་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ། །ཇི་སྟེ་ཆོས་དེ་ རྟོགས་པ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་།གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་དོན་མེད་འགྱུར། །གང་འདི་ཆོས་དེ་རྟོགས་པའི་དཔེ་དག་གོ་ཞེས་གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་འདི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དོན་མེད་པའོ་ཞེ་ན་ཆོས་དེ་རྟོག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་དང་དེ་བཟློག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་འཐོབ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཏེ་རྟོགས་པ་ཉིད་ནི་མེད་དོ། །དཔེ་སྨོས་པ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དོན་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་པས་བཏགས་པའི་བློ་དང་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་ཆོས་དེ་རྟོགས་པ་ཉིད་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་ན་དེ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如说"如觉性、瓶性等未成义为喻"者，此中由仅说关系为喻故，为成立决定显示，故不应成似喻。如说"凡常者非所触"，此为似喻，不能显示非所触性与无则不生性。已说一性非喻过。我已说一性未成义非喻之决定。
正理派说："由与所立法相顺而了知彼法之喻为同喻，由相违而了知相反为异喻。"若喻异于因义，则不应说喻随系于因义。如是"以所作故无常，如虚空"亦应成喻。故与所立法相违及相顺，于有性、所闻性等亦有。
又若喻先作差别，则取与所立法相顺及相违。
不见彼为能了。
未随外境后说之喻，于所立法为所了，如是亦不成为了知彼法性。若了知彼法性后由因等作差别，则如是：
说二者成无义。
说此二为了知彼法之喻，则成无义。
若问何故无义？由了知彼法性即得具同法义之所立及相违法，此外无余了知彼法性。说喻亦说已成彼法具足，是与世间假立觉不相顺之喻。首先了知彼法性不应理，以由差别故，一切支分之所立法了知性为差别，故不能得彼。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་གཅིག་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་ པའམ།ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་དེ་རྟོགས་པ་ཉིད་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ལས་ཆོས་དེའི་ཞེས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཉིས་ཀ་ལས་ཆོས་ ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་སྨོས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དཔེ་ལས་དོན་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ངག་གི་དོན་མཇུག་བསྡུས་པ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། ། འདིར་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐུག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དཔེ་སྨོས་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ལས་གྲུབ་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པོ། ། གཞན་དུ་ན་འདིར་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེར་བརྗོད་ལས་གང་གྲུབ་པ་དེ་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཆོས་དེ་རྟོགས་པ་ཉིད་དཔེའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གླེང་བརྗོད་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་དང་སྦྱར་མི་བྱ། །རང་གི་སྒྲས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་།ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་སྟེ། དེ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་གང་གིས་གང་གི་གང་ཞིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་སྦྱར་བར་མི་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། དཔེར་བརྗོད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བའི་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་ཆོས་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ།།བུམ་པས་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་བུམ་པའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོའི་འབྲལ་བ་ལས་ཡིན་གྱི། ཆོས་གཞན་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲུབ་བྱའི་ ཆོས་དང་མཐུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གཉིས་པོ་ཡང་དོན་གྱི་དཔེ་བརྗོད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་ཆ་ཤས་ཉིད་ཉམས་པ་ཡིན་པས་དཔེར་བརྗོད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བརྗོད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི། །དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཉེར་སྦྱོར་བ། །བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཞེས། །ཉེ་བར་སྦྱོར་ བ་རིགས་མ་ཡིན།།འདི་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱས་པའི་སྤྱིའི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའམ་དེའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

正因此故应说一性，由从与所立法相顺或相违亦成就彼性，而无余了知彼法性故。若谓"从与所立法相顺而彼法"即是所立法之有法之意，则如是从二者成为有法，而非由说了知义。
若汝谓由具所立及能立法之喻为义，则已说由具二法亦不能从语义结论了知所立义。此中亦说由能立度量于所立法无穷尽。说喻之果亦非为成就已成法，何故？由从他成故，从遮遣果之因亦如是成。否则此中从同法喻说所成就者非为果。
他人则论说了知彼法性为喻之喻说。对此亦：
不应系所立法。
由自语于与所立法相顺及相违，未见为能了知故。何者由何于何不应系所立法？于此"从同法喻说"中，不应由喻说之所作性等与所立法相顺相系。
由瓶之所立所作等同法，是从瓶之所立法了知性之作用与作者关系，而非由有性等余法与所立法相顺。二语亦由显示为义之喻说故，语支分性坏，故喻说亦不应理。
依于喻说，
如是相应用，
于所立亦如是，
相应用不应理。
此中亦"如是"之总相应用或彼差别皆不应理。以不能显示一切之总故。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ལ་རེ་ཞིག་བྱས་པ་ནི་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྦྱོར་གྱི། ནམ་ མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མ་བྱས་པའོ་།།མི་སྦྱོར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི། སྤྱི་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་བརྗོད། །སྤྱི་ནི་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲའིའོ་ཞེས་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་ པ་ཉིད་གྲུབ་པ་ཞེས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཉེ་བར་མི་སྦྱོར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་སྤྱི་ཉིད་ལན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་བྱས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ལ་བྱས་པ་འདི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ གང་གི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་རང་ལ་བརྟེན་རྗེས་འབྲང་། །རང་ལ་བརྟེན་པར་ངེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་སྒྲ་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་མེད་དོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མ་བྱས་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་དགག་པ་གཉིས་ཀས་བྱས་པ་ཉིད་འགེགས་པ་ཙམ་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི། གཏན་ཚིགས་དེའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱས་པ་ནི་མི་འགེགས་ཀྱི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བའི་རྟག་པ་འགེགས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མ་བརྗོད་པའི་བྱས་པའི་སྤྱི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དང་གི་སྒྲ་སྨོས་པས་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་ན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ་མ བྱས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྟག་པ་ཉིད་དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་མི་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་ཡོད་པ་ གང་གིས་འགེགས་པར་བྱེད།ཅི་སྟེ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་རྟག་པ་ཉིད་འགེགས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཁྱད་པར་སྒོ་ནས་ཀྱང་དེར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པ་མ་བརྗོད་པར་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྟེ་དེ་ཆོས་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་འགེགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མཉན་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ།

若谓如是亦于彼首先配说"所作如瓶"，而不配说"如虚空等非所作"。对此：
总说为因性。
由说"以所作故"此总即已说，因与"声之"相系故。喻与所立义非一性，如是不配近外境"无常性成就"。若非如是，则无差别之总成为答。
若谓于所作性成就中配近差别说"此所作如瓶，非如毛毯等"。此亦不应理，何故？
差别依自随行。
依自决定为差别，故非如瓶等，以所作生于非声故。如是亦无配合。
异法配合如"如虚空非所作"。若由二遮仅说遮遣所作性，则不成为彼因义。若谓不遮所作，而为遮遣与彼俱行常性之义。如是亦非，何故？
不具对治品。
说所作总而未说为因性，由说"及"字有所作性故，无对治品机会，则为遮遣何义而作异法配合，亦不说为遮遣与非所作俱行常性之义。是故不具对治品。
由同法门不能以所作性了知无常性。由何遮遣彼对治品具常性者？若谓由未成就故，仅由异法遮遣常性。如是则：
由差别门亦应尔。
若不说同法，由差别门亦应遮遣彼与法之对治品俱行，如说"声无常，以所闻故"。

།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་མཉན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བ་མི་རྟག་པ་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར། མི་འདོད་པའི་རྟག་པ་ཉིད་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་ པ་ཉིད་གྲུབ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གློག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མཐུན་པས་ནི་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་མ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་རྟག་པ་མ་ཡིན་པས་ནའོ། ། མ་བྱས་པ་ཉིད་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དེ་མེད་པ་ལས་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་འགེགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ནི་ངག་གི་དོན་ལ ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་རིགས་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་རྟག་པ་ནི་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་ནི་སླར་གྱི་ཚིག་མི་བརྗོད་པ་ཉིད་དེ་དེ་ལ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་མི་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དཔེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་། མཁའ་དཔེར་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བའམ། །ངག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་མིན། །གཉིས་རབ་གྲུབ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་དམ་བཅའ་དང་གཏན་ཚིགས་དག་ནམ་མཁའ་ལ་གྲུབ་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དཔེར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གང་ལ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ངག་གི་ཆ་ཤས་ཉིད་མི་འཐད་དེ་། རྗེས་འགྲོ་ རྗོད་པར་མི་བྱེད་པ།།དེ་ནི་དཔེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན། །གང་དུ་གཏན་ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མི་སྟོན་པ་དེ་ནི་དཔེ་ལྟར་སྣང་བའོ། །གཉིས་ཀའི་དཔེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྒྲུབ་བྱེད་ཉེ་བར་སྦྱར་དོན་ནི། །རང་རྒྱུད་ཡིན་ཡང་དོན་མེད་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་དཔེ་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡིན་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་དོན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་དཔེ་དང་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་བརྟགས པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།ཚད་མ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་ཁ་ཅིག་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ།

由瓶等无常中与非所闻俱行无常性遮遣故，将成立不欲之常性。由无常性成就相等故，此中亦应成常性。由同法"以从功用生故，如电等"于此皆不应理。何故？如虚空非非所作，故彼非常故。
非所作性非常性之因，以由彼无不成常故。无常性之因非实体等亦无故，亦非遮遣无常性。虚空应依语义配合，以离非所作外无少许常性故，如虚空。于无常亦如瓶。是故以"无常"配合亦不应理。
于结论不说重复语，不应解说彼非支分。毗舍释派说二者极成为喻。对此：
虚空喻说配合或，
语之一分性亦非。
于"二极成"中，若谓立宗与因于虚空成就故为彼功德，则一切成虚空喻。若谓所立法于何成就即是彼，则如是亦不成语支分性。
不说随行者，
彼为喻影像。
于何处不显因与所立随行，彼为似喻。二者喻如前配合。
能立配合义，
虽自续成无义。
若喻为自续，则说非因义一分。是故能立不可得配合义亦非，如前所说。
量抉择论中观察喻与似喻品第四。于说二量中，有谓从声生亦是量性。

།དེ་ལ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་རྗེས་དཔག་ལས་། །ཚད་མ་གཞན་མིན་འདི་ལྟར་ཏེ། །རང་གི་དོན་ལ་བྱ་སོགས་བཞིན། །གཞན་སེལ་སྒོ་ནས་སྟོན་པར བྱེད།།སྒྲ་ནི་ཡུལ་གང་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཆ་ནས་དེའི་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ལ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་རང་རང་གི་ ཐ་དད་པ་ལས་ཡིན་ཏེ།སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ། །དེ་ལ་ལན་བརྗོད་པ། ཐ་དད་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སྒྲ་མེད། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།མཐའ་ཡོད་མིན་ཕྱིར། མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐ་དད་པ་རྣམས་སྒྲ་དང་འབྲེལ་པར་བྱེད་མི་ནུས་ལ། འབྲེལ་བར་མ་བྱས་པའི་སྒྲས་དོན་བརྗོད་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྫས་ལ་ཡོད་ པའི་སྒྲ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་གྱི།རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ཙམ་མམ། དེ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་ལ་ནི། འབྲེལ་བར་སླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འཁྲུལ་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།།དེ་དག་ཀྱང་། རིགས་སམ་ལྡན་སྒྲ་ཐ་དད་ཀྱི། །དེ་ལ་སོ་སོར་རྗོད་བྱེད་མིན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྫས་ཡོད་དོ་ཡོན་ཏན་ཡོད་དོ་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་དད་པའི་དོན་གྱི་རྫས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མཐོང་བ་ན་ཡོད་པའམ། དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ རྫས་སམ་ཡོན་ཏན་ལ་ནི་མི་སྲིད་དོ།།འདི་ལྟར་རྫས་ཀྱིའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་བརྗོད་པ། ཡོན་ཏན་དང་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན། །བརྗོད་པའི་རྣམ་དབྱེ་ཐ་དད་དུ། །ངེས་ཕྱིར་གཞི་དང་མཐུན་པ་ཡི། །རྫས་དང་སྒྲ་དག་རབ་ཏུ་གྲུབ། །འབྲེལ་པ་ནི་འདིར་འབྲེལ་ཅན་གྱི། །ཆོས་ཀྱི་འཕངས་པར་ བརྗོད་བྱ་སྟེ།།དེ་ལྟས་ངེས་བྱས་ནས་བརྗོད་ཀྱི། །དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་སྦྱར་མི་བྱ། །འབྲེལ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་མེད་དེ་ཁ་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་གཞན་གྱི་གེགས་བྱེད་པ་སྲིད་དོ།

对此：
从声所生非异于，
比量为余量如是，
如于自义鸟等然，
由遮他门而显示。
声于何境若无则不生之关系，从彼方面如彼所作等，遮除余义而显示。是故非异于比量。有谓一切处类声皆从各自差别，于所说者为决定义是差别声。
对此答曰：
差别诸类声非有，
应说能诠。
首先类声有等诸实等之能诠非有，以无边际故。无边际者，差别不能与声相系，未相系之声说义亦不应理，故仅能了知自性而已。
又复：
由错乱故。
如实有声转，如是于德等亦转，由错乱故成疑，非能诠。
有作是念：仅类声或仅具彼者，由易相系故，及无错乱故。彼等亦：
类或具声于差别，
于彼非各别能诠。
如是则"实有""德有""业有"等差别义之实等声不应成共基，然见如是，于有或具彼者，于实或德不可得。如是应说"实之"。
又说：
由德与德具，
说分别差别，
决定故共基，
实与声极成。
系属此中应，
说系属法引，
是故定已说，
不应余事配。
系属无必成系属之决定，如染色等，他障碍有可能。

།དེའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་འབྲེལ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་ནི་འབྲེལ་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲའོ་ཞེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཚོན་པས་ན།འདི་ཡི་རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིས་ནི། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མི་འཐད། །ལ་ལ་དག་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་རྣམས་དང་གཞི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲེལ་པར་སླ་བའི་ ཕྱིར་དང་།མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཙམ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ། རང་དབང་མེད་ཕྱིར་དེ་ལྡན་མིན། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྫས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་ཡོད་པའི་སྒྲས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་རྫས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་མི་ དབེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་གཞི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མེད་པ་དང་མ་བྱས་པ་དག་ལ་ནི་གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་དཀར་པོ་དང་སྒྲ་ལྟ་བུ་རང་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པས་རྫས་ལ་ མངར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འཕེན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། ཉེ་བར་བརྟགས་ཕྱིར། སྒྲ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའམ་རིགས་སུ་བརྗོད་པ་དེ་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་དང་ལྡན་པར་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་ཉེ་བར་ བརྟགས་པའི་དོན་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།འདྲ་བ་ཡང་། མི་སྲིད་ཕྱིར། དེ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱིས་འདྲ་བ་ལ་ཡང་ཤེས་པ་འཕོ་བའི་འདྲ་བ་ཡང་མི་སྲིད་ལ། ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པའི་འདྲ་བ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་འཕོ་ བ་མི་སྲིད་ཅེ་ན།ཉེ་བར་བཏགས་པ་ནི། འཕངས་ལ་རྒྱལ་པོར་བཏགས་པ་བཞིན། །བློ་ཡི་ཚུལ་ལ་ཐ་དད་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་གང་མི་དེ་ནི་ང་རང་ངོ་ཞེས་བྲན་ལ་རང་གི་སྒྲར་བརྗོད་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བྲན་པོ་ལ་བློ་མཚུངས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཉེ་ བར་བཏགས་པ་ཡང་།རིམ་གྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི། །ཀུན་ད་དུང་སོགས་དཀར་པོ་བཞིན། །གང་ལ་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ལ་ནི་རིམ་གྱིས་བརྗོད་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་ཀུན་ད་དང་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏ་དང་། དུང་གི་དཀར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཅིག་ཅར་བ་ཡང་རིགས་དེ་དང་ ལྡན་པའི་ལྟ་བུ་སྟེ།ཤེས་པ་འཕོ་བའི་དྲན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕན་བཏགས་དངོས་ལ། །བློ་མེད་པར་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཤེས་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕན་བཏགས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་རྫས་ལ་འཇུག་ པའི་བློ་ཡོན་ཏན་ལ་འཇུག་པའི་བློ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་རོ།

是故由具系属法说系属为所诠故，以非有"由自法即系属能诠声"为表示，故：
此之类声者，
所诠性不成。
有谓由与差别声共基故，由易系属故，由无错乱故，应说仅类与具。对此：
由无自在故非具彼。
如是亦仅以有声限定实之自性而说"实"，非直接，故不离瓶等差别，是故彼于差别性无共基。于无及非所作亦无共基性。如白与声，于自德所诠以实限定而说故。有于实不引甜等。是故此中亦如是应成差别性。
由假立故。
声于自性或类说转，而假立具彼。若于何假立义，彼非真实义。
相似亦：
由不可得故。
具彼亦无德相似，亦无认识转变相似，亦无德益相似故。
云何认识转变不可得耶？
假立者：
如于奴立王然，
由心行差别故。
如说"此人是我"，于奴说自声，王与奴不生相同心。
类声假立具彼亦：
次第能诠者，
如茉莉贝等白。
于相同认识见次第说，如说茉莉花、睡莲花、贝之白然。顿时亦如具彼类，无认识转变忆念。
德益于事体，
应无心亦转。
若知德益而成具彼德事，则入实之心不待入德之心。

།ཤེལ་དམར་པོའི་བློའི་དངོས་པོ་ནི་རྟེན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མ་སྦྱངས་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། འདྲེས་པའི་ཚུལ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ། །ལོག་པའི་ཤེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །སྒྲ་ དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དང་འདྲེས་པའི་ཚུལ་ནས་ནི་རྣམ་པར་བསླད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཤེལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། སྤྱི་སོགས་མང་པོ་ཉིད་དང་ནི། །ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། །ཕན་འདོགས་པ་ནི་འགལ་བར་ འགྱུར།།གང་ཡང་མང་པོ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་། ས་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྫས་དང་། ཁ་བ་དང་། མངར་བ་དང་། དྲི་ཞིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕན་འདོགས་པ་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཚུལ་ནས་རྫས་དང་གཅིག་འགྱུར་བར་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གཅིག་པ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚུལ་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཡང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལན་ཅིག་ཏུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྟོགས་སོ་ཞེས་པ་དེ་ལ། གཟི་ཡ་ ཁྲ་བོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་།།ཅི་སྟེ་ཐམས་ཅད་བུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པས་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་དུས་གཅིག་སོ་སོར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟིའི་ཁྲ་བོ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཅིག་ཅར་ དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཐ་དད་རྣམས་ལ་ཡང་། །དེ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱོན་དེ་མཚུངས། །རིགས་རང་ངོ་བོའམ་དེ་ལྡན་གྱི། །ངོ་བོ་གང་ལས་སྦྱོར་མི་བྱ། །ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དངོས་ཀྱི་རིགས་དག་ ལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཞེས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རིགས་དག་ལ་ཡང་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་རྫས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྲིད་པས་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་རིགས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྡན་ཐ་དད་ཉིད་བརྗོད་ན། །དེ་ཡང་སྔར་ཉིད་བསལ་ཟིན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་སྒྲ་རུའོ། །བསལ་ཞེས་པ་ནི། སྔར་ཐ་དད་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སྒྲ་མེད་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེས་དེ་དང་རིགས་དང་ ལྡན་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

红水晶之心不待所依，因于未净者无差别心故。
由混合方式一切中，
应成颠倒认识。
一切声与识从与义混合方式即染污，是故如水晶，一切识非如实义。
共相等多性及，
顿时诸执取，
益作应相违。
若成多执取如白等德，如说瓶、土生、实、白、甜、香等，尔时德益应相违。尔时由德方式不能与实成一，因无差别故。于同境者亦不能由德方式领受。
于"一时了知瓶等事"中：
见一切斑猫眼。
若谓由一切是瓶故，则顿时各别作益，然于瓶等事无所取故。见一切斑猫眼者，一切事顿时得。
彼等差别中亦，
具彼过失等同。
类自性或具彼，
性从何皆不配。
于差别性亦必说，如说类性差别及事类中，于差别假立为具彼，如是应说一切过失。于所说类中亦增益声之自性而说为实，故由具类及类性有等说。此中亦应如所可能说过失。
若说具彼差别性，
彼亦先已遣。
即于类声。遣者，如前"差别诸类声非有能诠"中，于彼及具类亦说。

།ཅི་སྟེ་ཡང་རིགས་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཙམ་གྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། དེ་ལྡན་ཙམ་ཡང་འབྲེལ་པའམ། །ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད། །དེ་ལྡན་ཙམ་ཞེས་པ་ལ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དངོས་པོའི་ རྐྱེན་ནམ་འབྲེལ་བའི་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་དུ་བརྗོད་པའི་བསྡུ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ཕན་པ་རྣམས་ལ་འབྲེལ་པར་མངོན་པར་བརྗོད་དེ། གཞན་ལ་གྲགས་པའི་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འབྲེལ་པ་དག་ལས་སོ། །ཞེས་པ་དེ་ལ་ཡང་། རིགས་སམ་ལྡན་སྒྲས་ཐ་དད་ ཀྱི།།དོན་ལ་སོ་སོར་རྗོད་བྱེད་མིན། །ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །བུམ་པ་སོགས་ཀྱི་དེ་ལྡན་དོན། །སྣམ་བུ་སོགས་པ་འཇུག་མིན་ན་། །སྤྱི་ཡི་དོན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ། །དུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་སྤྱི་དེ་ཡང་གང་སྤྱི་དང་ལྡན་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་གི་སྤྱི་དེ་ ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་སྤྱི་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་སྤྱི་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་ཅི་ཡིན། འདི་ལྟར་ཡོད་པའི་སྒྲ་ནི་སྤྱི་བརྗོད་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ལ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇུག་པས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །དེའི་ ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤྱིའི་དོན་ཁས་བླང་བར་བྱ་ན།དེ་ཡང་དོན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། སྒྲ་དོན་འབའ་ཞིག་པ་དང་མཚུངས། །དེ་དང་ལྡན་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་དང་སྦྱོར་བ་ནི་སྔར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་འདོད།།སྒྲ་ཐ་དད་རྣམས་ལ་ནི་ཐ་མི་དད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྤྱི་རུ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་པའི་སྒྲ་ལས་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་རྫས་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྔོ་བ་ ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་གཅིག་ལའང་སྔོ་སོགས་བཞིན། །འབྲེལ་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟའང་མ་ཡིན། སྔོན་པོའི་སྒྲ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྔོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ གཞན་གྱིས་དེ་དང་ལྡན་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་པོ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བ་ནི་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་ཡང་སྤྱི་དེ་ཁས་བླངས་ཀྱང་། །རིགས་ལ་རིགས་མེད་པས་དེ་མིན། །ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྔོན་པོའི་སྤྱི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་སྔོན་ པོའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་རིགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

若谓类仅由具类而能诠，非差别性，若如是：
具彼仅亦系属或，
有性应当观察。
于"具彼仅"中，具彼亦成事缘或系属德。如所说摄、作、益于彼等显说系属，从他所许差别事无错系属等。于彼亦已说：
"类或具声于差别，
义中非各别能诠。"
瓶等具彼义，
毯等非转时，
共相义云何？
彼转于多之共相亦，为于具共相之瓶等转毯等耶？彼等之共相云何？应配此义。
若谓说具共相，增益为彼共相义为何？如是，于"有声是说共相语"之立宗中，由于有等亦无有等故，由入彼不应说。是故若必须许共相义，彼亦于义非有，是故：
等同唯声义。
由具彼瓶等是有声所诠故，具彼配有前无少许成就。
彼亦许无因。
于异声中不见无异因余。是故彼亦不应配为共相。如是则所差别非有。
若谓有声于异于有德之实转，如极青等于瓶等亦许，应成能差别与所差别。
若于一亦如青等，
应成系属德。
然非尔，青声无极青等，不应由他具彼。青性系属非声义。
又复虽许彼共相：
由类无类故非彼。
虽许，如于青等中，如何分青为三品之青德中无类。

།གང་བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྫས་ལ་འཇུག་པའི་བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སྒྲར་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་དོན་གྱིས་འཕངས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དེ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱིས་འཕངས་པའང་མ་ངེས་པའོ། །དོན་གྱིས་འཕངས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།གང་ལ་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ངེས་པར་སྐྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉིན་པར་མི་ཟའོ་ཞེས་པ་ལས་ནུབ་མོ་ཟ་བར་ངེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་ནི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་པས་དོན་གྱིས་འཕངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ཐ་དད་འབྲེལ་བའི་སྤྱི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལན་འགའ་ཡང་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ།།དེས་ན་སྒྲ་ལའང་གཞན་སེལ་བྱས། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་བརྗོད་པ་ལྟར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་གཞན་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་རང་གི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །ཡང་བརྗོད་ པ།བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་མོད་ཀྱང་། །སྒྲ་ཡིས་རྣམ་ཀུན་རྟོག་མ་ཡིན། །རང་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་དོན། །རྣམ་གཅོད་ངག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན། །སྒྲས་ཀྱང་ཆོས་གང་དུ་མ་ཡི། །དོན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི། །སྦྱར་བྱ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་སྒྲའི། །ཡོན་ཏན་ཉིད་སོགས་ཀྱིས་མ་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་སེལ་བ་ཙམ་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་གཞི་མཐུན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཇི་ལྟར་ན་འགྱུར། ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། ཇི་ལྟར་སྤྱི་ཐ་དད་པ་ནི་ཁྱད་པར་ གྱི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་སེལ་བ་ཡིན་པས་ནའོ་ཞེ་ན་།ཉེས་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེལ་བ་ཐ་དད་དོན་ཕྱེའི་ཕྱིར། །རང་དོན་ཐ་དད་རྟོགས་ལ་རྨོངས། །གཅིག་ལ་ཐ་དད་འབྲས་མེད་ཕྱིར། །ཁྱད་པར་བྱེད་དང་ཁྱད་པར་བྱ། །ུཏྤལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ན་ཡང་གཞན་སེལ་ བའི་དབྱེ་བས་རང་གི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲེང་བ་དང་བྱ་བབས་པ་དག་བཞིན་དུ་གཞན་སེལ་བའི་རང་གི་དོན་གཅིག་ལ་བསྡུས་ནས་གཞི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

由取瓶性等类具彼之差别，故许入实之瓶性等差别。是故此亦不应观察。若尔，虽非声所诠，由义引瓶等应许差别。
瓶等具彼义必定全无系属。义引亦不定。义引者，由义力必生，如从"日间不食"定知夜间食然。此中由说"有"于瓶等不定故成疑，故无义引。是故类声差别系属共相具类能诠皆不应配。
是故于声亦遮余。
是故如前所说，如所作等，声亦由遮余门显自义而住。
所诠虽众多，
声非遍分别，
自与随系义，
遮别语果是。
声亦于诸法，
多义中不转，
所配彼即彼，
非由声德等。
此为摄颂。
若仅遮余是声义，则如何于青莲等声成共基、能差别、所差别事？如何不成？如何由共相差别是差别声之遮余耶？无彼等过失，因：
由遮别分义故，
迷自义差别解，
一中无异果故，
能差别所差别。
依青莲等声亦由遮别分故遮自义差别，如立坐二者，摄遮余自义为一而成共基。

།དེ་ལྟར་ན་སོ་སོ་བ་དེ་དག་རང་རང་གི་བྱེ་བྲག་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་འདུག་པ་རྣམས་སྒྲ་གཞན་དང་ལྡན་ པས་བསལ་བར་བྱེད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལྟ་བུ་སྲིད་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞི་གཅིག་ལ་དེ་སྔོན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཨུཏྤལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་སྔོན་པོ་ཡང་ཡིན། ཨུཏྤལ་ཡང་ཡིན་ཞེ་ ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྔོན་པོ་རྐྱང་པ་ཡིན། ཨུཏྤལ་རྐྱང་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྡུས་པ་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་དང་ཨུཏྤལའི་སྒྲ་དག་ལས་ནི་དེ་མཐའ་དག་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཁ་ཡར་བ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཡར་བ་ནི། ཁ་དོག་བཞིན་དུ་དོན་མི་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ནིའི་སྒྲ་དང་། ལའི་སྒྲ་དག་ནི་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནི་ལ་བརྗོད་པ་ལ་དོན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཁ་དོག་བརྗོད་པ་ལ་ནི་དང་ལ་ཡིས་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་དོན་གྱི་རྟོག་པ་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་སྤང་བ་སྟེ། ཁ་དོག་གི་དོན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །མིན་ནའང་ཚིག་གཉིས་ལ་དེ་ཡིས་། ། བརྗོད་བྱ་རྟོགས་ན་དེ་ལ་ཡང་། །ཡན་གར་བ་དེ་རྟོགས་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ནིའི་སྒྲ་དང་ལའི་སྒྲ་དག་ནི་ལའི་སྒྲས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོའི་སྒྲ་དག་ཀྱང་འདུས་པའི་སྒྲས་སྟོང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ནི་དང་ལའི་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དོན་གྱི་རྟོག་པ་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང རིགས་སྔོན་པོ་ནི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱའོ་ཞེས་ཡན་གར་བ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་དེའི་བརྗོད་བྱ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་རྫས་ལྡན་པའི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཁ་དོག་དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་འདུས་པ་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་དེ་གོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཐ་དད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དོན་གྱི་ ཤུགས་ཀྱིས་དོན་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་བའི་སྒྲའི་དོན་ལ་གཞི་མཐུན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གཞན་ལ་ནི་སྒྲའི་དོན་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་དོན་དག་ རྟེན་དེ་ལས་ཐ་དད་པའམ།ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐ་མི་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། ཕན་ཚུན་གཅིག་པར་ཐལ་འགྱུར་ཕྱིར། །འདུས་པ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འདུས་པ་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོའི་དོན་དག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། དོན་གཅིག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། འདུས་པ་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར། །འདུས་པ་ནི་དུ་མ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

如是，彼等各别于自差别为疑因者，由具余声不能遮故，及由如是可能故，成能差别与所差别。如是，于一基说"彼非青亦非莲"。
云何"彼是青亦是莲"？
答：彼非唯青，亦非唯莲，因所诠是合故。由青莲声非于一切所配支分，非支分者：
如色不成义。
如"尼"声与"拉"声虽有，于"尼拉"说中无义，此中亦尔。
若谓于说色，尼与拉全不生义分别，此遮诘答：
色义虽少许，
非然二语彼，
解所诠亦于，
彼解独支分。
如"尼"声与"拉"声空于"尼拉"声，如是青莲声亦空于合声，如说"尼拉声少许不生义分别"然。
于彼亦应解独支分"类青是声所诠"。若具彼德所诠，则亦是具实之具，如色义空性，于合亦应了知彼言说。若是异声所说，由义力说义异。
是故于遮余声义中，共基、能差别、所差别等皆应理。于余义则声义不应理。何故？于彼支分与有支分义，应成异于彼所依或不异？其中且非不异，如是：
由互一应成故，
合一性非有。
若合是一，则如是青莲二义非异。由非异于一义故，彼等亦应成互不异。
应成合众多。
由合非异于多故，应成多性。

།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་། ཡོད པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འདུས་པ་དང་།ུཏྤལ་སྔོན་པོའི་དོན་དག་ལ་གཞི་མཐུན་པ་མི་སྲིད་དེ་། འདི་ལྟར། གཅིག་ལ་འཇུག་པ་དག་ལ་ནི། །སྒྲ་དག་རང་དོན་སྤོང་མ་ཡིན། གང་ཡན་གར་བ་དག་སྔོན་པོ་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་སྒྲ་དག་གི་དོན་ཡིན་ན་ནི་རང་དང་འདུས་པ་དག་ལ་ཡང་ དེ་དག་ནི་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་གང་ལས་གཞི་མཐུན་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་དེ་དག་ནི་མེད་དེ། སྤྱིའི་ཁོངས་སུ་བྱེ་བྲག་འདུས་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ངོ་བོ་མཚུངས་པ་དག་ནི་སྤྱིའི་དོན་ལས་ཡིན་པས་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀ་ཡང་གཞི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་རེ་ཞིག་སྔོན་པོའི་སྒྲས་ཐ་མི་དད་དུ་བརྗོད་ཀྱི། རིགས་ནི་མ་ཡིན་པས་རྫས་དང་རིགས་སྔོན་པོའི་སྒྲའི་སྤྱིས་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་གང་ལས་བྱེ་བྲག་ དང་རྫས་དང་རིགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པར་བརྟག་།གལ་ཏེ་རྫས་སྔོན་པོ་བཞིན་དུ་སྤྱིས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་དེ་ནི་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ལ་བ་དང་ཨུཏྤལ་དག་ཀྱང་ཁོངས་སུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དུ་འགྱུར་བར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་བརྗོད་ཕྱིར། དེང་ལྡན་པར་བརྗོད པ་ལ་ནི་སྔར་ཉིད་དུ།།རང་དབང་མེད་ཕྱིར་དེ་ལྡན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་དོ། །གང་ཇི་སྐད་དུ། སྤྱིའི་ཁོངས་སུ་བྱེ་བྲག་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ཤེ་ན། ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཕྱིར། སྤྱིའི་སྒྲ་ལས་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ བར་མཐོང་ན་ནི་གང་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེས་བརྗོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འགྱུར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྒྲ་ལས་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་རྟོགས་པ་ལ་ནི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བྱེ་བྲག་གི་ཁོངས་སུ་སྤྱི་འདུས་པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་གྲང་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར། གཞན་སེལ་མིན། འདི་ལྟར་སྔོན་པོའི་སྒྲ་དང་མེ་ཏོག་ཀུནྡ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སེལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁས་བླངས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཡང་བྱེ་བྲག་གི་དོན་དུ་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་གྲངས་པའི་སྒྲར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལས་རྣམ་གྲངས་སུ་འགྱུར་བས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་དུ་མ་ལ་ཡིན་གྱི་སྔར་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།

为此亦非有，虽许为有，合与青莲义不可能共基，如是：
于一转者中，
声等不舍自义。
若独支分是青与莲声之义，则于自与合中，彼等即是彼，从何成共基？
若谓无彼等过失，由差别摄于共相故，义差别二者亦由性相同故是从共相义，为令知具义差别故配二声。如是二者亦成共基，由具合义故。
对此，且青声说为无异，非类，故实与类青声非由共相说，从何观察差别、实、类摄入？若谓如青实由共相说，则彼差别虽有，牛与莲亦应摄入。如是不应理。何故？由前说故。于说具彼中，前已说"由无自在故非具彼"等为不成。
所说"由差别摄于共相故"亦不应理。何故？由疑故。见从共相声于差别声有疑，则由彼疑不应说。
纵许亦从义差别声，由于了知共相有错故，若说"共相摄于差别"亦不应说。如是：
非遮余。
如是青声与昆陀花等如青等非遮余。是故应说摄入。虽许亦是摄入于所诠性。
若二者皆为差别义，则成异名声，由从一成异名而见。异名声是于未了知及多义，非为了知前义故配余异名。

། དེ་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཉིད་དེ། གང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་དེས་དོན་དེ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཅར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྔོན་པོའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་ཨུཏྤལའི་དོན་རྟོགས་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་ཐ་མི་དད པའི་ཕྱོགས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཐ་མི་དད་པ་ལ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་ལ་ཡང་སྟེ། ཐ་དད་པས་ཀྱང་འདུས་པ་རྣམས་ལས་འདུས་པ་གཞན་ཉིད་གཅིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་དེའི་དེ་དག་རྣམས་ལའམ། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ལུས་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འཇུག་པ་ཡང་ མི་སྲིད་དོ།།ཁས་བླངས་ཀྱང་། ཐ་དད་ན་ཡང་གཉིས་ཀ་མེད། །དེ་ལ་ཡང་གཞི་མཐུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དོན་དག་གམ། སྒྲ་དག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། དོན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར་ན་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་རྫས་དག་གམ། དེ་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྲང་།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལས་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་རྫས་དག་གམ། དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྲང་ངོ་ཞེས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ། དོན་གྱིས་རྫས་དང་ཡོན་ཏན་དག་།གལ་ཏེ་དོན་གཅིག་ལ་འཇུག་ན། །སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཡོད་མིན། །གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ དང་སྔོན་པོ་ཨུཏྤལའི་རིགས་དག་རྫས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཞི་མཐུན་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་ཨུཏྤལའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཨུཏྤལའི་རིགས་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྡན་གཉིས་ དང་ཡོད་མ་ཡིན།།གང་གི་ཚེ་ཡོན་ཏན་སྔོན་པོ་དང་། ཨུཏྤལའི་རིགས་སྤྱིའི་དོན་ལ་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་གཞི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་འཇུག་པའི་རྫས་དག་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའམ་གཉིས་ཀ་གཅིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་དང་བྱེ་ བྲག་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དོན་ལ་གཉིས་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་ལ་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་རིགས་དང་ནི། །ཡོན་ཏན་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་ན་ནི་རིགས་དང་ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲ་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ གི་གཞི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་སྒྲ་དག་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རིགས་དང་ཡོན་ཏན་ཙམ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྡན་བརྗོད་པ་ཉིད་ལ་ནི། །མཚུངས་མི་མཚུངས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རིགས་དང་ ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་དག་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཅིག་ལ་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ།

如是即是异名声之声，由彼异名声说彼义，非同时。如是亦由青声了知莲义，故无能差别与所差别。此等且是说无异品过失。
如说无异，于异亦然。由异亦于诸合中，于成立彼一异合时，彼之彼等或彼等之有皆非有。遍一分转亦不可能。
虽许：
异时亦无二。
于彼亦无共基，亦无能差别与所差别。彼是义或声成一耶？若成义，则德与实或具彼耶？如是从声亦德与实或具彼耶？应如是观察。其中：
若义实与德，
于一义中转，
二共别非有。
若德青与青莲类于一实转故，无共基、能差别、所差别。于具德青莲类亦非有，莲类具德青亦非有。
非有具二者。
当德青与莲类共相义具时，无共基。于转余实中亦无能差别所差别事或二者一性，由不具共相与差别性故。如是且于义中二不可能。
如于义二者，
如是声类及，
唯德当说也。
极异时类与德当成所说，然彼亦非有。由于彼等共基亦不说系属故。于彼声中亦无能差别性。如是且是说唯类与德。
于说具彼中，
应成等不等。
若类与德声说一实差别，故应成所依相等。

།གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཐ་དད་པའི་རྫས་བརྗོད་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་པ་ལ་གཞི་མཐུན་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ། མཚུངས་ཕྱིར་བརྗོད་ པར་མི་འདོད་ཅེས་།།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་བླངས་པའི་གཞི་མཐུན་པར་མཚུངས་པར་འགྱུར་བས་བརྗོད་པར་མི་འདོད་པ་ནི་འབྲེལ་བར་བྱས་པ་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །གང་ལ་བློ་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཉིད་གཞི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཀྱི། དེ་ལ་གཞན་མེ་ཏོག་ཁ་ཟུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་ པར་ནི་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་མི་ཟད་པར་བརྒལ་བ་སྟེ། གཉི་ག་རྣམ་པར་བསལ་བ་རྗེས་སུ་བཟུང་ན་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་དོན་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྒྲའི་བྱ་བ་ཡོད་པས་ན་དེ་ཙམ་བརྗོད་པར་འདོད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་ལ་ནི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་ པ་ལ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱ།གཞན་ཡང་། བ་ལང་རྟ་སོགས་ལ་ཡང་མཚུངས། །བ་ལང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བ་ལང་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པས་འབྲེལ་བར་བྱས་པ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་ནི་སྤྱི་བརྗོད་པར་མི་འདོད་ལ། དེའི་དངོས་པོར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ ན་ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པ་ལང་དང་རྟ་དག་ཀྱང་གཞི་མཐུན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ། དེར་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ཤེ་ན་། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་བ་ལང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཏེ་ཡོད་པར་མ་བརྗོད་དོ། །རང་རང་གི་བསལ་བའི་རིགས་ཀྱི་ རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དེར་བྱས་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ན་བརྗོད་པར་མི་འདོད།དོན་དེ་ཨུཏྤལ་དང་སྔོན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཞི་མཐུན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི། དུ་མར་བྱས་པ་འདུས་པར་འགྱུར། །དངོས་པོ་གཅིག་ ལ་སྤྱི་དུ་མས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབྱིབས་དུ་མ་འདུས་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་།།གཞན་ཡང་། མཚུངས་པ་ནི་བ་ལང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྟེན་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བ་ལང་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་ ཡང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པ་ནི་གཞི་མཐུན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ཡང་མེད། གང་ལ་གཞི་མཐུན་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ཨུཏྤལ་དང་རྫས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ལ་ཡང་མི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྤྱི་ཐ་དད་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་དང་། རྟ་དག་ལ་གཞི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཨུཏྤལའི་ཡང་ཡོད་པ་དང་རྫས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།

由能差别说异实故，应成不等。是故于无定中无共基。
若谓："由等故不欲说"。若作是念：且由所取共基相等故不欲说，系属无差别。说凡有等觉因者即是共基，于彼虽有余闭花等差别亦不欲说。
此是无尽诘难。若许二者遮余，则于有义之处有声作用，故应配彼量欲说。于有系属中，如何说非欲说差别之事？
于牛马等亦等。
牛马等亦由牛性有等系属无差别，然于彼不欲说共相，由应说彼事故，如莲青等，牛马亦应成共基。
若谓："彼未作差别"。若作是念：于牛马等未说由形相差别有，由各自遮余类因差别所作，如是说彼等，云何不欲说？亦非彼义如莲青，如是亦非应成共基。
若尔：
多作应成合。
由于一事多共相显故，应成多形相合，然如是亦不见。
又：由未说牛马等所依相等与不等故，非显牛性有等，说彼亦等故应成共基。
亦无所欲。于所欲有共基之莲实等说有者，于彼亦应不得。若由显异共相故，牛马无共基，则如是亦见莲之有实等为能显。

།གཞན་ཡང་། ཡོན་ཏན་རྫས་དག་གསལ་མི་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་དང་རྫས་དག་ནི་དབྱིབས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྱི་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྫས་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་ལ་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཐ་དད་ལ་ཡང་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཨུཏྤལའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་གང་དག་སྤྱི་ཐ་དད་པ་མངོན་པར་གསལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བ་ལང་ཉིད་དང་རྟ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ཅི་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་། །རེ་ཞིག་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲར་བྱས་པ་དེ་དག་གི་སྒྲ འདོད་རྒྱལ་བ་ལ་རང་རང་གི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ། ཐ་དད་རྗོད་བྱེད་ཐ་དད་ལས། །ཞེ་ན་རང་ལས་ཁྱད་མེད་སྒྲ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཙམ་ཐ་དད་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲས་ཐ་དད་དུ་ཉེ་བར་ འདོགས་སོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ནི་སྤྱི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་མེད་པས་འགྱུར་བས་ནའོ། །གལ་ཏེ་ནག་པ་ལ་སོགས་པའི་བཞིན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པས་སོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་ ལ་ཡང་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དག་རང་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགྱུར་ཏེ། སྒྲ་ལ་ཡང་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་དང་རང་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པར་ཟད་ན་དེ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་བརྟག་གོ།།གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ཉིད་བ་ལང་གི་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དང་ལྷན་ཅིག་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་དོན་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྤྱི་ལས་སྒྲ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྱི་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་སྟེ། རང་རང་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། མགོ་བོ་དང་རྒྱབ་དང་གསུས་པ་དང་ལག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་ བྲག་དེ་དག་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

德实不应显。
德与实非形相故，应成不能显彼相关之共相。
若谓由功能差别显自共相故，实等差别中无形相差别。不然，由于异事亦许功能差别故，如莲事。
若谓由是显异共相之因故。于彼应说：牛性马性等何为差别？于此应说何？且彼等牛等能诠声所作，于随欲中由各自声所诠者是差别。
其中：
"由异能诠异"，
则声无自差。
如是则共相差别等之唯声差异非彼自性。
若谓于无差别事由能诠声安立差异。不应说，由差别是显共相之因故。由牛等无差别而成故。
若谓如黑等由能诠差异故。不然，由彼即应观察故，由于一亦说多异名故。于此如是，声等无自差别，于声中虽无如牛等及自差别，然仅由共相作差别，于彼亦如是观察。
若谓现量即非牛声等差别耶？虽现量有差别，然彼非所诠，由未与义同见故。愚者车等言说亦非诠义故。
是故由共相于诸声作差别。诸胜论师谓：由自性有诸共相之差别，显各自所依共相。彼亦如说："由头背腹手等差别"。

།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་། གསལ་བྱེད་གསལ་བ་ཐ་དད་ལ། །ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྫས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞིག་རང་གི་ཅི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །སྤྱིའི་རང་བཞིན་ ཅི་ཞིག་རང་གི་རྫས་ཀྱི་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ནུས་པའོ།།གཞན་ཡང་། རང་བཞིན་དུ་མ་དང་གཅིག་གི་།ཕན་ཚུན་གསལ་བ་མང་པོར་འགྱུར། །གསལ་བ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བ་དང་། མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བ་སྟེ། རྫས་ནི་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དུ་མའི་ གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྤྱི་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དུ་མར་བྱ་བ་དང་།ས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་དུ་མས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མར་བྱ་བའོ་། །འདི་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་དང་འབྲེལ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ནུས་པ་ཐ་དད་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཡིན་ཡང་། ཁས་བླངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བརྗོད་པ། ཡོན་ཏན་ནུས་པ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི། །དབྱེ་བས་ཐ་དད་རབ་ཏུ་བརྟག་།གཅིག་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། །དུ་མ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་ བ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གཞི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་བྱེད་དང་ཁྱད་པར་དུ། །བྱ་ཉིད་རང་དབང་མིན་སྔར་བརྗོད། །ཇི་ལྟར་དེ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་། །དེ་ནི་སྔར་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ བསན་དོན་གཞན་སེལ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཉིད་ལ་གཞི་མཐུན་པ་དང་།ཁྱད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འཐད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་། གཞན་ཉིད་དུ་མིན་སྤྱི་དང་ནི། །ཐ་དད་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་བསྐུལ་ཡིན། །མཚུངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ ཡིན་གྱི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་གཞན་སེལ་བའི་སྒྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་བར་མཚུངས་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་དོན་སོ་སོར་སྤོང་ བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྱིའི་སྒྲས་ཀྱང་རང་གི་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་དོན་གཞན་སེལ་བ་ནི། ཐ་དད་ཀྱི་སྒྲ་ཆེད་ཆེར་མི་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཤིང་ཤ་པ་ནི་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ དག་གིས་ནི་སྤྱི་མ་ཡིན་པ་སྒྲའི་དོན་གཞན་སྤོང་བ་ལ་ལན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

如是彼等：
能显所显异，
应得互依止。
互依止者，即得彼等所说，谓实自性何者即是自何能显性，共相自性何者即是自实所显性之功能。
多一自性之，
互显成众多。
众多显者，谓多者之显及多者之显，即实是有等多共相之能显，谓作一共相之多自性，及由地生等多实显诸有，谓作诸有之多自性。于此由一切门德相异故，功能异故，能诠异故，虽是一，应成许多自性。
由德能诠词，
差别观异性，
由一系多故，
应成即多性。
此为中间偈颂。
如是且无共基性。能差别与所差别性非自在前已说。如于说具彼中能差别与所差别性不可能，此于前已说讫。
如是于遮余声义中，共基、能差别、所差别事应理，非余。于彼亦：
非异性共相，
异名诠劝发。
虽等然非异性，而共相能差别所差别异名声等之义是遮余声，何故？由无相违故。且于异名声由同时配故，遮余相等，非理遮自义各别。
由共相声于自诸异中遮余义，亦非全不取异声，由所求故。如是树沙巴非巴拉等，如是亦非瓶等。彼等即是答非共相声义遮余。

།དེ་བཞིན་དུ་སྤྱིའི་སྒྲ་རང་གི་འདོད་པའི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་པ་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་། ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མི་ལྟོས་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་དུ། འགལ་མེད་ཕྱིར་ན། ཚོགས་སྤྱི་ ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ལ་གཞན་སེལ་བ་སླར་ཡང་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོགས་པ་ཡང་། དེ་བཞིན་དོན་གཞན་རྗོད་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་དག་གི་རང་གི་དོན་ལ་སྤྱི་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་གཉིས་སམ་མང་པོ་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དོན་གཞན་ རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་བརྗོད་པ། དེ་ཙམ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད། །རང་དང་སྤྱི་ཡིས་བར་མ་ཡིན། །མ་བཟུང་ན་ནི་དོན་གཅིག་ལ། འདི་དག་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་པར་མཚུངས། །དུས་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྤྱི། །བཟུང་ན་ཐ་དད་ཀྱིས་མི་འཁྲུལ། ། ཁྱད་པར་བྱེད་དང་ཁྱད་པར་དུ། །བྱ་བ་དེ་དག་ཉིད་མཚུངས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གོ། །ཅི་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་ན་ཐ་དད་པའི་སྒྲའི་དོན་གཞན་སེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཐ་དད་ཐ་དད་གཞན་རྣམས་དང་། །འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་སེལ་བར་བྱེད། །ཐ་དད་པའི་དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་རང་དང སྤྱིའི་དོན་དབང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་བུ་བཞིན་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དོན་གཞན་གྱིས་བཟོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས། ཤིང་ཤ་པའི་སྒྲ་ཤིང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བས་སེང་ལྡེང་ལ་སོགས་པའི་ཤིང་རྣམ་པར་སྤྱད་ ནས་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རེ་ཞིག་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་ལ་རྫས་གཅིག་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་གཞན་གྱི་སྒྲའི་དོན་སེལ་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ སྤྱི་གཞན་ཐ་དད་པའི་དོན་ལ་ཅི་ལྟར་སེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར། སྤྱི་གཞན་ཐ་དད་དོན་རྣམས་ཀྱི། །རང་དང་སྤྱི་དག་འགལ་བ་ཡིན། །ཤིང་གི་སྒྲས་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་ལས་བྱུང་བ་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་གྲོགས་པོའི་སྒྲ་ བཞིན་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དོ།།དོན་ལ་ཡང་དེ་དེས་སྤངས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སྤྱི་གཞན་གྱི་ཐ་དད་པ་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། དེའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་ཅན་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་གྲོགས་ པོ་དང་གྲོགས་པོའི་སྒྲ་བཞིན་དང་།སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如是共相声于安立自所欲义境时，如何不待能差别于所差别声？
如是由无违故，于聚集共相等声义中遮余复非不理。
聚集亦：
如是诠余义。
如是共相差别二声于自义入共相故，二或多皆可，由彼差别之余义应理为能诠，如前所说。
由欲彼量异，
自共非中间，
若未取一义，
彼等疑等生，
虽非时共相，
若取异不惑，
能差别与所，
差别彼非等。
复次，由何因异声义能遮余耶？
异异诸余及，
由违故能遮。
异义声由自共义自在故如王子互违。是故不能容余义，如说"此是树沙巴"，树沙巴声与树合说，遮遣萨罗等树而安立自境。
如是于余亦，如是且于异声由舍一实故，应理遮余差别声义。
若谓于无系瓶等之余共相异义如何能遮？如是：
余共异义等，
自共二相违。
树声由自在瓶等地生故违。故于彼所遮事如友声随喜。于义亦应知彼遮彼。
由彼等应知余共相异等，德等及彼差别色等，有系属无系属亦如友与友声，能遮及能舍。

།དེ་ལ་ཡང་། དེ་དེའི་དངོས་སུ་བསིལ་བྱིམ་ན། །ཤིང་ཤ་པའི་སྒྲས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་སུ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྱི་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་མ་ཡིན། ། གལ་ཏེ་དངོས་སུ་སེལ་བར་བྱེད་ན་ནི། ཤིང་གི་སྒྲ་དང་དོན་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་ནི། །དེ་ཡིས་སེལ་བར་འགྱུར་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་སྒྲས་པ་ལ་ཤ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཤ་པའི་སྒྲས་ཀྱང་སེལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེས མཚུངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཉུང་ངུ་དང་མང་པོར་སེལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་དང་ཤིང་ཤ་པའི་སྒྲ་དག་ནི། ཤིང་ཉིད་དང་ཤིང་ཤ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ ཏུ་ཐ་དད་པའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་དོན་མ་འདྲེས་པར་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཉུང་ངུ་དང་མང་པོར་སེལ་བ་ཞེས་པ་ནི་དོན་ལ་ཡང་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་གཞན་གྱི་དོན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་གང་འདི་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་གཞན་གྱིས་གཞི་མཐུན་པ་སྟེ། རོ་མངར་པ་ལ་སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་བ་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལ་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གང་ཞིག་གཞི་མཐུན་གྱུར་པ་སྟེ་། །ཡོན་ཏན་དང་ནི་ཡོན་ཏན་གཞན། །དེ་རྫས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །གཞི་ཡི་མི་འགལ་བར་བྱས་ཉིད། །རྫས་ཡོད་པ་ལ་ནི། རོ་མངར་བ་ལ་སྣུམ་པ་ཉིད ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།དོན་གཅིག་ལ་འཕྲོད་པ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་མཐོང་ཕྱིར་ཡང་སེལ་བ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་ཀྱི་སྒྲ་ཐ་དད་པའི་དོན་གཞན་ལ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་སེལ་བ་ཉིད་དོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་ན་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ། དངོས་པོའི་དོན་ལ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ང་རྒྱལ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་འཇུག་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི། རང་ཐ་དད་ལ་སྤྱི་སེལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མ་མཐོང་བ་ལས་སེལ་བར་བྱེད་ན་སྤྱིའི་སྒྲ་ཡང་རང་རང་གི་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གཞན་སེལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན མིན་རིགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར།།མཐོང་ཞེས་པ་ནི་སྐབས་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་སྒྲ་ལས་བྱེ་བྲག་སྤོང་བར་རོ། །དེ་ལྟ་དེ་སྣང་ལ་ཐེ་ཚོམ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ནི་སྤྱིའི་སྒྲ་དེ་བྱེ་བྲག་གི་སྣང་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

"彼彼直接遮，
共相非相等。"
树沙巴声非直接遮瓶等。何故？若直接遮，则应与树声义相等。
如是：
"余差别亦非，
由彼能遮除。"
如树声不遮巴拉沙拉等，如是树沙巴声亦不遮，由彼应等故。
若谓无过，由少多遮性异故。不应如是，如树与树沙巴二声由树性与树沙巴性差别事为所诠故，诠极异义。如是于此亦生不杂义，少多遮者于义亦尔。
若谓能遮余差别义，则此德与余德共基，如甜味有润、凉、重性等，云何？于此无违，何故？
"若成共基者，
德及余德等，
由入一实故，
即成基无违。"
于实有中安立甜味润性等德。由契合一义故无过失。
由未见故亦是遮。由异声见于余异义故亦是遮性。云何说由未见？由遮唯慢足取行于事义故。
如是则：
"于自异遮共。"
若由未见故遮，则共相声于自诸异亦未见故，应成遮余。
"非余见正理，
见"谓由共声，
遮差别等故。
如是彼现疑，
如是则共相声于差别现应理有疑。

།གལ་ཏེ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་སྔར་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་རེ་ཞིག་འགྲེང་བ་ལ་ཡང་། ཐེ་ ཚོམ་ཟ་བར་རིགས་ཤེ་ན།འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་སྐབས་ལ་སོགས་པ་དང་དོན་དག་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེ་ན། ངེས་པར་ཡན་གར་བ་ལ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་དོན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ངེས་པ་ལ་ དུས་ཕྱིས་ཡན་གར་བ་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡན་གར་བ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་སྤྱིའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཡན་གར་བ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ནི་ཇི་སྐད་དུ། རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ཐ་དད་རྣམས་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མཐོང་། །ཉན་ པ་པོ་གང་དག་སྤྱི་གཞན་བསལ་ནས།ཡན་གར་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཅི་ཤིང་འདི་ས་ལས་བྱུང་བའམ། འོན་ཏེ་འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་པ་ལས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ངེས་པའི་ལྟར་ན་ནི་དེའི་ཤིང་ལས་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་རོ་ ཞེས་པའི་ཐེ་ཚོམ་གང་ལས་ཡིན་ཞེས་དེའི་ངེས་པའོ་ཞེས་པ་འདི་འབའ་ཞིག་ལས་ཐེ་ཚོམ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གངས་ལས་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཐོས་སོ་ཞེས་པ་ཡོད་ན་སྲིད་དོ། །ཡན་གར་བའི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་པའི་ཉེས་པ་ནི་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དོན་གཞན་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཡང་། སྒྲ་གཞན་ རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་ནི།།སྒྲའི་སྤྱི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་བྱས་པས་མ་བྱས་པ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་སྤྱིའི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་གཞན་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒྲའི་སྤྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་། དོན་གང་ལ་གཅིག་ཐེ་ཚོམ་ ཟ།།གང་དུ་ཨཀྵ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཤིང་རྟའི་གཤོལ་མདའ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྒྲ་གཅིག་ཉིད་། དུ་མ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ན་ཡང་། །དེར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་རུ་ཆུག་ན་ཡང་དེ་ལ་ཉན་པ་པོས་སྤྱི་ལ་ཡང་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་ ཇི་ལྟར་ན་སྒྲས་དོན་གཞན་བསལ་ནས།རང་གི་དོན་བརྗོད་དེ། སྐྱོན་སྔ་མ་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར། སྒྲ་ཡིས་དོན་གཞན་མ་མཐོང་ཡང་། །རང་དོན་ཆ་ཤས་སྟོན་པའི་ཕྱིར། །སྒྲ་ཡིས་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་སླ། །འཁྲུལ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ནི་སྒྲས་ དོན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་དང་འདྲ་བ་དང་།མི་འདྲ་བ་དག་ལ་འཇུག་པ་དང་མི་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་འདྲ་བ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འཇུག་པར་མ་བརྗོད་དོ། །མཐའ་མེད་པའི་དོན་ཁ་ཅིག་ནི་མི་བརྗོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若谓于彼等亦先已观察，则且于立亦应理有疑。作是念：若与处等义共同观察，则何故有疑？不应说"定于独一"，因具彼等之疑是于确定具义等后，尔后从独一生疑。
若谓无独一差别，如是共相声于诸差别中未见独一，如说"类声非诸异能诠"。见待闻者，有诸闻者遮余共相而求独一义，如是说"此树是地生耶？抑或五大生耶？"答"业生"。如其确定则配彼树业生声，疑从何生？由彼确定，唯从此生疑。若有"唯闻业生"则可能。无独一配合过失。
如遮余义，如是共相亦：
"观察余声已，
声共为能诠。"
如由所作遮非所作共相能表无常等，如是由观察余声之声共相能诠。非应用于义。于彼亦：
"于何义一疑。"
于何处轴等声义车轴等生疑。于彼一声：
"于多亦有疑。"
于彼声等有声等疑亦可，于彼闻者于共相亦应观声差别。
复次，云何声遮余义而诠自义？应成前过。如是：
"声虽未见余，
由显自分故，
声系极易成，
亦定无错乱。"
随行与返，是由声诠义门于彼等相似不相似入与不入。于彼相似非定说一切皆入，由有无边义或可不说故。

།མི་འདྲ་བ་ལས་ན་དོན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐའ་མེད་པ་ལ་འཇུག་ པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་བརྗོད་པ་ནི་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་ལས་གཞན་ལ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་སྤྱད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རང་གི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དངོས་པོ་གཅིག་ རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ལ་ཤིང་ཤ་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཐེ་ཚོམ་དེ་བཞིན་དུ་ས་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྫས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཤིང་གི་སྒྲ་ས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཉིད་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་ པའོ།།ཡང་བརྗོད་པ། ཤིང་དང་ས་ལས་བྱུང་དང་རྫས། །ཡོད་དང་གཞལ་བྱ་རིམ་བཟློག་པས། །གཞི་གསུམ་གཉིས་གཅིག་ཐེ་ཚོམ་དུ། །འགྱུར་གཞན་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་གཞན་ནས་སྒྲའམ་རྟགས་ཀྱི་ རང་བཞིན་དོན་བརྗོད་པའི་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དོན་དུ་མ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་དོན་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཉེས་པ་སྔ་མ་མེད་དོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར། གཞན་ལ་ཁྱབ་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་དོན་ནི་ཐ་དད་མིན་། །སྤྱིའི་སྒྲས་ནི་གང་དོན་གཞན་རྣམ་པར་གསལ་བར་བྱས་པ་རང་གི་བྱེ་བྲག་དེ་མི་འཕེན་པས་ན་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་དང་གཞི་མཐུན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འཐད་དོ། །དེས་ན་འདིའི་ཐ་དད་པའི་དོན་དང་སྒྲ་ཐ་དད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ནི་མཐུན་པའི་སྒྲ དང་དོན་གཞན་སེལ་བའི་དོན་གཉིས་ཀ་སྒྲའི་བརྗོད་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་རང་གི་དོན་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་སྟེ། ཡན་གར་བ་ནི་གཞན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་ཕྱི་མ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་འཇུག་ཐ་དད་མིན་ཕྱིར་ཡང་། །དོན་གཞན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྒྲས་རང་རང་གིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ ལ་འཇུག་པ་ནི་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དང་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རང་གི་ངང་གིས་ཐ་དད་པ་མི་འཕེན་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐ་དད་ཐུག་པ་མེད་ཕྱིར་དང་། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་སྤྱིའི་ཉེས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དོན་གཞན་སེལ་བ་ཙམ་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་སྤྱིའི་བྱེ་བྲག་གཞན་དང་ལྡན་པ་བཙལ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་དོན་གཞན་འགེགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནའོ། །དེ་ལྟར་སྔར་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་གཞན་སེལ་བ་ཉིད་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ན་མཛེས་སོ།

从不相似则虽有义，于无边不能入，因不说仅是未见故。是故由未见于异于自系属者，说遮彼之比量是能诠自义。
由随行门亦于推度一事，树沙巴等现起成疑。如是疑于地生非实等现起成疑。由树声于非地生等未见故，由返遮而比度。
"树与地生实，
有与所量等，
次第返遮故，
三二一成疑，
余定之因相。"
系属分别无声或相之自性义诠分，由于彼多义一切品遍配不可能故。于自义亦无错乱，由诠差别故。如是且无前过。
非有，云何？如是：
"由遮余遍故，
异义非异性。"
共相声由不遣明了余义之自差别故，应理与异声共基俱。故此异义声异过无。彼同声与遮余义二俱是声所诠。如是于自义无错乱，独一非入于余。后过亦非有，云何？
"由实入非异故。"
取余义声于自诸异无入。故由他力自然不遣差别无过。
由异无边故，由非能遍故非能诠，故亦无共相过。唯遮余义由非异故及非实故。是故此中不应寻求具余共相差别，由直接遮余义故。如是由无前说过故，遮余义是声义则善。

།གང་ལས་ཤེ་ན། རིགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ གནས།།རིགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་དང་། རྟག་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོ་བ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པར་བྱ། འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་རྣམ་པར་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་མ་ལུས་པ་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་གཞན་བཟློག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཉིད་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན། གང་ལས་གཞན་སེལ་ངེས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་རོ་ལ་སོགས་པ་སེལ་གྱི། ཁ་དོག་ གིས་ལྷག་པར་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་སེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་ཡིན། གང་དག་ཐ་མི་དད་པའི་གཟུགས་ཉིད་འདོད་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་རོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་དེ་ནི་མེད་དེ་འདི་ལྟར། འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་རྗེས་མི་བཙལ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པའི་མིང་ལ་ཡང་མངོན་པར་མི་རྒྱུག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་རྒྱུ་མཚན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བཤད་པ་ལས་བྱུང་བ འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་གྱི།ཡང་དག་པའི་དོན་ཉིད་དུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་དོ་། །འཇིག་རྟེན་པ་བཞིན་དུ་གོ་བར་བྱ་སྟེ་། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྲུབ་ཀྱི། །རོ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་ལ་མཚུངས་འགྱུར། །གང་ཡང་ཤིན་ཏུ་ ཐ་དད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ཉིད་དེ་རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅིས་མ་ཡིན།རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འཇུག་ན་ནི་དེར་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཡོད་དེ་། མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་ཅིང་རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་ཐ་དད་པ་ལས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ན་ནི་། མིག་གཟུང་བྱ་ཉིད་བྱ་བར་བྱས། །མིག་གི་གཟུང་བྱར་གཟུང་བ་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲར་འགྱུར་གྱི། རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་ཐ་མི་དད་ན་ནི་ཅིས་ ན་གཟུགས་ཉིད་ཡིན།།ཅི་སྟེ་གཟུགས་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་ལ་བྱ་བར་བྱས་པས་འདུ་བའམ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་གསལ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

从何？
"类之诸法住。"
类之诸法者，应观察一性、常性、遍一切别性等相。此中安住，由无差别故，由所依无断故，由了知无余义故。
如是由无说过及有功德故，说诸事物之声义以遮余差别。若如是，从何定遮余？若色声遮味等，由未说胜于色故虽遮余，极异者如何作？于许无异色性者则无彼等过，由青等性非有味等故。
无此过，如是：
"不寻世间共称。"
世尊亦说："不应执著凡夫名，亦不应趣世间名。"是故我等不于因相生及遍说生世间言说中寻求真实义。应如世间了知，于世间色声成立于青等，非于味等。
如是于色性亦成相等。复次，极异青等入之色性，何故非于味等？若不入于味等，则彼中黄等亦不入。若谓此有因：眼所取性即与青等无异而于味等无，由自性异故。
"作眼所取性。"
若眼所取为眼所取性，则由作用因于青等成色声，非由类因。若眼所取性无异，云何是色性？
若谓说系属色性因之眼所取性，如是则于眼所取性作已，当得和合或色性明了。

།མིག་གི་གཟུང་བྱ་སྤྱི་ཉིད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ངེས་པ་ཡིན་ ཞེས་གདོན་མི་ཟ་བར་དངོས་པོ་པ་ཉིད་རྟེན་དུ་བྱའོ།།རྫས་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྫས་དང་གྲངས་དང་བོང་ཚོད་ལ་སོགས་པ་ཡང་མིག་གི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལའང་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། དཀར་མིན་སོགས་ལ་ཁྱད་མེད་འགྱུར། ། མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་པས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་། ཆེས་སྔོ་བ་དང་། ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྔོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་མིག་གི་གཟུང་བྱ་ཉིད་མེད་པར། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་དད་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས པ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བའི་རོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་གཞན་སེལ་བ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་གཞན་ལས་ལོག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྒྲའི་དོན་རྗོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི། རྗེས་འགྲོ་འབའ་ཞིག་ལས་གྲུབ་འགྱུར། །སྒྲའི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་ན་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ དག་ལས་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱད་པར་གཞན་གཉིས་ཀ་ངེས་པར་བཟུང་བས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དཔེར་ན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་ལས་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྒྲའི་དོན་གཞན་སེལ་བ་ཙམ་ཡིན་ན་ནི་ལྡོག་པ་འབའ་ ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མི་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་ནས་ནི། ཁྱབ་པ་དངོས་སུ་འདོད་མ་ཡིན། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །སྒྲའི་དོན་གཞན་མ་ མཐོང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་སྐབས་སུ་རིགས་མེད་པར་དོན་གཞན་གསལ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དོན་ལ་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ནི་དོན་གཞན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།འགའ་ཞིག་ན་རེ་འདི་སྐད་དུ། །བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་བསལ་བ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། །ཐམས་ ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།འདིར། ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང་འབྲེལ་ཞེས། །གང་ཞིག་ཁས་ལེན་དུ་འགྲོ་ན། །ཡོད་དེ་དུ་མའི་བདག་ཉིད་ལས། །ཡིན་ཞེས་ཅི་ཞིག་གང་གིས་སྦྱོར། །གལ་ཏེ་དེ་ ལྟར་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་པ་ལང་ལ་སོགས་པའི་མེད་པ་ནི་གང་ཡིན།བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་པའི་ལན་འདི་ནི་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ།

眼所取共性亦可，若是定者则必须以实有为依。应成实等，由实、数量、大小等亦是眼所取故，于彼等亦应有色性。
复次：
"于非白等无差别。"
由眼所取性无差别故，应无青黄、极青、最极青等差别。是故必定无眼所取性，于青黄等差别亦应许世间共称色声，于味等则不然。是故定遮余。
若不待离余义而诠声义，如是则：
"唯由随行成。"
于声义能诠见中不许由随行与返遮二者，由摄取二种差别定能诠有果故。于返遮分则能诠义，如极作者与业。若声义唯是遮余，则应成唯返遮能诠。
若谓不许随行则应如是，然由事物分：
"不许直接遍。"
已说诸事物不可能有异或无异之类。
如说"声义虽未见余"，此中已显示无类而由明余义差别之义上随行与返遮是无余义。
有人说："由无一切遮牛等而转变，由应成一切自性故，即是得无有自性。"于此：
"若许系无一切，
有彼多性故者，
是何由谁配？"
若如是许，于彼"系无一切"中，异有性自性之牛等无者是何？一切增益有牛等当由随行许。不应配此答"应成一切无"。

།གང་འགའ་ཞིག་ན་རེ། མེད་པ་དང་ཡོད་པ་དག་ཤེས་པ་ཐ་དད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇིམ་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ། འཇིམ་པ་ཐ་དད་ལ་ཁམ་ཕོར། །ལ་སོགས་ ཐ་དད་བློར་འདོད་ན།།མེད་ཐ་དད་པ་གཞན་མིན་ཡང་། །ཐ་དད་ཅི་བློ་ཅི་སྟེ་དགག་།ཇི་ལྟར་འཇིམ་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཙམ་གྱི་བློར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལ། གང་གིས་ན་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཐ་དད་ཁས་ལེན་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པའི་བློ་ཐ་དད་པ་ནི་སྒྲའི་ རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་ཅི་ནས་མི་འདོད།ཁྱེད་ཀྱི་ཡང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆོག་།སྣང་བའི་ལམ་དུ་གང་མ་གྱུར། །སྣང་བའི་ལམ་དུ་གང་གྱུར་པ། །སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྟོང་། །ཕན་ཚུན་ཐ་དད་དག་ཡོད་ཀྱང་། །ནོག་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལས། །དེའི་བློ་དཔེར་ བརྗོད་འགལ་བ་དེ།།ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །གང་བ་ལང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་བ་ལང་གི་བློ་དེ་ཇི་ལྟར་ན་ནོག་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད། བ་ལང་དང་ནོག་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་སེལ་བ་ཅན་ཡིན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཁས་བླངས་ནས། འགལ་ བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་མི་ལྟོས་ཤེས་པ་འདི་ནི། །རང་གི་རྣམ་རྟོག་སྤྲོས་པར་ཟད། །སེལ་བ་མིན་པའི་སྒྲ་ཡིས་ནི། །རང་བཞིན་འགའ་ཡང་བརྗོད་མི་བྱ། །ནོག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱིའི་ངོ་བོ་དང་ལྡན་པ་གཞན་མེད་པར་མི་ལྟོས་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ནི་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་མི་བྱའོ།།གང་དག་དང་པོའི་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ། ཐོག་མ་མེད་ཕྱིར་འདོད་པ་གྲུབ། །དང་པོའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཐ་སྙད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དག་ལ་དུས་ཀྱི་ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་དང་པོའི་ཤེས་པ་མེད་ན་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པས་ཁྱབ་པར་ཡང་མི་ནུས་ལ། རིགས་དང་ལྡན་པ་ལས་ལོག་པའམ་མ་ལོག་པར་ཡང་མི་ནུས་ཤིང་གཅིག་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དེ་དག་ཡོད་དོ།

有人说："无与有之知不成差别，如瓦钵等泥知，于自性知变异中亦见故。"对此：
"若许泥差别中，
瓦钵等异知，
虽无异非他，
何故遮异知？"
如何于非异于泥则应成彼量知，何故由成立门许瓦钵等异知？如是于无中有之异知，何故不许由声自性差别力？
你们亦：
"诸功德自性胜，
未成现行道，
若成现行道，
如幻极为空。"
"虽有互差别，
由见垂毛等，
彼知喻相违，
依于汝宗义。"
云何说彼离非牛之牛知以见垂毛等为因相？虽牛与垂毛等由声异而有遮异，然许你宗，虽相违亦定示彼。
"此不待知者，
唯自分别增，
非遮声不说，
任何自性义。"
已说垂毛等中不可能不待无余具共相体。由自体非所说故，不由彼门立言说。
于说无初知者：
"由无始故成所许。"
初知实无，由世俗因果相续无时初故。若无初知则不能遍具类，亦不能离具类或不离，非入一切，有此等过。

།གང་དག་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་པ་དེ ལ་ཡང་བརྗོད་པ་།སྤྱིའི་སྒོ་ནས་སེལ་བར་བྱེད། །དེ་གཞན་རྣམས་ལ་རིགས་ལྟ་བུར་སེལ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་ནི་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བཅད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་གང་སྤྱིའི་ཆོས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་། རིགས་མི་མཐུན་པ་ལ་མ་མཐོང་བར་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔོག་ གོ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དེ་དག་མཚུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རིགས་མཐུན་ལ་ཁྱབ་པར་འཇུག་པའི་ལྟ་ན་ཁྱབ་པ་ལ་ནི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་རྭ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྭ་ཅན་ཉིད་མ་ལུས་པར་མ་མཐོང་བ་དེ་རྣམ་པར་བཅད་པ་རྗེས་ སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་རྟ་དང་བ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྣམ་པར་སེལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།བ་ལང་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིན་ན་ཡང་ལྡོག་པ་དང་འཇུག་པ་དག་ནི་བློ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གཞན་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན། །གཅིག་ཉིད་དུ་ཉིད་ཀྱིས་ བརྟག་པ།།དེ་དག་དངོས་པོ་ལ་མི་རིགས། །གལ་ཏེ་བདག་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་གཅིག་དང་དུ་མ་ཉིད་དུ་བརྟག་པར་མི་རིགས་སོ། །བདག་གཞན་ཡོད་པར་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱིའང་གསལ་བ་ནུས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་མེད་ན་ནི་བརྟག་པ་དེ་དག་རིགས་ན་ཁྱོད་ ཀྱིའང་གསལ་བ་དང་ནུས་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གསལ་བའི་དབྱེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ནུས་པ་འདི་རྣམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འགལ་ལོ། །སྒྲ་ཡི་བརྗོད་ དོན་ལ་དཔྱོད་པ།།འདི་ཡང་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །གང་ཞིག་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདིའི། །འཇུག་པའི་དབང་པོ་སོ་སོར་མིན། །མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་དོ། །བསྟན་དུ་མེད་པའི་ལྟ་ན་བདག་གཞན་མེད་པ་བདག་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་མངོན་སུམ་གྱི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཡང་། གང་ཞིག་ཚིག་གི་བརྗོད་པ་འདི། །ངག་ལས་དོན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས། །ངག་དོན་སོ་སོར་སྣང་བརྗོད་གང་། །དེ་ཡིས་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྐྱེད། །ཚིག་གི་བརྗོད་པ་ལ་དོན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁ་ཡར་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ལུང་ལས་ཇི་ལྟར་གཞག་པ་ངག་ལས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ།རང་བཞིན་དང་རྐྱེན་བཞིན་ནོ། །ལུང་ནས་གཞག་པ་དེ་ཡང་ལུང་གཞན་རྣམས་སུ་མི་རིགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འདི་དོན་གཞན་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

对说"无正确入知"者亦说：
"由共相门遮。"
无如类遮余之实，然如是于所遮境由共相法，于此亦已说唯由显示未见于异类而推度。
于汝宗亦有同等过失，若入遍同类见中，遍无边际。是故如"由有角故非马"，由未见一切有角性故推度遮，非别遮马牛等，亦非入于别别牛等。然返遮与趣入二者如知，于此亦应理。
"若许有自他，
一多性观察，
于彼事不应。"
若自于事有，则不应观察彼一多性。若不许有自他，则汝明显亦成能。若于事无，则彼观察应理，汝明显与能亦成相等。
若诸能之明与不明是一，则应无明之分。若是多，则由此诸能非异故，相违说"一主"。
"观察声所诠，
亦非根境界，
何者此声等，
入根非各别。"
现量境不可说。不可说见中无自他即是自他。是故此非现量入。
于此亦：
"何者语言说，
由语思为义，
语义别现说，
彼生初近。"
虽语言说无义，由支分无能故，由教如何安立语而安立，如自性与缘。彼教安立亦由执持于余教不应理故，此是近立余义。

།དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ངག་གི་དོན་དུ་སྣང་ བ་དང་པོའི་མ་གོམས་པའི་སྒྲའི་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ།ངག་ཉིད་དང་དེའི་དོན་དག་ལ་དངོས་སུ་ནི་སྒྲའི་དོན་དུ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཕྱིས་སྒྲའི་དོན་འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་གཞག་པ་སྟེ་ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པ་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་སོ་སོར་སྣང་བའི་དོན་རྣམས་ལ་ཕྱིའི་དོན་ གཞན་ནམ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་བོར་ནས་ངག་གི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གོམས་པའི་ངག་དག་ལས། །དོན་ལ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྱེ། །རང་གི་རྐྱེན་དང་རྗེས་འབྲེལ་བས། །རྣམ་པ་དུ་མ་སོ་སོར་རྟོགས། །དོན་དུ་གོམས་ པའི་བག་ཆགས་ལ་ལྟོས་པའི་ངག་ལས་དོན་བྱེད་པ་ལྟར་རྟོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་དག་བཞིན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱང་རང་གི་རྐྱེན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་རྩེད་འཇོའི་སྙན་ དངགས་ཐོས་པ་ལས་ཆགས་པ་ཅན་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ།ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤུགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ངག་གི་དོན་གཞན་ལས། །རྣམ་པར་བཅད་པའི་དོན་དུ་འདོད། །འབྲེལ་བར་ཤེས་པའི་ངག་ གི་དོན།།འདི་ཡང་རྗེས་དཔག་ལས་གཞན་མིན། །སོ་སོར་སྣང་བ་ཡང་རྫས་བཞིན་ངག་གཞན་ལས་ཐ་དད་ཅིང་འབྲེལ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ངག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི། །རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་ནི། །དེ་ཡང་རང་རིག་ཡིན་པས་ ན།།མངོན་སུམ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །རྟོག་པ་ནི་རང་རིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཞན་དུ་དབྱེ་བར་མི་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ལྟ་དོན་གང་དག་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་དོན་མངོན་པར་བརྗོད་པ་རིགས་གྲངས་ན་འདོད་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན།འདོད་རྒྱལ་བ་ལ་དོན་དབྱེ་བས། །འདོད་རྒྱལ་བ་ལ་ཤིང་ཏོག་དིད་ཐཱ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྤྱི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞིང་སྤྱི་དེའི་དབྱེ་བས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་རིགས་དང་མཐུན་པའི་འདུས་པ་སྒྲ་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་གྲགས་པའི་དབང་ གིས།ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡན་ལག་སོ་སོ་ལ་འདོགས་པར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་གྲོང་གི་ཕག་པ་བཟའ་བྱ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

因此，语言义所取方便是语义显现初未习声义相关，由语本身及其义直接无声义差别故，后由执持声义增上慢安立，因无钩故。
如有于别别显现义舍外余义或彼相关而了知为语义者，依彼见亦唯是分别。何故？
"由如是习语，
虽无义亦生，
由系自缘故，
别别解多相。"
由待义习习气之语生如作用之解，如常等说及无彼差别等，虽无外义，由系自缘生种种分别。如闻嬉戏诗歌，于有贪者生随顺贪欲知，于离贪者则随顺真实力。
"彼亦由异语义，
许为遮义故，
知相关语义，
此亦非异比。"
别别显现亦如实由异于余语及知相关故，非异比度。
"何者由语生，
种种分别知，
彼亦自证故，
非异现量性。"
分别由自证故是现量性，不应异彼分。
若暂于有因相声中见义由遮门明说理数，于任立者云何？
"于任立由义分。"
于任立中说果实迪他等声共，由彼共分而能诠。
若问与类相顺集声有何差别？全无差别。类声亦由共称力，于某处许施设于别别支分，如说"村猪非可食"。

།ལ་ལར་དངོས་སུ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ་དཔེར་ན། གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ནི་དབྱིབས། །ལྟོས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཐིགས་པ་དང་། །འདུས་པ་ ལ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད།།ལ་ལར་ཡན་ལག་འབའ་ཞིག་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཆ་ཤས་ཀྱིས། །ཁྱད་པར་བྱས་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་། །སྒྲ་ཡིས་དེ་ཡི་ཆ་ཤས་ལ། །རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དམིགས་མ་ཡིན། །དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འཁོར་ལོ་དང་། ཟླུམ་པོ་ དང་།རིང་པོ་དང་། གྲུ་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡན་ལག་ཙམ་གྱིས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁུ་ཚུར་དང་། མདུད་པ་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །ཁ་དོག་གི་ཁྱད་པར་ལ་ཁྲ་བོ་དང་། ཁྲེ་རྩེ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ ལ་བརྒྱ་དང་།སྟོང་བྲེ་དང་ཁལ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ལོ་དང་། སྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པའི་སྒྲ་ཡང་ཁ་ཅིག་སོ་སོ་བ་ལ་རྫོགས་པར་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་གྲོང་འོངས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བརྟགས་ནས་ཏེ། དཔེར་ ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བདག་གི་ལས་ཆད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནགས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འབྲེལ་བས་མ་བྱས་པ་སྒྲའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཏོག་པ་ན་སའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེར་ཤིང་ཏོག་པ་ན་སའི་སྒྲའི་དོན་གྱིས་རྟོགས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོགས་པའི་དོན་ནི་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཞེས་པའི་སྒྲ་དང་ལག་པའི་བརྡའམ། གྲགས་པ་རྙིང་པ་དང་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི། ཤིང་ཏོག་པ་ན་སའི་སྒྲ དོན་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བརྡ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་དོན་དེར་བརྡའི་དོན་དང་འདི་ཞེས་པའི་སྒྲ་གཞི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱས་ནས་དེའི་དོན་དུ་བརྡའི་དོན་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ཏོག་པ་ན་སའི་སྒྲ་དེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བ་ལྟར་ སྒྲའི་གཞལ་བར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་བརྟག་པའི་ཕྱིར། །འབྲེལ་པ་ནི་ཤིང་ཏོག་པ་ན་སའི་དོན་དང་སྒྲ་དག་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་དམིགས་ནས་འདི་འདིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤིང་ཏོག་པ་ན་ས་དང་འབྲེལ་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། གཞལ་བར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།

有处直接能诠，如：
"数量与相及形，
无待而趣入，
水等诸滴及，
于聚亦能诠。"
有处非唯入支分，如：
"由形色支分，
差别而趣入，
声于彼支分，
未见入趣行。"
形相差别如轮、圆、长、方等，非唯由支分说。如是拳、结、鬘、耳饰等亦然。色差别如杂色、斑纹等。具支差别如百、千斗、驮、月、年、两等，非入诸支分。
聚声亦有于别别圆满入，如说"村来"。有由观察，如由身业断自业。有不入，如说"水"、"林"。
若如是非由相关作声义显示，如果实波那娑，于彼云何比度？彼中非由果实波那娑声义生解。何故？由为显解义故。由此声及手势，或由系古共称而了解，非由果实波那娑声义了解。
如是由显明标示相关显示义中，标示义与此声是同基，非由说二者所诠而作彼义为标示义。如与果实波那娑声本身相关，当成声所量。
由观察非相关故。相关是由余量见果实波那娑义与声，了解"此是彼的"为与果实波那娑相关，由与所量相关故是比度。是故非异声生量。

།ཅི་སྟེ་ཉེ་བར་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གཞན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱོགས་འདིས་ལྷག་མ་རྣམས་ལའང་བརྗོད། །རེ་ཞིག་ཉེ་བར་གཞལ་བ་ནི་བ་ལང་དང་བ་མེན་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ དུ་དེར་གཞན་ལས་ཐོས་པ་དང་།རྟོགས་པ་དག་གིས་སྒྲའི་རང་གི་དོན་གཉིས་ཚད་མ་གཞན་གྱི་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ་དེ་ནི་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་གཞན་སེལ་བ་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།ཚད་མ་ནི་གཉིས་སུ་གནས་ན་ཅི་སྟེ་ཚད་མ་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ལ་ཅིའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།ཚད་སྣང་བརྗོད་པར་འདོད་རྣམས་ལ། །རིག་པའི་ཆ་ཤས་སྨྲ་པོ་བཞིན། །ཕྱོགས་དྲུག་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཞེས། །བསྟན་ཕྱིར་མ་ཚང་ལ་སོགས་བརྗོད། །ཁ་ཅིག་ངག་ཙམ་ལ་མཁས་པར་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ ཉིད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་ཕྱོགས་གྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བར་འདོད་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཕྱོགས་གྲུབ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་ཕྱིར་དང་། །དེ་ལྟར་སྣང་བ་བརྗོད་ པའི་ཕྱིར།།ལན་འདི་བརྗོད་པར་རིགས་པ་ཡིན། །ལྟག་སྤྱོད་ལ་ནི་རྗེས་མཐུན་ལན། །གང་གི་ཕྱིར་འདིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་འདི་ལ་ལན་དུ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་རིགས་སོ། །མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྗོད་པར་རིགས་སོ། །ལྟག་སྤྱོད་ རྣམས་ལ་ནི་སྐྱོན་ལན་དུའོ།།འདིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་དག་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལ། ཕྲད་དང་མ་ཕྲད་དག་དང་དུས། །གསུམ་ལ་རྟགས་སུ་བརྗོད་འདོད་མིན། །ཕྲད་དང་མ་ཕྲད་རྟགས་བརྗོད་དེས་། །མ་ཚང་གཏན་ཚིགས་རྗེས་མཐུན་ཡིན། །དཔེར་ན་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ ཕྱིར་སྒྲ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དཔེ་བརྗོད་པ་ལས་གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་འདི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ཕྲད་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།རླུང་གི་ཆུ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ། །མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པ་དང་ཕྲད་ན་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་ཟིན་ནས་འདི་གང་གི་གཏན་ ཚིགས་ཡིན།ཅི་སྟེ་མ་ཕྲད་ན་ནི་མ་ཕྲད་པས་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པར་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།

若问余近量等如何非他？以此方式说余。且近量如牛与野牛等，为了解彼相似义，由从他闻及了解，声自义二者摄入余量中相似了解，彼非余量。如是思维亦如彼能量，应知非余量，因是比度分别之外所明显。
以上为《量集论》第五观察遮他品。
若量安立为二，为何于说量时亦说如是显现不圆满等？
"于欲说似量，
如说者知分，
为示六方不等，
故说不圆满等。"
有唯于语善巧执持，如说"虽是成立宗之能立，许为似能立"，为遮彼等非能立之他性故，说不圆满等成过失。
"为显示彼故，
及说如是显，
此答应理性，
诡辩随顺答。"
由此说前宗已成，对此答说圆满等应理。为显不圆满等故亦应说。于诡辩者则为过失答。由此不能知前宗等非能立性。
于此：
"会不会及三，
时中不欲说因，
说会不会因，
不圆满因随顺。"
如说因喻"由从功用生故声无常"，若此因与所立会而能立，则与所立无差别，如风与海水相会。非不成，若与已成会，则所立已成，此为谁之因？若不会，则由不会故与非因无差别，故非能立，如是会与不会相等。

།དུས་གསུམ་ལ་ཡང་མི་འདོད་པར་བརྗོད་དེ་། གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱ་ལས་སྔར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་ བསྒྲུབ་བྱའམ་གྲུབ་ན་འདི་གང་གི་གཏན་ཚིགས་ཡིན།ཅི་སྟེ་ཕྱི་ནས་བསྒྲུབས་ན་ནི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཅིག་ཅར་བ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནི། གཏན་ཚིགས་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དེ་སྒྲུབ་མི་དགོས་ཏེ། གླང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་མ་ཚང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དཔེ་བརྗོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་འདིར་མ་ཕྲད་པ་ཙམ་ཆོས་མཐུན་པས་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་རིགས།རིགས་སུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་པས་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ཐ་སྙད་ཙམ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །རང་ལ་གནོད་པའི་ཉེས་པར་ འགྱུར་བ་ནི་འདིར་དགག་པ་ལའང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དང་བློའི་གཏན་ཚིགས་དག་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མ་ཚང་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དོན་རྟོགས་མ་གྲུབ་ལྟར་སྣང་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དོན་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཚིག་ ལས་ཡིན་པ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་དོན་ལ་མ་གྲུབ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དེ་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་གཉིས་ཀའི་ལྟར་ན་ཡང་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རིགས་སུ་ཆུད་མོད་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སུན་འབྱིན་དུ་འགྱུར་རོ། །རྟག་བརྗོད་མི་རྟག་པ་རྗེས་འགྲོ། །དེ་དག་མི་རྟག་པར་ནུས་མིན། །ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་རྗེས་མཐུན་འགྲོ་། །དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་རྟག་པའི་རྟག་པ་དང་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་འཐོབ་པ་མི་འདོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ནི་བརྟགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ལྟག་གཅོད་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་སྐྱོན་ལྟར་སྣང་བའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་གཏན་ནས་ཞེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ མི་རྟག་པ་ལས་གཞན་ཡང་རྟག་པའི་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དངོས་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

于三时亦说不许：若因先于所立能立，所立已成此为谁因？若后立则因未成故非因。若谓同时为因，则如因已有不须成立，如牛左右角。如是与非因相等。
彼等是不圆满因之随顺。何故？为遮除一切不合理喻因故。于此仅由不会法同而成因相如何应理？纵使应理，由非因故而成。如是于前"由标识能立则由仅未见言说故非能立"亦然。成自害过失者，于此遮遣亦相等故。
如是，暂于智因中，显现缺少所立因三相似现。
"义解不成似现性。"
当义为因时，由未遮从语故，彼于义不成似现性。由一切法因非理遮故如前。依二因亦于义所立，由彼等非因果事故，彼等非理。虽入理中，由遮除自性成能破。
"常说无常随行走，
彼等不能成无常，
宗过随顺行。"
如于"声无常"中，彼常与常结合，由诸法自性所得不舍故。是故成常性，如是等。彼等即是与观察相等诡辩。此是宗过似现。由完全执著无常性故，于彼无常外亦无有常入。应说彼事从无生有即是无常。彼位亦由事缘说为无常性，如说是果等。

།སྔར་བརྗོད་གཏན་ ཚིགས་མེད་པ་ཡིས།།བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཡང་བརྗོད་པ་མཚུངས། དཔེར་ན་སྔར་བཞིན་བྱས་པ་ལ་གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་འདི་ལས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་སྔར་བརྗོད་པ་དེ་དག་མེད་དེ། གཏན་ཚིགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྗོད་པ་མཚུངས་པའོ། ། འདི་ལ་ཡང་། སྒྲོ་བཏགས་ནས། སྨྲ་པོའི་ངག་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །མ་གྲུབ་ལྟར་སྣང་། དོན་ལ་ནི་སྔར་སྨྲ་བ་པོ་རང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ངེས་པ་སྐྱེས་པ་བཞིན་གཞན་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པས། དོན་དེ་གཞན་ལ་བརྗོད་པ་དེ་མེད་པ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ལ་ནི་སྨྲ་བ་པོའི ཚིག་གིས་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་སྨྲ་བ་ལས་སྔར་སྒྲོ་བཏགས་ནས།དེ་མེད་པ་ལས་དོན་མ་གྲུབ་པར་རྩོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དེ་དག་ནི་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །ཡང་ན་ཉུང་ལྟར་སྣང་། བརྗོད་པ་ལས་སྔར་སྒྲུབ་བྱེད་ནའོ། །བརྗོད་པ་ལས་སྔར་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་པར་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་གཏན་ ཚིགས་མ་ཚང་བར་ལྟར་སྣང་བའོ།།གྲུབ་པའི་དུས་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་བརྗོད་ན་གཏན་ཚིགས་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ན་འདི་ནི་མ་བརྗོད་པ་ལས་སྔར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །འདིར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་མེད་པར་བརྩད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བརྗོད་མ་ཚང་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བརྗོད་ པ་ལས་སྔར་རྟགས་མིན་ཕྱིར།།མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བའི་ངག་།མ་སྐྱེས་པ་མཚུངས། དཔེར་ན་སྔར་བཞིན་བྱས་པ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་བརྗོད་པ་ལས་སྔར་སྒྲ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་འགྱུར་རོ། །རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ མཚུངས་པའོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྣམ་གཉིས། གཉིས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་འདོད། །དེ་ལ་བརྗོད་པ་ལས་སྔར་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །སྐྱེས་པ་དག་ནི་སྒྲ་ཞིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་ཡང་ ཡིན་ནོ།།རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་ཉིད་ནི། དོན་གྱི་དབང་གིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པས་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས། བསྒྲུབ་བྱ་མི་འགྲུབ་པར་སྟོན་པ་། དེ་ནི་འབྲས་མཚུངས། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།གཞན་བུམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་སྒྲ་འདིའིའོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མཚུངས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ། སྨྲ་པོའི་འདོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ། །གལ་ཏེ་སྨྲ་བ་པོའི་བུམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་སྒྲ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་རྩོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མ་གྲུབ་པ་ ལྟར་སྣང་བའོ།

"由前说无因，
应成无所立，
复说相等。"
如前例于所作，若由此因是无常，则前说彼等无，由无因故不能成立无常，此是未说相等。
"增益后，
由说者语能立，
不成似现。"
实际上，如前说者自生决定比量，欲于他生决定，说彼义于他，于无彼成不成性。于他由说者语成义，于说前增益，由无彼故争论义不成。故彼等是不成似现。
或少分似现，由说前能立故。由过分增益说前为能立故，是因不圆满似现。若成时不说因则成因不圆满，此非由未说前能立。由此争论因义不完全无故，应知亦是喻不圆满似现。
"由说前非因故，
不成与相违语，
未生相等。"
如前例于所作，若如是说前声非刚作即生，由非从功用生故亦是观察，如是等是未生相等。
如是亦：
"二种，
由增益二故许。"
于此由增益说前为能立故是不成似现。已生者由声灭性故是刚作即生故能立。彼时亦有。非从功用生性，由义力增益无常性故是不定似现。
由异果分：
"显示所立不成，
彼是果相等。"
如说"声无常，由是果故，如瓶"，他说若由异瓶果性所作无常，此声为何？此是果相等。
"说者欲求三种。"
若说者争论瓶果性于声无，尔时是不成似现。

།འོན་ཏེ་སྒྲའི་འབྲས་བུ་ཉིད་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་རྩོད་པའི་ལྟ་ན་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་བའོ། །དེ་སྟེ་དེ་ཉིད་རྟག་པ་ལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །ཡང་ན་ཆོས་མཐུན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེའི་སྐྱོན་ལྟར་ སྣང་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་བཟུང་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། དེའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དོན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་བསྟན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དག་ལས། །ཆོས་མཐུན་དཔེ་ཡིས་གཞན་ སྒྲུབ་པ།།ཆོས་མཐུན་པར་མཚུངས། གཞན་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བཟློག་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུར་བྱས་ནས་སོ། །དཔེར་ན། སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་བསྟན་པའི་ནམ་མཁའ་དང་ཡང་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ པ་ལ་སོགས་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གཏན་ཚིགས་འདི་དག་ཉིད་དུ། བུམ་པ་ཆོས་མཐུན་པར་བྱས་པ་ལ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་མཚུངས་པའོ། །གཞན་དག་ནི། ཆོས་མི་ མཐུན་པས།ངེས་པར་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་ལས་གཞན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ། དཔེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྔར་བཞིན་བུམ་པ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་།མཚུངས་པ་ཉིད། གཞན་ལ་མ་གྲུབ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཐུན་མོང་ལྟར་སྣང་རྣམ་པ་ གཉིས།།གལ་ཏེ་འདི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་རྩོད་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཁོ་བོའི་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེས་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་པའོ། ། ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་མ་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དག་ནི་གྲུབ་པར་འདོད་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་བཞིན། གལ་ཏེ་བསམ་པ་འདི་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཁོ་བོའི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེས ན་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ལྟར་སྣང་བའོ།།འདི་ཡང་རྗེས་འགྲོ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དཔེ་ལྟར་སྣང་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཡིན། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་དང་བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་མ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ།

若争论声之果性于瓶等无常无，则是相违似现。若说彼于常亦无，由非共故，是不定似现。或为显示法同故，是喻过似现。
何故？因取法之总相而比度，非由其别相，否则应成无各别义决定之比量故。
"由定示异品中，
法同喻成他，
法同相等。"
"成他"即成反面，作为能作因。如说"声无常，由从功用生故，异品喻如虚空"，由定示虚空亦与非有身等法同故，成立无常。如是于此因中，以瓶为法同，说其异品虚空与法同，如是等是法同相等。
他说由法不同，由定示异品中成他，二喻如前以瓶为法不同喻应配。
如是等：
"相等性，
为示他不成故，
共相似现二种。"
若此由与非有身等法同与法不同相等故。若争论他不成，如我仅由法同与法不同不成，汝亦然。此是共不定似现。
前品中非有身性刚作即生性非不定，实不存在。如是等由欲成相等故，如不相违决定，若此意趣，如汝仅由法同成立，我亦然，故是不相违决定似现。
"此亦由无随行故，
是说喻似现过。"
二种皆是不定似现，由未显因与所立随行故，及未显无所立则无因故。后品亦如是，前品亦然。

།དཔེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྩོད་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་སྦྱར་རོ། །རྗེས་འགྲོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ལས། །དཔེ་དང་བསྒྲུབ་བྱ་འདྲེས་པར་འགྱུར། །ཕལ་ཆེར་ནི་རྟོག་གེ་ངན་པ་ཁོ་ན་དཔེས་ཉེ་བར་འཇལ་བར་བྱེད་དེ། སྒྲ་ནི་བུམ་ པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།སྒྲ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེར་དེ་ལྟར་འདྲེས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྲིད་དེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་དེ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་བུར་བྱས་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཡང་ཡིན་པས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡང་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་བསྟན་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ མཚུངས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་བུམ་པ་ལ་ཆོས་གཉིས་ཀ་ཡང་རིགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་ཡང་། རྟགས་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དབྱེ་བས། །འཁྲུལ་པ་ལྟར་སྣང་རྣམ་པ་གཉིས། །གཏན་ཚིགས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ། །སྦྱོར་བ་སྔ་མ་ལ་ཡོད་མིན། །དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ཆོས་མཐུན་པ་དང་།མི་མཐུན་པ་མཚུངས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དངོས་པོའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འདོད་པ་ཡིན་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བར་བརྗོད་དོ། །ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྦྱོར་བ་བཞིན་ ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པ་མཚུངས་པར་བྱས་པ་ལ་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་བརྗོད་པས་ཆོས་མཐུན་པའང་། །རྣམ་རྟོག་མཚུངས་པའོ། །དཔེར་ན་སྔར་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་ ཆོས་མཐུན་པས་མི་རྟག་པར་བྱས་པ་ལས་བརྗོད་པ།དེ་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དང་། མིག་གི་གཟུང་བྱ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བུམ་པ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་གྱི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ལ། སྒྲ་ཁོ་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉན་བྱ་ཉིད་ལ་ སོགས་པས་སོ་ཞེས་སོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་བཟློག་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚུངས་པའམ། དཔེར་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་ལ་ཡང་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ བརྗོད་པས་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚུངས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

于喻似现诤论亦配无随行。
"由随行颠倒性，
喻与所立混。"
多数恶论仅以喻度量，如说"声如瓶，声非如虚空"等。于彼如是混杂虽颠倒，随行可有，如"凡无常者从功用生"及"凡非从功用生者是常"等。如是于所作，应结"如是"及"非如是"。如后品前品亦然，应成相等故，似现亦应理。
仅于显喻，前后二品皆随行颠倒相等。如是于瓶二法皆应理，于虚空亦然。
"由彼因自性分别，
错乱似现二种。
因定于一分，
前结合中无。"
如是我等随顺世间结合而显法同与不同相等，虽许刚作即生性是定于一分之事因，说为颠倒决定似现。于前品中无如我等结合所显定于一分。如是由于法同相等亦无关联故是异性。
"由说差别法同亦，
分别相等。"
如前例由与瓶法同成无常，于彼说虽有法同，由可烧及眼所取等差别，唯瓶成无常非声，唯声成常，由非可烧及所闻性等。由违背所立而分别故是分别相等，或于余喻说虽是所作性，如可烧与非可烧等，由说常与无常分别故是分别相等。

།འདི་ལ་ནི། འཁྲུལ་པ་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །རྟག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྣང་། །སྤྱི་མིན་གྱིས་ཀྱང་། འདི་ལ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་པའམ་སུན་འབྱིན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ མ་གྲུབ་པ་བཞིན་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།སུན་འབྱིན་པ་ལ་ནི་ཐུན་མོང་ངམ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །བསྒྲུབ་པ་ལ་ནི་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་དུ་རྩོད་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །རྣམ་པ་གཞན་ཡང་སྟེ་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །གལ་ཏེ་ བསྲེག་པར་བྱ་བ་དང་བསྡོངས་པའི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་བརྗོད་ན་ནི་མངོན་སུམ་འབའ་ཞིག་པ་མིག་གི་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་རྫས་ཉིད་ལ་སོགས་པས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྡོངས་པའི་ངེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །གཅིག་ཉིད་དུ། ཐལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད། །ཆོས་མཐུན་པ་སྟོན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ནའོ། །ཟླ་བོ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་བཞིན་དུ་གང་དུ་གང་ གིས་ན་བསྒྲུབ་བྱའི་ཞེས་གོ་བར་བྱ།བྱེ་བྲག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐལ་བའོ། །གང་ཞིག་གང་དང་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དང་སྟེ། དཔེར་ན་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་རྣམས་དང་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པར་བྱེད་པས་བུམ་པ་ལ་ ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲ་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ན་བུམ་པ་བཞིན་སྒྲའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མཚུངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ཙམ་ལས་མི་རྟག་པར་བརྗོད་པ་དང་། གང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཙམ་ལས་མི་རྟག་པར་བརྗོད་པ་མེད་དེ། གང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མ་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །བསྒྲུབ་ བྱ་རྟོགས་ཁྱད་མེད་ཕྱིར་ཡང་།།མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བར་འདོད། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚུངས་པ་སྔ་མ་ལས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་གི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚུངས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚུངས་པ་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྒྲུབ་བྱ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དག་ ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

"由错乱差别，
成常如是似现。
由非共亦然。"
于此亦应成如错乱及非共而成常或破斥。如自品不成，为显他不成故成能立。于破斥是共或非共不定似现。于成立是不相违决定诤似现。
另一种亦是不定似现。若说与可烧相合之刚作即生性，由唯现量、非眼所取性及实性等成不定。此相合决定因亦非如是。唯刚作即生具因相，故是不定似现。
"由成一性故无差别。"
由是显示法同处故，应成与彼一性故。对方由非所闻故无，于何由何而知所立？"无差别"即应成无差别。
何者与何为差别？由作无差别故与一切，如为显法同喻瓶故，亦作与余无差别，故瓶有之一切法于声应得。是故由一切互为法同故，应成一性。
于此亦应成无差别，由如瓶显示声之差别性故，与分别相等无大差别。故如是是不定似现。
前品中非仅由法同说无常，亦非仅由无差别说无常，由仅见无差别而返。故是不定似现。
"由所立知无差别故，
亦许不成似现。"
为区别无差别相等与前，说"亦"字。于此分别相等与无差别，由无差别相等应说为异，由于所立与因义无差别故。

།དཔེར་ན་སྔར་བཞིན་བྱས་པ་ལ་གཏན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དག་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་བརྗོད་པ། དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། སྔ་ན་མེད་པ་སྐྱེས་པ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་སུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མགོ་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གྲུབ་ན་ནི་སྔར་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ན་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚུངས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་ཆོས་གཞན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གནོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་བའོ། །བསྲེག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཉིད་འགལ་བར་རྩོད་པར་གལ་ཏེ་མཐོང་ན་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་། ། ཡང་བརྗོད་པ། བསྒྲུབ་བྱ་བ་ནི་གནོད་ཆོས་ཀྱང་། །མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད། །གཏན་ཚིགས་སྐྱོན་ལ་འགལ་ལྟར་སྣང་། །སྐྱོན་ཡོད་མིན་ཏེ་ཕྱོགས་ཕྱི་མ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པ་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཕྱི་མའོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་ཕྱི་མ་ལས་ཕྱོགས གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཆོས་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་སུན་བཏོན་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གནོད་པར་བརྩད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སུན་འབྱིན་ གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་འགལ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལས་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་བཞིན་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདིར་མཉན་བྱ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ནི་ མཐོང་གི་།སྒྲ་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །གང་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འཇུག་པར་བྱེད། དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་ཉིད་ཀྱིས་སྔ་མ་ལ་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་བོ། །གང་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མཐོང་ན་ནི་གནོད་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་རྡུལ་གཉིས་པ་ནི་རྡུལ་གཅིག་སྔོན དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ།རགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱས་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་རགས་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་ནོ།

如前例，由所作全非生故，于所立与因义无差别。
对此回答：如是亦是不成似现，由于先无后生增益为所立，混淆所立与因无差别故。若已成，则应成立先有后无。
又应说无差别相等：刚作即生性如成立无常，亦成立其他法，此即无差别。如是由能立所立相违性故是相违似现。由可烧等不定故，若见一分决定性相违诤论，应说非能害。
"所立及违法，
由相等无差别。
因过相违似，
无过后品故。"
彼等是法性法同相等等后品。若由后品一分决定，由法同等一分决定成相违。前品由如所说不定相应，由破斥及成立门争论相违与不定害所立故，彼等是异破斥。
若见非能害，如某些相违，刚作即生性不离无常性，如是非所闻性亦然。如是亦应说"声非所闻"。如是此中见害所闻性，未见声常性。由何令入得无常性之比量？由立宗过故，前者非所闻性不成。若见一分决定则无害，如说"二尘是由一尘为先，由粗故，如瓶等"，如是亦成立极微之粗性。

།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་རྡུལ་རགས་པ་སོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལན་གང་ཞིག་ཡོད། །བསྒྲུབ་བྱ་ལ་གནོད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ། གནོད་པ་བྱེད་པ་འགལ་ཉིད་མིན། །བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ནི་འདིར་ཆོས་སམ་ཆོས་ཅན་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་གནོད་པ་གྲུབ་ན་དེ་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བསྒྲུབ་བྱ་ལས་གཞན་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས། །བསྟན་ན་དམིགས་པ་མཚུངས་པའོ། །གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ དེ་ནི་དམིགས་པ་མཚུངས་པའོ།།དཔེར་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་འདི་གློག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འདི་ལས་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པས་མི་རྟག་པ་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་དེ་མེད་ཀྱང་དེའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྦྱོར་བར་ བྱེད་དོ།།འདི་མི་རྟག་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནགས་ཀྱི་ཤིང་ནུབ་མོ་ཉལ་བ་ལས་སེམས་པ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སོ། །འདི་ལ་ཡང་། བསྒྲུབ་བྱ་དུ་མ་བཀོད་པ་ལས། །གཏན་ཚིགས་དེ་དང་རྗེས་མཐུན་ཉིད། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་རྟག་པར་གྲུབ་ དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་པོ།།གཏན་ཚིགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་། །དེ་ནི་མི་རྟག་པ་མེད་པར་མཐོང་བར་མེད་དོ། །བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུ་ལས་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པོ། །དེའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ ལྟར་སྣང་བའོ།།གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་མ་ཁྱབ་ཀྱང་། །བསྒྲུབ་བྱའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །མ་གྲུབ་ལྟར་སྣང་སྒྲར་གནས་ཀྱིས། །ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན། །གང་མ་ཁྱབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ། དེ་མི་རྟག་པ་ལས་གཞན་ལ་གཏན་ཚིགས་མི་སྲིད་ཅིང་། སྒྲ་ལ་ མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་མེད་པར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ།བསྒྲུབ་བྱ་ཁོ་ན་ལ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་དེ་སྒྲ་ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྒྲ་ལ་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ པའི་མཚན་མོ་ཉལ་བས་ན་ནགས་ན་གནས་པ་སེམས་པ་དང་བཅས་པར་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་ནོ།།ཐེ་ཚོམ་བརྗོད་འདོད་ཐ་དད་ལས། །གཏན་ཚིགས་ཐེ་ཚོམ་རྩོད་པར་བྱེད། །གང་དུ་དམ་བཅས་པའི་དོན་བཏགས་པས་གཏན་ཚིགས་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དུ་བརྗོད་དོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་རྟག་ པ་ལས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་མཚུངས་པའི་ལྟག་སྤྱོད་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་སྔར་བཞིན་བྱས་པ་ལ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་བསལ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་མཐོང་བ་ལས་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཅི་འདི་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་སོ།

由瓶等先有粗尘而行，对此有何答复？
"由成立害所立故，
能害非是相违性。"
此中于所立，无论法或有法，若成立能害彼，即是相违性。
"由因显示异于所立，
是所缘相等。"
若因显示异于所立者，即是所缘相等。如前例于成立无常，此因于电等非有，由此现量等成就无常。若无彼亦非成其因。
他则另作结合："此非无常因，由无遍故，如林木夜卧故有心。"
"由安立多所立，
因与彼随顺性。"
若由他因成常，则是无常错乱，由他因成立。非是因，彼未见无无常。成立作者因以外之果。由非成其因性故非能知。故是不定似现。
"虽因不遍，
由了知所立事，
不成似现声住者，
一切皆能立。"
对于说"由不遍非能立"者，彼于异无常不可能为因，于声亦非无，于无处增益故是不成似现。由唯于所立无故是破斥。因于声非无亦非有，由声有故非一切能立所立，如由夜卧于蛇等有故成立林居有心。
"由欲说疑异故，
因疑成诤论。"
由增益立宗义故，因错乱故说为疑。因义常性亦成疑相等诡辩。如前例于所作，由遮除刚作即生及见生故成疑，谓"此是当显还是当生？"

།འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ ལས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པ་དེའི་ལྟ་ན།བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲོ་བཏགས་མ་ངེས་པ། །ལྟར་སྣང་། འདི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བ་དམིགས་ནས་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་ན་མི་རྟག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བརྩལ་མ་ཐག་ ཏུ་བྱུང་བ་དམིགས་པ་བསལ་བ་ནི་རྩཝ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པས་དེ་མ་ངེས་པ་ལ་སྣང་བ་སྟེ།འཇིག་པ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བའོ། །རྟགས་མ་གྲུབ་ལྟར་སྣང་། སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཤེས་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པར་བྱ་བའི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སུན་བཏོན་ན་ནི་དེ་ལས་མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་སུ་བརྗོད་པའི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་བྱུང་བར་དམིགས་པ་དེ་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱིས་འདོད་མིན་མི་མཐུན་ཕྱོགས། ། བསྒྲུབ་བརྗོད་དོན་གོ་མཚུངས། དཔེར་ན་གལ་ཏེ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན། དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བའི་གློག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྟག་པའོ་ཞེས་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བར་མཚུངས་པའོ། །འདི་ནི། འཁྲུལ་པ་གཞན་གྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ། །དེ་ཡིས་སྒྲུབ་པ་དེ ལྟར་སྣང་།།རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ལ་རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བ་ཉིད་ལས་རྟག་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་མ་ངེས་པ་སྔར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ་རྟག་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ལས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ལས་མ་ངེས་པར་འགྱུར།ཡང་ན་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་པ་ལ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མེད་ཀྱང་གློག་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་གྲུབ་པས་སོ་ཞེས་རྩོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་རྟག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཐལ་འགྱུར་མཚུངས་པར་འདོད་པ་ཡང་། །གང་ཡང་གཉིས་ཀ་གཏན་ཚིགས་ལམ། །དཔེར་ན་སྔར་བཞིན་སྒྲུབ་པ་ལ་རེ་ཞིག་འདིར་བུམ་པ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན་ཞེས་སོ། །དེ་ནི་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན། །དེ་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་གྲུབ་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཡང་རྩོད་ པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་འགྲོ་མེད་པའི་དཔེ་ལྟར་སྣང་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་སྟེ།གོང་དུ་འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་ནི། ལྟག་གཅོད་ཀུན་ལ་ཕྱོགས་ཙམ་མོ།

此非合理。若由彼等因说"是无常"，则：
"所立增益不定，
似现。"
此中见刚作即生而成立坏灭性时，若如是增益则应生无常，于彼亦不定故是疑。如是见刚作即生遮除于草水等有，彼似不定，由坏灭是所立故。于显现者亦有坏灭性，故是不定似现。
"因不成似现"，应知由增益。若破斥增益为因之刚作即生故生，则彼是不成似现，由说为因之所见刚作即生非刚作即生故。
"义含非欲相违品，
立说义解相等。"
如若由功用生是无常，则义力由非功用生之电等是常，如是是义解相等。
此即：
"由他错乱于所立，
由彼能立如是似。"
于由功用生性成立无常性时，由非功用生性增益为常义者，于彼先增益不定。故是不定似现，由因亦不入于常故，由何成不定于所立？
或于由功用生故是无常性之成立，争论说虽无彼等功用生性等，电等已成无常。彼亦是不定似现，由彼亦非有常故。
"应成相等所许亦，
若二者皆是因。"
如前例于成立，且此中唯瓶是无常，何者是因？
"彼如喻似现。"
如见瓶成无常而诤，由应理为无所立随行之喻似现故，如是是似现。上已说果相等因随行。
彼等是诡辩一分。

།ཇི་ལྟར་ལྟག་གཅོད་དེ་དག་རྣམས་ལ་མ་ཚང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་ ཀྱིས་མི་རིགས་པར་ལན་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པ་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་།།དེ་དག་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་དབྱེ་བས་མཐའ་ཡས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མ་ཚང་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ དག་བརྗོད་པ་དེ་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བརྟགས་ནས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མ་ཚང་བ་ཉིད་དུ་རྩོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་དང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་རྩོད་པ་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞུང་མངས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ལྟག་གཅོད་ དེ་མ་རྟོགས་ཀྱིས་བསྟན་ནས་དེ་དེ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།གང་མ་ནིང་གི་རྟགས་ཀྱིས་བསྟན་ནས་ལན་ཡང་དེ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བར་ལྟག་གཅོད་རྣམས་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལྟག་གཅོད་རྣམས་ལ་མ་ཚང་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་། མ་གྲུབ་པ་ལྟར་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བརྗོད་དོ། །ལྟག་གཅོད་རྣམས་ལ་རྩོད་སྒྲུབ་ཏུ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བརྫུན་ཉིད་དང་། །འགལ་བ་ཉིད་དེ་སྐྱོན་གསུམ་སྟེ། །གསུམ་པོ་ཐ་དད་དུ་མཚོན་མིན། །རྩོད པ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་ལན་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། མ་ཕྲད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཏན་ཚིགས་དམིགས་ ཤིང་།འབྲས་བུ་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བརྗོད་ལ། མ་ངེས་པ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པས་འགལ་ཟླ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ ངེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མ་ངེས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིན་དུ་འགལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེན་ན་ཡང་དོན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་ལྟ་ན་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་བརྫུན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཚུངས་པར་བརྗོད་ནུས་སོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྲེག་ པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།རླུང་ཡབ་ཀྱི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །གཞན་གྱིས་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མིག་གིས་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་སྒྲ་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

如对彼等诡辩以不完全等似现性说不合理之答复，如是于余相等等他者亦然。于彼等以结合差别少许分类则成无边。
其中我等所说不完全似现及不成似现等，是观察能诠于所诠而说。若非如是，则应说为不完全性诤论似现及不成性诤论似现等。如是亦成文繁，如于某处以未了知诡辩而说，由彼与彼相关故，及由说以中性相而答亦与彼明显相关故。
"相等"之声于一切结尾，应知诡辩诸应成相等。如是且我等说诡辩诸不完全似现及不成似现等。
"诡辩诸诤立，
颠倒及虚妄，
相违性三过，
三者非别相。"
诤论成立以颠倒、非真实性及相违性等过失说答复。其中颠倒于法同、法异、分别、无差别、相遇、不遇等见因，果相等等说为疑。
其中由四者颠倒性如是：说一分决定因之比量，不定则由法同等安立相违。一分决定如何与不定及颠倒相违亦不俱存故。
虽真，由结合义一分决定见故是不定，虽虚亦能说分别相等。彼亦非理，未见无可烧性等非见，由说扇风等是无常性故。他则说由非可烧及非眼所取性等声是常性。

།བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པས་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་ཁོ་ནར་མཐོང་བ་ནི་མེད་ཀྱི་། འོན་ཀྱང་རྟག་པ་ལའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་སྔ་མ་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཁྱབ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་པའི་ཕྱིར་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཉིད་རྟག་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ཡིན་ནོ། །ལན་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འབྲེལ་བ མ་ཡིན་ནོ།།བདེན་ཏེ་། གལ་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པས་བརྗོད་ན་ནི་བདེན་ཏེ། ཆོས་མི་མཐུན་པས་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི། བསྲེག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པའོ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་དཔེ་གཉིས་ཀ་རྗེས་འགྲོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རྩོད་པ་གྲུབ་པ་ན་ནི་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་མཉན་བྱ་མེད་ཉིད་རྟག་པ་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་མེད་ལ། མཉན་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་དག་གིས་འདིའི་རྟག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་འདིར་ ཆོས་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དཔེ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཉིད་དོ་། །འདི་འདྲ་བ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྦྱོར་བས་ཡིན་ན་ནི་གློག་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏོ། །རྩོལ་བ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ནམ་མཁའ་རྟག་པ་ དང་།རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་རྟག་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡང་མཐོང་བ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚུངས་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྩོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་གཞན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྲད་མ་ཕྲད་དང་གཏན་ཚིགས་ མ་ཡིན་པ་མཚུངས་པ་དག་གིས།གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ལ། ཡང་འདི་དམ་བཅས་པའི་དོན་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་ཕྲད་མ་ཕྲད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་འབྲེལ་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་གཏན་ ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞིང་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་པོས་དེ་ལྟར་བརྩད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

由可烧性等瓶非是无常性。对此应如是说：未见非可烧等唯是常性，然于常性。如是说他方不定性。
此于前者是能遍，非能遍非是因。他者于声由从功用生故非所闻之比量，然由非所闻故声成常性。答非与前宗相关。
诚然，若由法同说则为真，由法异则显示无所立故无因，非说非可烧性无所立。若如是，则二喻皆由颠倒随行。
如是诤论成立则无，如说未见无所闻性是常性，由非所闻性亦不定故非常。如说由法同及法异推度此常性。
此中若法异有性是喻，则如是即见所闻性是无常性。若由如是法异喻结合，则"电是常，由非功用生故"成无过。
亦见非功用生之虚空是常及功用生是无常之一分决定。
第二由他方于无差别相等争论无因性。由彼无颠倒性故应说他过。如是由相遇不相遇及因非相等，由遮除一切因故。
又此非由生立宗义门说为因过，然是能知性。于彼亦与相遇不相遇过相关。故如是因非颠倒，所缘相等亦非因颠倒，他方亦非如是争论。于他则于无常有因。

།འོན་ཀྱང་དེ་དག་གིས་བསྒྲུབ་བྱ་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཀྱང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཞིག་ མེད་ཀྱང་དེ་དེའི་གཏན་ཚིགས་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་ལན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཞན་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ཡང་ཁྱབ་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེ་ཚོམ་མཚུངས་པར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་གི་ཡིན་གྱི་།འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །དམ་བཅའ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མ་བརྗོད་པ་མཚུངས་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་པོས་འཇིག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྔར་ནས་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བརྗོད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་སྒྲའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མཚུངས་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་ཅི་གཞན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟག་གཅོད་དེ་དག་གཏན་ཚིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་པ་དང་། དོན་གྱིས་གོ་བར་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ ཞིག་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དོན་གྱི་གཏན་ཚིགས་མ་མཐོང་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པས་སོ་། །འདི་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འགལ་བས་ཀྱང་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ། མ་མཐོང་བ་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འགལ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བྱས་ནས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་གྱིས་གོ་བ་མཚུངས་པ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་པ་ལ་མ་དམིགས་པས་མེད་པར་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འགལ་བ་ཡང་ངོ་། །འགལ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་རྟག་པར་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་སྔ་ནས་སྐྱེས་པའི་སྒྲ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་འགལ་བ་ཉིད་དོ། །མེད་པ་ཡང་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་འགལ་བ་ཡང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་། །ཡོད་པ་རྟག་པའི་ཕྱིར་མེད་པའོ་ཞེས་རྟག་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མེད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །རྟག་པ་མཚུངས་པ ཡང་ཇི་ལྟར་འགལ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མེད་པར་བརྗོད་པར་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་རྟག་པ་འགལ་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

然由彼等无所立成就故亦无因，若某者虽无而彼之因生起则不然。如是则成彼之答复。若非如是则成说他前宗。第二由非能遍故非因颠倒过。
疑相等亦是因颠倒，如是所立及因义是增益。由立宗颠倒亦增益显说为颠倒故，应成一切皆是颠倒性。
未说相等亦非说为因颠倒，他方非以坏灭为因，而说先已说有。说时亦非得声无常性，由已坏故。
果相等亦非由因颠倒门说，然由摄入他之差别性故。故未见彼等诡辩是因颠倒性。
非真实是应成相等等。其中且应成相等是非真实，由虽未见义因而说所立故。于此亦能由颠倒及相违说，由说未见是见之颠倒及相违性故。如是义解相等亦然。
如于无所立由不见得无见是非真实，如是颠倒及相违亦然。相违是未生及常相等等。其中由先已生声性无故，故如是是相违性。无亦无常，相违亦然。如是非真实亦然。由有是常故无，虽无常性颠倒亦然。
常相等如何如相违亦能说为无颠倒，如是由无常及常相违故。如是颠倒及非真实亦如是是常性。

།དེའི་ཕྱིར་ལྟག་གཅོད་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་འགལ་བ་ཉིད་ རྣམས་འདྲེས་པས་སྐྱོན་མེད་པར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ།།ལྟག་གཅོད་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལན། །དཀའ་བ་རིགས་པ་ཕྲ་མོར་ཡང་། །ཤེས་བྱ་རིགས་པ་བརྟག་པར་ཡང་། །ལྟག་གཅོད་གཞན་ལ་དེའི་ཕྱོགས་ཙམ། །རིགས་པ་ཕྲ་མོར་ཡང་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་དག་གིས་འགལ་བར་གནས་པ་ སྟེ།།ལྟག་གཅོད་དེ་རྣམ་པར་བརྟགས་པས་ཀྱང་ལྟག་གཅོད་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་དེ་དང་ཕྲད་མ་ཕྲད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་དང་མི་མཐུན་པ་མཚུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་བརྗོད་འདི་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པས་འགལ་བར་གནས་པ་མེད་དོ། །མ་བརྗོད་པའི་ ལྟག་གཅོད་རྣམས་ནི་བ་ལང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལས་བ་ལང་གྲུབ་པ་མེད་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རིགས་པ་བརྟགས་པར་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟག་གཅོད་གཞན་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་ཉིད་ཕྱོགས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་པོ་གཞན་སྒྲུབ་ པ་དང་སུན་འབྱིན་པ་དང་།དེ་ལྟར་སྣང་བ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་ཕྱོགས་ཙམ་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་གིས་སོ་སོར་དགག་པ་དང་གཞལ་བྱ་སོ་སོར་དགག་པ་རྒྱས་པར་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་རིགས་པ་དང་། རྐང་མིག་པའི་རིགས་པ་བརྟག་པ་དག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་གེ་ཙམ་སྟེ།དེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་དཔྱད་མི་བཟོད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་གང་གང་གིས་ན་དོན་ལ་གཞལ་བར་བྱ་བ་བཀག་ཅེ་ན། གཞལ་བར་བྱ་བ་དང་། འཇལ་བར་བྱེད་པ་སྒྲུབ་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ མུ་སྟེགས་ཅན་འདི་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལ་སྤྲོ་བ་རྣམས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འདི་བརྩམས་སོ། །འདི་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆོས་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་ན་ནི་སྟོན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཉེ་བར་མཉན་ནས་དཀའ་སླ་ མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

故于诡辩诸颠倒、非真实及相违性混杂，不能说为无过。
"诡辩诸相之答，
难解细微理中，
所知理当观察，
他诡辩仅其分。"
细微理中由法同及法异安住相违。由观察彼诡辩亦成多诡辩。彼相与相遇不相遇因及不相应相等等不可能。此例中无由法同及不同安住相违。
未说诸诡辩如"由是牛故"，虽无牛成就而说是成就等，一切应知广说理观察。如是余诸诡辩。
彼等唯分如说，显示他能立者之能立、能破及似现等之过失分。彼等各别破除及所量各别破除广说，应从胜论理及足目理观察了知。
一切外道之所量能解唯是寻思，由彼遍观察诸事物非现量境故。彼亦如是观察则不堪观择。
若问此由何故遮遣义之所量？由所量及能量难成就性故，为显示此外道无实义故，及为遮止于彼欢喜者故而造此论。由此非入如来教，由彼法非寻思行境故。若退则闻近佛法性得无难易。

།རིང་དུ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ་། །ཡང་བརྗོད་པ། རྟོག་གེའི་སྟོབས་ཙམ་མུ་སྟེགས་ཀྱི། །དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་ཞིང་། །རང་གི་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་འགལ། །འདོད་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མིན། །གང་ཞིག་རྟོག་གེའི་ལམ་ལས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཁྲིད་ན། །ཐུབ་པའི་བསྟན་ལས་ཆེར་ བསྲིངས་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཡིན།།དེ་ལྟའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། །གལ་ཏེ་གཞན་དུ་འགྲོ་ན་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་འོས། །ཚད་མའི་ཕུང་པོ་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པ་རུ། །རབ་གསལ་བྱས་ལས་འདི་རུ་དགེ་བ་ཅི་བསགས་དེས། །སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་ཡོན་ཏན་ཡོད་མིན་ཤེས་ པ་ཡི།།གྲུབ་མཐའ་ཞི་ཞིང་འགྲོ་ལ་རྣམ་ཐར་སྟེར་བར་ཤོག་།ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ལྟག་གཅོད་བརྟག་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ།། །།ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་འགྲེལ་པ་རྩོད་པ་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཐུགས་མངའ་པ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བསུ་དྷ་ར་རཀྵི་ཏ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་བསྙེན་སེང་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

由远离故。
"外道唯寻思力，
彼亦未示相性，
自结合亦相违，
非能成所欲义。
若由寻思道引导法性，
则令远离佛教而衰损。
如是如来诸法之相性，
若往他处则应当观察。
量论过失功德广大中，
由此明显所积诸善业，
愿生生中知无功德义，
宗趣寂静赐解脱众生。"
《量集论》第六诡辩观察品。
《量集论释》由具极细微意之大论师阿阇黎陈那造毕。
印度堪布苏达罗克西达与藏地译师近事戒狮子王译校定稿。

། །།འཇམ་པའི་མགོན་པོའི་བཀས་བསྐུལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་བསྟན་བཅོས་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཟབ་འདི། །རིགས་ལྡན་རྒྱལ་པོའི་བཀས་བསྐུལ་ནོར་འཛིན སྲུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བདུན་བཤད་མཁན་དང་།།གཟུས་ཆུང་སྟོན་པའི་བཀས་བསྐུལ་དགེ་བསྙེན་སེང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་ཞ་མ་ལོ་ཙཱས་བསྒྱུར། །དགེ་གང་བསོད་ནམས་བཀས་བསྐུལ་འགྲོ་ཀུན་རིགས་ལམ་ལ་གནས་བྱང་ཆུབ་མྱུར་ཐོབ་ཤོག། །།

文殊怙主劝请陈那论师
海般甚深此等诸论著，
持教王者劝请地护者
名称七论讲解诸论师，
小慧师长劝请近事戒
狮子王名札玛译师译，
善业福德劝请愿众生
住于理道速证菩提果。

